Στον αέρα οι κοινοτικοί πόροι

Σε μείζον θέμα για τη χώρα, την οικονομία και τις προοπτικές ανάπτυξής της,
εξελίσσεται η απειλή διακοπής των κοινοτικών χρηματοδοτήσεων, που εκτοξεύθηκε
προσφάτως από την αρμόδια επίτροπο κ. Χούμπνερ, αλλά και η γενικότερη
κατάσταση διαχείρισης του Τρίτου Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης.

Ο σημερινός γενικός γραμματέας του υπουργείου Οικονομίας κ. Μουσουρούλης – όπως λένε οι γνωρίζοντες – όταν υπηρετούσε στις Βρυξέλλες δρούσε ως μοχλός πιέσεων και αμφισβητήσεων εις βάρος της χώρα μας και τώρα βεβαίως πληρώνει για τις πράξεις του…

Δεν είναι λίγοι εκείνοι που θεωρούν ότι η πίεση προς την ελληνική πλευρά
αντανακλά τις πολύ κακές σχέσεις οι οποίες έχουν διαμορφωθεί μετά τη
δημοσιονομική απογραφή και το κλίμα καχυποψίας που επικρατεί συνολικώς στους
κόλπους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις ελληνικές υποθέσεις. Υπάρχει σοβαρή
ανησυχία ότι η πίεση θα ενταθεί προσεχώς, θα εκφρασθεί σε πλήθος άλλων
θεμάτων, επιβεβαιώνοντας εκείνους που σημείωναν ότι οι συνέπειες της απογραφής
θα είναι πολλές και δεν θα περιορισθούν αυστηρά στη ζώνη των δημοσίων
οικονομικών.

Ειδικώς η απειλή διακοπής των πόρων ήλθε ως αποτέλεσμα των πρώτων ελέγχων που
έγιναν στα έργα του Τρίτου Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης. Οι κοινοτικοί
εντόπισαν από την πρώτη στιγμή διάφορα προβλήματα, όπως η χρηματοδότηση
δαπανών που δεν ενέπιπταν στα προγράμματα αλλά και τις περιβόητες
συμπληρωματικές συμβάσεις των δημοσίων έργων που σχετίζονταν με τις ατέλειες
της ελληνικής νομοθεσίας για τις κατασκευές.

Στις Βρυξέλλες

Οι πρώτες συζητήσεις με τις Βρυξέλλες ξεκίνησαν στο δεύτερο εξάμηνο του 2003
και η τότε κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ δεσμεύθηκε, υπογράφοντας σχετικό μνημόνιο, να
προχωρήσει σε διορθώσεις του συστήματος παραγωγής των δημοσίων έργων. Είχε
κυρίως δεσμευθεί να φέρει νομοθετική ρύθμιση για την κατάργηση των λεγόμενων
«επί έλαττον δαπανών», οι οποίες είχαν αντικαταστήσει τις αμαρτωλές
συμπληρωματικές συμβάσεις που ανέβαζαν στα ύψη τους αρχικούς προϋπολογισμούς
των δημοσίων έργων. Εκείνη η ρύθμιση «κόλλησε» στο ΥΠΕΧΩΔΕ και δεν προωθήθηκε.
H εκκρεμότητα διατηρήθηκε και με την νέα κυβέρνηση, πάλι με ευθύνη του
ΥΠΕΧΩΔΕ, προφανώς επειδή οι υπερβάσεις στα έργα ζουν και βασιλεύουν και αυτός
είναι ένας τρόπος να καλύπτονται, ειδικά σε περιόδους δυσπραγίας των εγχωρίων
ταμείων.

