Mίνι ρύποι – μάξι ρύπανση

«Νέα» σωματίδια πνίγουν την Αθήνα και απειλούν την υγεία των πολιτών, όμως
η πολιτεία δεν κάνει μετρήσεις! Πρόκειται για τα νανοσωματίδια ΡΜ2,5 που
θεωρούνται διεθνώς ως πιο επικίνδυνα από τα γνωστά σωματίδια ΡΜ10, επειδή
είναι απειροελάχιστα, διεισδύουν ευκολότερα και βαθύτερα στους πνεύμονες και
ενοχοποιούνται για την πρόκληση σοβαρών αναπνευστικών προβλημάτων, ακόμα και
για καρκινογενέσεις.

Έρευνα από το Τμήμα Χημικών Μηχανικών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου
δείχνει ότι οι συγκεντρώσεις των μικροσωματιδίων ΡΜ2,5 την τελευταία πενταετία
στην Αθήνα είναι διπλάσιες από τα όρια που έχει θέσει η αμερικανική Υπηρεσία
Περιβάλλοντος. Ωστόσο, επίσημες μετρήσεις από το ελληνικό υπουργείο
Περιβάλλοντος δεν πραγματοποιούνται επειδή δεν είναι υποχρεωτικό. Και αυτό,
παρά το γεγονός ότι είναι γνωστό στις υπηρεσίες του τόσο η ύπαρξη του
προβλήματος όσο και οι συνέπειές του. Ήδη πάντως η Ευρωπαϊκή Ένωση εξετάζει να
επιβάλει στις χώρες-μέλη μετρήσεις των μικροσωματιδίων ΡΜ2,5 αντί των ΡΜ10.

Τα ΡΜ2,5 είναι μικροσκοπικά σωματίδια (σκόνη κ.λπ.) με διάμετρο μικρότερη των
2,5 εκατομμυριοστών του μέτρου. Δηλαδή, είναι τέσσερις φορές μικρότερα από τα
μικροσωματίδια PM10. Αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους αέριους ρύπους
της εποχής μας. Παράγονται από τις εκπομπές βιομηχανιών, πετρελαιοκίνητων
οχημάτων, κεντρικές θερμάνσεις κατοικιών.

Όπως τονίζουν οι ερευνητές, θεωρούνται τα πλέον επικίνδυνα αιωρούμενα
σωματίδια καθώς το μέγεθός τους τούς επιτρέπει να εισχωρούν βαθύτερα στους
πνεύμονες. Ο κίνδυνος για την υγεία είναι ακόμα μεγαλύτερος, προσθέτουν,
επειδή τα ΡΜ2,5 περιέχουν ιδιαίτερα τοξικές και καρκινογόνες χημικές ουσίες
(όπως βαρέα μέταλλα και πολυαρωματικούς υδρογονάνθρακες).

Από το 1999

Οι μετρήσεις που πραγματοποιούν από το 1999 οι επιστήμονες του Εθνικού
Μετσόβιου Πολυτεχνείου, με συντονιστή τον καθηγητή κ. N. Σπυρέλλη και
επιστημονική υπεύθυνο την επίκουρη καθηγήτρια κ. Αρχοντούλα Χαλουλάκου, σε
σταθερό σταθμό μέτρησης δείχνουν ότι οι συγκεντρώσεις των συγκεκριμένων
μικροσωματιδίων κυμαίνονται σε υψηλά επίπεδα. «Υπερβαίνουν μάλιστα τα
θεσμοθετημένα από την αμερικανική Υπηρεσία Περιβάλλοντος όρια, που είναι τα
15μg/m³ (μέση ετήσια συγκέντρωση)» εξηγεί στα «NEA» η κ. Χαλουλάκου.

