H «χαμένη ταυτότητα» των πόλεων

Στον «ουρμπανισμό», δηλαδή στον πολεοδομικό ή αλλιώς στον αστικό σχεδιασμό,
είναι αφιερωμένο το νέο τεύχος του περιοδικού. Πιστεύω ότι αυτό που κάνει
ενδιαφέρον το αφιέρωμα είναι οι διαφορετικές προσεγγίσεις του θέματος. Έτσι, ο
Νίκος Κανελλάκης γράφει για τον ουρμπανισμό και τις διαπλοκές τού ψυχικού με
το κοινωνικό, ο Νίκος Αλ. Μηλιώνης μελετάει το αστικό τοπίο στην ελληνική
ζωγραφική, η Άννη Βρυχέα προβληματίζεται για την πόλη στην εποχή της
παγκοσμιοποίησης και τον νέο ρόλο των κινημάτων της πόλης, η Ανθούλα Δανιήλ
ανατρέχει στη λανθάνουσα αρχιτεκτονική στη λογοτεχνία, ο Massimo Cacciari
αναζητά τη νέα φιλοσοφία της αρχιτεκτονικής κ.ά. Με μεγάλο ενδιαφέρον διάβασα
επίσης το ολιγοσέλιδο μελέτημα της Άννας Αθανασιάδη για τους μετασχηματισμούς
της αστικής ζωής – από την ευρωπαϊκή πόλη του 19ου αιώνα στις σύγχρονες
παγκόσμιες πόλεις – που εισάγεται ως εξής:

«Στις αρχές του 21ου αιώνα, οι πολιτικοί, οικονομικοί και κοινωνικοί κραδασμοί
από τους ρυθμούς της παγκοσμιοποίησης, καθώς και τα υπερ-εδαφικά δίκτυα που
υφαίνουν άυλους χώρους μέσα από τις νέες τεχνολογίες επικοινωνίας και τις ροές
των πληροφοριών, διαβρώνουν αισθητά την οικεία εικόνα των πόλεων, ανακυκλώνουν
την εικόνα της ευρωπαϊκής πόλης του 19ου αιώνα σε διακοσμητικούς ρόλους, ενώ
διευρύνεται ο νέος αστερισμός των “παγκόσμιων πόλεων” (…) Και ενώ
διαρρηγνύονται οι κοινωνικοί δεσμοί που συνδέονταν με την εδαφικότητα των
τόπων, σε αντιστάθμιση αυτής της απώλειας αυξάνεται η συμβολική τους σημασία,
με κίνδυνο τη νοσταλγική τους μεταμόρφωση σε αμυντικά καταφύγια κλειστών,
επιτηρούμενων συστημάτων, όπου οχυρώνονται ομοιογενείς κοινότητες κοινωνικά
ευνοημένων ομάδων».

Στις υπόλοιπες σελίδες του περιοδικού δημοσιεύεται το δεύτερο μέρος του
αφιερώματος στον Τσέχωφ.

H γλώσσα του σώματος

Ένα από τα λίγα περιοδικά για τη χορευτική τέχνη είναι ο «Χορός», που
τύπωσε το πεντηκοστό τεύχος του και εκδίδεται από το Σωματείο Χορού και
Ρυθμικής. Ένα μέρος της ύλης του καλύπτεται από μελέτες για τις σύγχρονες
τάσεις αυτής της τέχνης, στην Ελλάδα και στον κόσμο. Όσοι ενδιαφέρονται ας
διαβάσουν λ.χ. το κείμενο της Λένας Ζαμπούρα «Πέρα από τις δυνατότητες του
σώματος», που αναφέρεται στις δημιουργίες της σύγχρονης χορογράφου Trisha
Brown.

Για εξώφυλλο και κεντρική συνέντευξη, το περιοδικό διάλεξε – και όχι άδικα –
τη σπουδαία χορεύτρια Αγγελική Στελλάτου, η οποία μιλάει στη Λυδία Πνευματικού
για το πάθος που έχει με τον χορό, για τον έρωτα και τη διαίσθηση, για την
κατάσταση του χορού στην Ελλάδα, για τη συνεργασία της με τον Δημήτρη
Παπαϊωάννου στις Τελετές Έναρξης και Λήξης των Ολυμπιακών Αγώνων και για άλλα
πολλά. H ίδια δίνει και τη χορευτική της ταυτότητα:

«… Στην Αμερική έμαθα πως μπορώ να κινούμαι χορευτικά με τρόπο που να είναι
κοντά στον φυσικό μου τρόπο κίνησης. Είμαι μάλλον “κατσικάκι” παρά “γάτα”. Έχω
πιο σκληρές κινήσεις, όχι τόσο αρμονικές και τρυφερές, ζουμερές, όπως η γάτα.
Δεν είμαι δυναμική χορεύτρια – δεν ξέρω καν αν είμαι χορεύτρια. Μάλλον θα
έλεγα perfomer. Ένα σκηνικό πλάσμα, ένα πλάσμα που κινείται πάνω στη σκηνή».

