Eνστάσεις

H ΛΕΞΗ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ: Τζόγος. Το ελληνικό Δημόσιο εισπράττει περίπου
1,5 ευρώ για κάθε 3 ευρώ που χάνει κάθε παίκτης στα καζίνα. Το 2000
υπολογίστηκε ότι η «χασούρα» ανά παίκτη ήταν κατά μέσο όρο 1.500 ευρώ…
περισσότερα στοιχεία στο in.gr.

H μετάλλαξη των καφενείων

ΟΠΑΠ: «Είδατε πουθενά διαφήμιση του ΚΙΝΟ; Σκεφθήκατε γιατί δεν το διαφημίζουμε; Διότι συμμεριζόμαστε τις ενστάσεις σας»

ΣΤΑ ΜΕΣΑ του 17ου αιώνα η Βόρεια Ευρώπη συγκλονίζεται από ένα μεγάλο
κραχ. Θύματά του οι πλούσιοι που επένδυσαν στους εξωτικούς βολβούς ενός
όμορφου φυτού από το Αζερμπαϊτζάν. Έμεινε στην ιστορία ως ο «τζόγος της
τουλίπας» επειδή πολλοί αγόραζαν εκτάσεις σπαρμένες με τους βολβούς
τζογάροντας στην παραγωγή (ο τζόγος πάντοτε ήταν περίπου νόμιμος και περίπου
παράνομος). Την ίδια περίοδο, στην Ανατολή, στην Κωνσταντινούπολη, δύο Σύροι
έμποροι άνοιξαν το πρώτο καφενείο στον κόσμο φέρνοντας καφέ «αράμπικα» από τα
αιθιοπικά υψίπεδα. Εκατό χρόνια μετά, στη Θεσσαλονίκη υπάρχουν ήδη 300
καφενεία. Σήμερα ξεπερνούν τα 300.000 σ’ ολοκληρη τη χώρα. Συνδέθηκαν κατά
καιρούς με πολλά πράγματα, αλλά η ικανή και αναγκαία συνθήκη ήταν ο ελεύθερος
χρόνος. Μέχρι που μια νέα γενιά τζόγου (νόμιμων τυχερών παιχνιδιών) φέρνει τα
πάνω-κάτω, παντρεύει τον ελεύθερο χρόνο με την προσδοκία για μικροκέρδη και
σιγά σιγά μετατρέπει τα πρακτορεία ΠΡΟ-ΠΟ στα καφενεία της νέας εποχής…

Κάποτε τα πρακτορεία του ΟΠΑΠ…

… ήταν μικροί χώροι διεκπεραίωσης, με αφίσες να κρύβουν την υγρασία και
χιλιοφαγωμένα, δεμένα με σπάγκο, Μπικ στιλό. Οι παίκτες βιαστικοί, το ίδιο και
οι πράκτορες. Μια καλημέρα, δυο, τρία πειράγματα και μοναχικές ονειροπολήσεις.
Σήμερα τα νέα τυχερά παιχνίδια έχουν φέρει νέο κοινό. Από το παραδοσιακά
αντρικό, βλέπει κανείς σε γειτονιές όπως η Καλλιθέα, το Περιστέρι, ο Πειραιάς
και πολλές γυναίκες κάθε ηλικίας με κοινό σημείο το περίσσευμα ελεύθερου
χρόνου. Πριν από κάμποσους μήνες, ένα νέο παιχνίδι, το ΚΙΝΟ, αποδείχθηκε ικανό
να αλλάξει την εικόνα των πρακτορείων. Τηλεοράσεις από πλάσμα, ανεκτή
διακόσμηση, αναπαυτικές πολυθρόνες, σέρβις καθαριότητας (οι μοκέτες δεν
ταιριάζουν με τα αποτσίγαρα) ακόμη και ανθοδοχεία με λουλούδια έχουν
μετατρέψει τα πρακτορεία του ΠΡΟ-ΠΟ σε πολυχώρους. Ήδη πολλά ξεπερνούν και τη
διαχωριστική γραμμή. Με τρόπους που δεν μπορούν εύκολα να χαρακτηριστούν ως
«παράνομοι» αρχίζουν και προσφορά υπηρεσιών. Τα πρώτα αυτόματα ψυγεία με
αναψυκτικά διευκολύνουν τους παίκτες να καθήσουν περισσότερη ώρα. Ώρες για την
ακρίβεια… Οι ανά πεντάλεπτο on line κληρώσεις του ΚΙΝΟ, τα μικρά ποσά που
απαιτούνται για το ποντάρισμα και το σχετικά υψηλό ποσοστό επιστροφής χρημάτων
διευρύνουν ακόμη περισσότερο την παραδοσιακή πελατεία. Νέοι (ακόμη και
16άρηδες), νοικοκυρές που έβαλαν το φαΐ και έρχονται για να βγάλουν 30-50 ευρώ
και πολλοί μετανάστες. Δεν είναι τυχαίο, λένε αυτοί που γνωρίζουν την
ανθρωπογεωγραφία των πρακτορείων, ότι περιοχές-φιλέτα θεωρούνται η Κέρκυρα, η
Ρόδος και η Μακεδονία. Στις τουριστικές περιοχές ο κόσμος έχει χρήματα από το
καλοκαίρι και χρόνο να τα τζογάρει τον χειμώνα. Στη Μακεδονία, και δη στα
σύνορα, ομάδες Βουλγάρων ή Fyromιτών επισκέπτονται τακτικά τα τοπικά
πρακτορεία.

