TPITH AΠOΨH Δυσοίωνες προβλέψεις

H πρόσφατη θεομηνία στον Ινδικό δεν αποκάλυψε μόνο την αδυναμία της
ανθρωπότητας απέναντι στις ιδιοτροπίες της φύσης, αλλά και το θεαματικό
έλλειμμα στις πολιτικές πρόβλεψης και αντιμετώπισης καταστροφών. Το ίδιο
απροετοίμαστη εξάλλου αποδείχτηκε η διεθνής κοινότητα στην αντιμετώπιση του
βιομηχανικού δυστυχήματος στη Μποπάλ της Ινδίας το 1984, που στοίχισε τη ζωή
σε χιλιάδες εργαζομένους και προκάλεσε συνολικά πάνω από 300.000 θύματα. H
ίδια ολιγωρία επαναλήφθηκε 2 χρόνια αργότερα με την έκρηξη στο Τσερνόμπιλ και
τη διαρροή ραδιενέργειας σε μια ακτίνα χιλιάδων χιλιομέτρων. Στη δεύτερη
μάλιστα περίπτωση, οι πραγματικές απώλειες σε ανθρώπινες ζωές (και όχι μόνον)
δεν θα γίνουν ποτέ με ακρίβεια γνωστές λόγω της διαχρονικότητας των δραστικών
παραγόντων.

Στα θετικά της πρόσφατης τραγωδίας, η κινητοποίηση του κόσμου και η ανάδειξη
ενός πνεύματος αλληλεγγύης και μιας συλλογικότητας που σπάνια τη βλέπουμε στις
μέρες μας. Βοήθησαν βέβαια σημαντικά σ’ αυτό τα μέσα ενημέρωσης και η μεγάλη
δημοσιότητα που πήραν τα συμβάντα. Πράγμα που δεν συνέβη σε άλλες περιπτώσεις
όπου καταστροφές μεγάλου επίσης μεγέθους έπληξαν λιγότερο τουριστικές, αλλά
εξίσου φτωχές και ανυπεράσπιστες περιοχές. Στην Κίνα για παράδειγμα, όπως πολύ
παραστατικά περιέγραψε η νεαρή ακτιβίστρια από το Χονγκ Κονγκ κατά τη διάρκεια
της πρόσφατης Διάσκεψης Κορυφής για το Κλίμα, οι πλημμύρες του 1998 στοίχισαν
τη ζωή σε 3.000 άτομα και άφησαν εκατομμύρια αστέγους. H ίδια έζησε από κοντά
τις τραγικές στιγμές και την αδυναμία των ανθρώπων και των σωστικών συνεργείων
να προσφέρουν αποτελεσματική βοήθεια ή να διασώσουν την παραγωγική τους βάση.

H διαφορά στην περίπτωση των κλιματικών αλλαγών είναι πως είναι προβλέψιμες,
όχι ως προς τη χρονική στιγμή και το σημείο που θα εκδηλωθούν, αλλά ως προς
την ένταση και το εύρος των επιπτώσεων. Επίσης, σε αντίθεση με τους σεισμούς,
μπορούμε να κάνουμε κάτι για να τις αποτρέψουμε. Να μειώσουμε δηλαδή την
κατανάλωση των ορυκτών καυσίμων, να αναπτύξουμε τις καθαρές τεχνολογίες, να
αλλάξουμε ενδεχομένως προτεραιότητες. Κάτι που δεν φάνηκε να βρίσκει σύμφωνους
τους πάντες, όπως διαπιστώθηκε για μια ακόμη φορά στη Διάσκεψη του Μπουένος
Άιρες τον περασμένο Δεκέμβριο. Με πρωτεργάτες – στο σαμποτάζ – τους φορείς των
μεγάλων πετρελαϊκών συμφερόντων, τις ΗΠΑ και τη Σαουδική Αραβία,
συνεπικουρούμενους από τους λεγόμενους G-77 και την Κίνα, οι διαπραγματεύσεις
δεν έκαναν ουσιαστικά βήματα, ούτε και έβγαλαν αισιόδοξες ειδήσεις.

Στον αντίποδα, η Ευρωπαϊκή Ένωση έδειξε για μια ακόμη φορά πως είναι η πιο
προοδευτική δύναμη στον κόσμο, αφού είναι η μόνη ομάδα χωρών που πέρα από
σκοπιμότητες βάζει στόχους και τους πετυχαίνει. Με βάση μάλιστα τις εκτιμήσεις
του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος, ο μέσος όρος της μείωσης των εκπομπών
των αερίων του θερμοκηπίου για τους «15» θα φτάσει το 8,8% το 2010, σχεδόν μια
μονάδα πάνω από τις συμβατικές δεσμεύσεις. Δυστυχώς δεν μπορούμε να πούμε το
ίδιο και για την Ελλάδα. Μετά και τη δημοσίευση από το υπουργείο Ανάπτυξης του
Εθνικού Σχεδίου για τα Δικαιώματα Εκπομπών (21.11.2004), τα μέτρα αναβάλλονται
για… την επόμενη τετραετία. Οι μεγάλες βιομηχανίες, όπως είναι η
ηλεκτροπαραγωγή, τα διυλιστήρια, τα τσιμέντα, ο χάλυβας, η μεταλλουργία, τα
κεραμικά και το χαρτί, παίρνουν πρακτικά παράταση μέχρι το 2007, οπότε και ως
εκ θαύματος θα αρχίσουν να προσαρμόζονται στις απαιτήσεις ενός συστήματος που
δεν θα μπορούμε ούτε να το ξεγελάσουμε ούτε να το παρακαλέσουμε να μας
λυπηθεί. Απλώς, όπως έχουμε επανειλημμένα γράψει από αυτήν εδώ τη στήλη, η
συμμόρφωση, ή καλύτερα η μη συμμόρφωση προς το κοινοτικό κεκτημένο θα μας
στοιχίσει πολύ ακριβά. Επιπλέον, θα τραυματίσει για μια ακόμη φορά την
αξιοπιστία της χώρας.

Να σημειώσουμε ακόμα ότι οι καθυστερήσεις που παρατηρούνται στη διείσδυση του
φυσικού αερίου, η αναβολή της φορολογικής μεταρρύθμισης για την προώθηση των
ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και η αδικαιολόγητη απραξία στους τομείς της
κατοικίας και των μεταφορών θα επιδεινώσουν την κατάσταση. Το γενικό πολιτικό
ερώτημα εν τέλει είναι ποιος θα κάνει πράξη την επιταγή του Συντάγματος για
βιώσιμη ανάπτυξη; Το Συμβούλιο της Επικρατείας;

Ο Ηλίας Ευθυμιόπουλος είναι πρώην υφυπουργός.