ΠΗΛΙΟΡΕΙΤΙΚΑ. * H «Βίγλα» είναι εξαμηνιαία έκδοση του Δημοτικού
Μουσείου γλύπτη Νικόλα, στον Άγιο Γεώργιο Νηλείας του Πηλίου. Το τελευταίο
τεύχος, όπως άλλωστε και τα προηγούμενα, περιέχει θέματα από τα πεδία της
λαογραφίας, της τοπικής ιστορίας – ακόμα και της πρόσφατης – γραμμένα από
ανθρώπους ταμένους στην έρευνα γεγονότων και ντοκουμέντων (Κώστας Λιάπης,
Γιώργος Θωμάς κ.ά.). Το τεύχος εμπλουτίζεται με «γιορτινά» διηγήματα και με
ένα παλαιότερο κείμενο του κορυφαίου μελετητή Κίτσου Μακρή, για τις
παραδοσιακές βρύσες, απ’ όπου το μικρό απόσπασμα:

«”Πιες και συγχώρα με” σκάλισε ένας Πηλιορείτης πάνω στη βρύση που έχτισε. H
πιο κατάλληλη στιγμή. Καθώς σηκώνεις τα μάτια σου ξεδίψαστος, προσφέρεις
ολόψυχα τη συχώρια που σου ζητά. Εδώ, βέβαια, η λέξη δεν έχει τη σημασία της
παροχής συγγνώμης. Συγχωρώ σημαίνει ευλογώ, ευγνωμονώ, εύχομαι για κάποιον.
Συνηθισμένη, άλλωστε, είναι και η προτρεπτική φράση που συνοδεύει μια
συμβουλή. “Κάνε το αυτό και θα με συγχωράς”. Στο ίδιο ψυχολογικό κλίμα
στηρίζεται και το χτίσιμο βρύσης στη μνήμη αγαπημένων νεκρών. Είναι ένα
διαρκές, αληθινό και πάντα ζωντανό μνημόσυνο. Πολλές φορές ξεχάστηκαν τα
ονόματα μεγάλων δωρητών σε σχολεία, εκκλησίες, νοσοκομεία. Έμειναν όμως στο
στόμα των ανθρώπων τα ονόματα εκείνων που έχτισαν μια βρύση. Βρύση του
Κοπανάρη στην Τσαγκαράδα, του Κωνσταντά στ’ Αμπελάκια, της Αδάμαινας στην
Πορταριά, του Μπασδέκη στη Ζαγορά».

ΑΠΟ ΤΙΣ ΣΕΡΡΕΣ: * Το 354ο τεύχος του τύπωσε το σερραϊκό «Γιατί»,
του ακαταπόνητου Βασίλη Τζανακάρη, ο οποίος έχει προσφέρει πολλά στην
τοπική ιστορία και στην αυτογνωσία των συμπολιτών του. Τα θέματα πολλά και
ενδιαφέροντα, αλλά στάθηκα σε ένα σχόλιο με σημασία. Ο πρόεδρος της Βουλγαρίας
Γκεόργκι Παρβάνοφ εξέφρασε πρόσφατα την πρόθεση της βουλγαρικής κυβέρνησης να
επιστρέψει ιστορικά κειμήλια της ευρύτερης περιοχής στην Ελλάδα. Και ο
Τζανακάρης αναρωτιέται εναγωνίως: «Σε περίπτωση επιστροφής τους πού θα
καταλήξουν; Σε ποιους χώρους θα επανατοποθετηθούν όταν ποτέ, μα ποτέ, δεν
φροντίσαμε για ένα μουσείο της σερραϊκής ιστορίας; Όταν ποτέ, μα ποτέ, δεν
ενδιαφερθήκαμε γι’ αυτήν – εκτός ελαχίστων περιπτώσεων – με αποτέλεσμα να
εξαφανιστούν τεκμήρια μοναδικά και σπάνια της ελληνικότητας αυτού του
αιματοβαμμένου τόπου;».

ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

«ΟΜΠΡΕΛΑ»: Θεμιστοκλέους 43-45, Αθήνα 106 83, τηλ. 210-3800.913.

«ΧΟΡΟΣ»: Αριστείδου 10-12, Αθήνα 105 59, τηλ. 210-3255.391.

«ΓΙΑΤΙ»: T.Θ. 87, Σέρρας 621 10, τηλ. 23210-24400.

«ΒΙΓΛΑ»: Κώστας Λιάπης, Κάτω Γατζέα Βόλου 385 00, τηλ. 24230-22576.