Χαρακτηριστικό είναι ότι και τις πέντε χρονιές που έγιναν μετρήσεις στον
σταθμό της οδού Αριστοτέλους, οι μέσες ετήσιες συγκεντρώσεις των σωματιδίων
υπερέβησαν κατά πολύ τα 15μg ανά κυβικό μέτρο αέρος. To 1999 ήταν 40,6μg, το
2000 40,3μg και το 2003 31μg/m³.

Οι συγκεντρώσεις των μικροσωματιδίων ΡΜ2,5 είναι υψηλές όχι μόνο στην
Αριστοτέλους, που εκ των πραγμάτων είναι επιβαρημένη από ρύπους. Σε μετρήσεις
των επιστημόνων σε κατοικημένη περιοχή μακριά από το κέντρο (Πολυτεχνειούπολη
Ζωγράφου) καταγράφηκαν συγκεντρώσεις που κατά μέσον όρο υπερβαίνουν τα
15μg/m³. «Συνεπώς το φαινόμενο των αυξημένων συγκεντρώσεων στην Αθήνα είναι
υπαρκτό σε ευρεία κλίμακα και δεν πιστοποιείται μόνο από τον σταθμό της
Αριστοτέλους» αναφέρει η κ. Χαλουλάκου.

Δεν έχουν θεσπισθεί όρια

Όπως σημειώνουν οι επιστήμονες που εκπονούν τη μελέτη, αν και μέχρι στιγμής
δεν έχουν θεσπιστεί όρια από την Ευρωπαϊκή Ένωση, είναι αναγκαίο να ξεκινήσουν
συστηματικές μετρήσεις των ΡΜ2,5. Κι αυτό διότι σύντομα οι ειδικοί της Ένωσης
που μελετούν το φαινόμενο της σωματιδιακής ρύπανσης στο πλαίσιο του
προγράμματος «Clean Air for Europe» – CAFE αναμένεται να προτείνουν την
αντικατάσταση των μετρήσεων ΡΜ10 με τη μέτρηση των ΡΜ2,5.

Σήμερα η Ελλάδα υποχρεώνεται να μετράει τα ΡΜ10 και οι συγκεντρώσεις τους
δημοσιεύονται καθημερινά στην ιστοσελίδα του ΥΠΕΧΩΔΕ. Αντιθέτως, οι πολίτες
δεν έχουν καμία επίσημη ενημέρωση για τις μετρήσεις και τα προβλήματα υγείας
που προκαλούν τα ΡΜ2,5, τα οποία μάλιστα είναι ακόμη σοβαρότερα.

ΣΕ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ

Υπερβάσεις και στα «μεγάλα» σωματίδια

ΠΑΝΩ από τα όρια και τα «μεγάλα» σωματίδια. Υψηλές ήταν και οι
συγκεντρώσεις των «μεγαλύτερων» σωματιδίων ΡΜ10 που κατέγραψαν οι επιστήμονες
του Πολυτεχνείου κατά την πενταετή έρευνά τους. Το όριο που από την 1/1/2005
ισχύει στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι 40 μg/m³ (μέση ετήσια συγκέντρωση), αλλά οι
συγκεντρώσεις στην Αθήνα ήταν αρκετά υψηλότερες και τα πέντε χρόνια.

Σε άλλη έρευνα που πραγματοποίησαν οι ερευνητές το διάστημα 2001-2002 σε
τέσσερις διαφορετικούς σταθμούς στην Αττική, κατέγραψαν υπερβάσεις των ορίων
κατά 107% στην Αριστοτέλους, κατά 85,6% στο Μαρούσι και κατά 38,8/% στην
Ελευσίνα.

Πιο ανησυχητική είναι η εικόνα που αφορά υπερβάσεις 24ωρου ορίου των 50 μg/m³,
το οποίο δεν πρέπει να ξεπερνιέται περισσότερες από 35 φορές κατά τη διάρκεια
του έτους. H υπέρβαση του ημερησίου ορίου ήταν 91,8% για την Αριστοτέλους, 69%
για το Μαρούσι, 48,6% για την Ελευσίνα και 10,3% για τους Θρακομακεδόνες.