Mονογαμίας το (δεύτερο) ανάγνωσμα

Επανέρχομαι στο φλέγον θέμα της μονογαμίας γιατί η προηγούμενη επιφυλλίδα μου
προκάλεσε ποικίλες συζητήσεις ανάμεσα σε φίλους ομοιοπαθείς, αρκετοί εκ των
οποίων θορυβήθηκαν με την προφανή διαπίστωσή μου ότι δεν υπάρχει τίποτα πιο
σκανδαλώδες από έναν ευτυχισμένο γάμο. Το πόσο σκανδαλώδης είναι μια
μακρόχρονη πετυχημένη σχέση φαίνεται, ωστόσο, από τον τρόπο που αντιδρούμε
όταν διασταυρωθούμε μ’ ένα ζευγάρι που έπειτα από χρόνια συμβίωσης διεκδικεί
ακόμη τον έρωτά του.

Πρώτον, αν υποθέσουμε ότι το απαγορευμένο είναι αυτό που εξάπτει τη φαντασία
και ότι η επιθυμία αποτελεί πάντοτε μια «παράβαση» ή «παρεκτροπή», τότε οι
μονογαμικοί είναι σαν τους πλούσιους: πρέπει να ανακαλύπτουν διαρκώς το νόημα
της ένδειας και της στέρησης. Οφείλουν να μετατρέπουν ό,τι καθημερινά τούς
παρέχεται ανεμπόδιστα σε κάτι «παράνομο», για να μπορούν να συνεχίζουν να το
απολαμβάνουν. Είναι ευκολότερο να κατασκευάζει κανείς μια προσομοίωση του
απαγορευμένου, παρά να προσποιείται πως επιθυμεί κάτι που δεν τον ελκύει πια.
Εξ ου και η πρόκληση στον γάμο είναι να μπορείς να συνεχίζεις να βλέπεις το
«έτερον ήμισυ» ως εραστή και όχι ως σύζυγο. (Πόσοι παντρεμένοι άραγε πηγαίνουν
ακόμη με τις γυναίκες τους σε ξενοδοχεία ημιδιαμονής;).

Δεύτερον, αν πιστεύω ότι η ελευθερία του συντρόφου μου συνεπάγεται τη δική μου
απελπισία, τότε ελευθερία για μένα σημαίνει καταπατώ τη δική του. Αυτό
αποτελεί το folie ΰ deux της πιστότητας. Αν πάλι πιστεύω ότι η
ελευθερία του συντρόφου μου συνεπάγεται και τη δική μου ελευθερία, τότε η
έννοια του «επιτρεπτού» παύει να υφίσταται. Αυτό αποτελεί το folie ΰ
deux της απιστίας.

Τρίτον, από τη στιγμή που κατέχουμε τους κανόνες ενός παιχνιδιού, μπορούμε να
εστιάσουμε την προσοχή μας στις επιδόσεις μας χωρίς να μας απασχολεί το ίδιο
το παιχνίδι. (Στην πόκα, για παράδειγμα, ο χαρτοπαίχτης δεν ρωτάει ποτέ γιατί
στον κούκο κερδίζει το τρία φουλ, απλώς κοιτάζει να αξιοποιήσει όσο καλύτερα
μπορεί το χαρτί του). H απιστία αποτελεί τόσο μεγάλο πρόβλημα επειδή θεωρούμε
τη μονογαμία δεδομένη και την αντιμετωπίζουμε ως τη νόρμα. Αν όμως αποφασίζαμε
να θεωρήσουμε την απιστία δεδομένη και να την αποδεχθούμε ως κάτι φυσικό, τότε
ενδεχομένως θα μπορούσαμε να μιλήσουμε για τις αρετές της μονογαμίας.

Τέταρτον, το δυσκολότερο σε μια σχέση είναι να υπάρχει η σωστή δόση
«παρεξηγήσεων». Αν η δόση είναι πολύ μικρή, τότε ο ένας θεωρεί ότι γνωρίζει
καλά τον άλλο (άρα παύει και να τον βλέπει). Αν η δόση είναι μεγάλη, τότε ο
καθένας αρχίζει να πιστεύει ότι υπάρχει κάποιος άλλος, κάπου αλλού, που τον
καταλαβαίνει καλύτερα. Επομένως οι παράνομες σχέσεις δεν είναι παρά το
αποτέλεσμα λανθασμένων αναλογιών.

Τέλος (και λόγω χώρου), το να επιλέγεις τη μονογαμία δεν ισοδυναμεί με το να
μην επιθυμείς κανέναν άλλο εκτός από τον ερωτικό σου σύντροφο. (Το ότι κάνεις
δίαιτα δεν σημαίνει ότι όταν βρεθείς σε ακριβό εστιατόριο δεν μπορείς να δεις
τα γλυκά στο μενού). Ισοδυναμεί με το να παραμένεις πιστός στην ίδια την ιδέα
της πιστότητας. Για μερικούς προδοσία είναι να χορέψει κανείς με κάποιον άλλο.
Για άλλους μετράει μόνο αυτή καθ’ εαυτή η συνουσία, οπότε θεωρούν ότι μπορούν
να διαπράξουν όλα τα υπόλοιπα ατιμωρητί. Αν δεν είχε ο καθένας τούς
προσωπικούς του κανόνες, πώς θα γνώριζε αν είναι άπιστος στον άλλο;
Προκειμένου λοιπόν να είμαστε αφοσιωμένοι στους συντρόφους μας, πρέπει να
συμμορφωνόμαστε απόλυτα προς τους κανόνες που οι ίδιοι έχουμε θεσπίσει. ΚΑΛΗ
ΧΡΟΝΙΑ λοιπόν και στους δεσμευμένους που έχουν δώσει τη γνωστή υπόσχεση και
στους ελεύθερους που παραμένουν πολλά υποσχόμενοι.

Ο Χάρης Βλαβιανός είναι ποιητής και διευθύνει το περιοδικό «Ποίηση».