H κατάσταση αυτή δεν ήταν ανεκτή από τις κοινοτικές αρχές και έτσι ζητήθηκαν
μέτρα συγκεκριμένα. H Ελλάδα είχε δεσμευθεί επίσημα να φέρει στη Βουλή εντός
του 2004 σχετικές ρυθμίσεις που να απαγορεύουν την κοινοτική χρηματοδότηση
δαπανών πέραν του εγκεκριμένου για κάθε έργο προϋπολογισμού. Κάτι που ήταν σε
γνώση της νέας κυβέρνησης, η οποία όμως δεν ασχολήθηκε με το θέμα, παρά μόνο
όταν απεστάλη η επιστολή της Πολωνής επιτρόπου. Έτσι φθάσαμε στη σύσκεψη του
περασμένου Σαββάτου υπό τον Πρωθυπουργό στο Μέγαρο Μαξίμου. Να σημειωθεί ότι ο
σημερινός γενικός γραμματέας του υπουργείου Οικονομίας κ. Μουσουρούλης είχε
λάβει μέρος σε εκείνες τις διαβουλεύσεις, εκπροσωπώντας την κοινοτική πλευρά,
καθώς τότε υπηρετούσε στις Βρυξέλλες, και κατά πώς λένε οι γνωρίζοντες, δρούσε
ως μοχλός πιέσεων και αμφισβητήσεων εις βάρος της χώρα μας και τώρα βεβαίως
πληρώνει για τις πράξεις του.

Μέσα σε δύο χρόνια

Αλλά πέραν της συγκεκριμένης απειλής σοβαρό πρόβλημα υπάρχει συνολικά με τις
κοινοτικές χρηματοδοτήσεις. Σύμφωνα με τους κοινοτικούς κανονισμούς όλα τα
κράτη-μέλη που χρηματοδοτούνται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, υποχρεούνται να έχουν
απορροφήσει τα χρήματα μέσα σε δύο χρόνια από τη στιγμή που τα έργα εγκριθούν
και δεσμευθούν οι αναλογούντες χρηματοδοτικοί πόροι.

H διαδικασία προβλέπει πλήθος ενεργειών, όπως η υποβολή αιτήσεων για ένταξη
του έργου στο Τρίτο Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης, η έγκριση του έργου και της
χρηματοδότησης, η ολοκλήρωση των μελετών, η υπογραφή της σχετικής σύμβασης, η
δέσμευση των πόρων για τη χρηματοδότηση του έργου και τέλος η έναρξη της
χρηματοδότησης, με την υποβολή αίτησης πληρωμών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία
σημαίνει αυτομάτως και την απορρόφηση των πόρων. H παραπάνω, πολύπλοκη και
σύνθετη είναι αλήθεια διαδικασία, πρέπει να ολοκληρώνεται υποχρεωτικά σε δύο
χρόνια.

Έτσι ορίζεται ο περιβόητος κανόνας (ν+2). Αν παρέλθει η διετία από την έγκριση
του έργου και δεν έχουν αποσταλεί οι αιτήσεις πληρωμής, τότε οι δεσμευμένοι
πόροι, τα χρήματα δηλαδή, χάνονται και η απώλεια είναι οριστική. Και αυτό
γιατί η Ευρωπαϊκή Ένωση θεωρεί πως αν μέσα σε δύο χρόνια μια χώρα δεν έχει
εξασφαλίσει ομαλή ροή εργασιών – συνεπώς και δαπανών – τότε δεν είναι ικανή να
προωθήσει τα σχετικά έργα. Χαρακτηρίζει λιμνάζοντες τους δεσμευμένους πόρους,
τους ανακτά η ίδια και τους κατευθύνει αλλού.

Με βάση τον παραπάνω κανόνα τα έργα που εγκρίθηκαν το 2002 έπρεπε να
απορροφήσουν την κοινοτική χρηματοδότηση μέχρι το τέλος του 2004, τα έργα του
2003 μέχρι το τέλος του 2005 κ.ο.κ. Γι’ αυτό και το Τρίτο Κοινοτικό Πλαίσιο
Στήριξης ενώ τυπικά λήγει το 2006 ολοκληρώνεται το 2008, όταν ήδη από την αρχή
του 2007 θα «τρέχει» το Τέταρτο Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης.