Πέρυσι ο τζίρος του ΟΠΑΠ…

… έφθασε το 1 δισ. ευρώ! Και φέτος αναμένεται νέο ρεκόρ. Αλλά η εμπορική του
δύναμη είναι ακόμη ανεκμετάλλευτη. Με 5.600 πρακτορεία-σημεία πώλησης σε
Ελλάδα και Κύπρο, θεωρείται σήμερα ίσως ως ο πιο ισχυρός εμπορικός μηχανισμός
σ’ ολόκληρη την Ευρώπη. Και αν σου κάτσει; Ήτοι, αν εκτός από τα τυχερά
παιχνίδια επεκταθεί και σε νέες δραστηριότητες όπως για παράδειγμα πώληση
εισιτηρίων ή καρτών; Και αν ανοίξουν και μικρές μπουτίκ με αθλητικά είδη στον
ίδιο χώρο; Και αν δοθούν και άδειες για σερβίρισμα καφέ και πρόχειρου φαγητού;

Κι όμως, αυτός είναι ο μεσοπρόθεσμος σχεδιασμός του ΟΠΑΠ λίγα βήματα πριν από
τη μετοχοποίηση. Ήδη, στην Κρήτη η Ηράκλειον Λόταρυ είναι η πρώτη εταιρεία
πρακτόρων στην Ελλάδα. Μετέχουν περίπου τα 30 από τα 140 πρακτορεία της
περιοχής, αλλά συγκεντρώνουν ήδη το 60% του συνολικού τζίρου. Στην Κηφισίας
στο πρώτο «πολυπρακτορείο» καθημερινά δεκάδες πελάτες δίνουν την εικόνα της
νέας εποχής. Βέβαια δύσκολα θα εντοπίσει κανείς πρακτορεία στο Κολωνάκι σε
σύγκριση με αυτά στο Περιστέρι ή στο Μοσχάτο. Το κοινό δεν είναι αυτοί που
έχουν, αλλά κυρίως αυτοί που ονειρεύονται να έχουν. Και κυρίως όσοι έχουν
χρόνο να διαθέσουν. Και το νέο κλίμα που δημιουργείται καλλιεργεί τη μαζική
(ψευδ)αίσθηση. Τα νέα πρακτορεία με τα νέα παιχνίδια ουσιαστικά εμπορεύονται
τον ελεύθερο χρόνο σε χαμηλές τιμές.

Τα πρακτορεία ΠΡΟ-ΠΟ θεωρούνται «λαχεία»…

… γι’ αυτό και μια άδεια συμπεριλαμβάνεται στα μπόνους που η Πολιτεία δίνει
σε αθλητές ή ποδοσφαιριστές. (Μόλις πρόσφατα οι πρωταθλητές Ευρώπης αμείφθηκαν
και με μια άδεια). Άνθρωποι που ξέρουν, εκτιμούν ότι μόνο από το ΚΙΝΟ ο τζίρος
σε ένα μέσο πρακτορείο φθάνει τα 1.200 ευρώ την εβδομάδα. Και όπου υπάρχει
χρήμα μαζεύονται και αγρίμια. Οι πράκτορες είναι συνήθως και παίκτες. Και οι
χαμένοι πράκτορες-παίκτες ή αυτοί που δέχονταν στοιχήματα με αέρα, πολλές
φορές αναγκάζονται να ξεπουληθούν στους τοκογλύφους. Είναι κοινό μυστικό ότι
το πρόβλημα είναι υπαρκτό. Ίσως (και) γι’ αυτό στον ΟΠΑΠ επείγονται να
προχωρήσουν στον εκσυγχρονισμό του συστήματος.

Αλλά τελικά ποια είναι η προοπτική; Στον ΟΠΑΠ είναι ψυλλιασμένοι για τις
λογικές ενστάσεις σε μια μαζική «τοποθέτηση» του ελεύθερου χρόνου. Και
«αποστομωτικοί»: «Είδατε πουθενά διαφήμιση του ΚΙΝΟ; Σκεφθήκατε γιατί δεν το
διαφημίζουμε; Διότι συμμεριζόμαστε τις ενστάσεις σας», μου είπε ανώτερο
στέλεχος του οργανισμού…

Ο διάσημος στοχαστής Ροζέ Καγιουά, όταν ρωτήθηκε για τον ορισμό του
παιχνιδιού, επανέλαβε τη φράση του Πολ Βαλερί: «Εκεί όπου η ανία μπορεί να
αποδεσμεύσει ό,τι είχε δεσμεύσει το κέφι»…

Info

* Άννας Λυδάκη «Ίσκιοι και αλαφροΐσκιωτοι», Αθήνα 2003, Καστανιώτης

* Αλεξάνδρας Κορωναίου (επιμ.) «Κοινωνιολογία του ελεύθερου χρόνου»,
Αθήνα 1996, «Νήσος»

www.valentine.gr/tulip-history
(περισσότερα για τον τζόγο της τουλίπας)