Σταθερά χαμηλό το ποσοστό απορρόφησης

META τις τελευταίες αιτήσεις πληρωμών που κατατέθηκαν στο παραπέντε,
στα τέλη Δεκεμβρίου, η απορρόφηση των κοινοτικών πόρων κυμαίνεται μεταξύ 31%
και 32% και εκτιμάται ότι η απώλεια των πόρων του 2002 με βάση τον κανόνα
(ν+2) θα είναι οριακή. H κυβέρνηση υπολογίζει τις απώλειες σε 30 εκατ. ευρώ,
ενώ πιο ρεαλιστικές εκτιμήσεις τις ανεβάζουν μεταξύ 70 -100 εκατ. ευρώ. Να
σημειωθεί ότι τους προηγούμενους μήνες οι κ.κ. Αλογοσκούφης και Φώλιας
μιλούσαν για απώλειες μέχρι και 1 δισ. ευρώ, κινούμενοι στη γραμμή απαξίωσης
της προηγούμενης κυβέρνησης.

Την 1η Δεκεμβρίου το ποσοστό απορρόφησης είχε φθάσει στο 28%, από 22% το 2003
και εθεωρείτο βεβαία η μεγάλη απώλεια. Εντός του Δεκεμβρίου έγινε μαζική
αποστολή αιτήσεων πληρωμών και έτσι σε ένα μήνα απορροφήθηκαν πόροι της τάξεως
του 3,7%. Είναι φανερό ότι τους προηγούμενους δέκα μήνες η πολιτική ηγεσία
αδράνησε και ενεργοποιήθηκε στο τέλος του έτους μετά τις συνεχείς εκκλήσεις
υπηρεσιακών παραγόντων.

«Ο υφυπουργός του τριημέρου»…

TO ΠΡΟΒΛΗΜΑ της κινητοποίησης του κρατικού μηχανισμού για την απορρόφηση
των πόρων είναι διαπιστωμένο εδώ και καιρό. Στις αρχές του 2003 το ποσοστό
απορρόφησης ήταν 12% και στις αρχές του 2004, όπως προαναφέραμε, είχε ανέλθει
στο 22%. Ο τότε Πρωθυπουργός Κώστας Σημίτης σε ειδική απολογιστική σύσκεψη τής
μέχρι τότε πορείας του Τρίτου Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης, είχε ορίσει πως
για να αποφευχθεί οποιοσδήποτε κίνδυνος απώλειας πόρων έπρεπε η απορρόφηση να
«τρέχει» με ρυθμό 14% τον χρόνο, ώστε στο τέλος του 2004 να φθάνει κοντά στο
40%.

Ο νέος Πρωθυπουργός Κώστας Καραμανλής στην πρώτη μετά τις εκλογές σύσκεψη, η
οποία έγινε στις αρχές του περασμένου Ιουλίου, έθεσε ως στόχο να ανέλθει η
απορρόφηση σε ποσοστό 37% στο τέλος του 2004. Έκτοτε όμως η όλη υπόθεση
αφέθηκε στην τύχη της και μόνο στο παραπέντε, στα τέλη Δεκεμβρίου, όπως είπαμε
υπήρξε κινητοποίηση και διασώθηκε κάπως η κατάσταση. Παραλλήλως κατατέθηκαν
μαζικές αιτήσεις εξαίρεσης από τον κανόνα (ν+2). Έφθασαν τις 55 και η επιτροπή
ενέκρινε τις 27. Έτσι απεφεύχθη προσωρινά ο κίνδυνος των μεγάλων απωλειών και
μετατέθηκε στο 2005.

Με άλλους λόγους η νέα κυβέρνηση που εγκαλούσε στο παρελθόν την προηγούμενη,
και μάλιστα κατά τρόπο επιθετικό, δεν έχει να επιδείξει, έπειτα από δέκα
μήνες, παρά μόνο καθυστερήσεις. Ούτε σεβασμός στα χρήματα του ελληνικού λαού
υπήρξε, ούτε αφοσίωση στο έργο της απορρόφησης. Οι νέοι απεδείχθησαν καλοί στα
λόγια. Τα έργα δεν δικαιώνουν τους λόγους τους. Δεν είναι τυχαίο ότι στον
πέμπτο όροφο του υπουργείου Οικονομίας αποκαλούν τον αρμόδιο Χρ. Φώλια ο
«υφυπουργός Τρίτη – Πέμπτη», γιατί προφανώς έχει μετατρέψει το πενθήμερο σε
τριήμερο.