Διαστάσεις Eκδρομή στο Tσερνόμπιλ

Ουκρανία δεν είναι μόνο το Κίεβο, όπου το πορτοκαλί πλήθος γιόρτασε χθες
επιτέλους τη νίκη του. Δεν είναι μόνο το Ντονιέτσκ, όπου οι μεταλλωρύχοι
ετοιμάζουν την αντίστασή τους στην επέλαση της δημοκρατίας. Είναι κι εκείνο το
σιωπηλό, το έρημο, το καταραμένο Τσερνόμπιλ.

Φόρος τιμής. H χήρα ενός από τα θύματα της πυρηνικής καταστροφής του Τσερνόμπιλ διαβάζει τα ονόματα των νεκρών

Το γραφείο λέγεται Εξωτερικές Υπηρεσίες του Τσερνόμπιλ και οργανώνει
επισκέψεις στον τόπο όπου πριν από 18 χρόνια σημειώθηκε η μεγαλύτερη πυρηνική
καταστροφή της ιστορίας. Οι πελάτες του είναι κυρίως ξένοι επιστήμονες που
πηγαίνουν σε οικολογικά συνέδρια, αλλά το λευκό λεωφορείο του γραφείου
μεταφέρει και τουρίστες. Όταν μάλιστα καλύπτονται και οι είκοσι θέσεις του, το
κόστος της επίσκεψης είναι μόλις 60 δολάρια. Υπάρχουν βέβαια δύο αντικίνητρα.
Το ένα είναι ότι χρειάζεται άδεια από την SBU, τον ουκρανικό διάδοχο της
σοβιετικής KGB. Και το άλλο είναι ότι ο αέρας στην περιοχή δεν μπορεί να
χαρακτηριστεί ακριβώς καθαρός. Σύμφωνα με το γραφείο, ο κίνδυνος από την
ακτινοβολία δεν είναι πλέον μεγαλύτερος από τον κίνδυνο συντριβής ενός
αεροπλάνου. Το υπουργείο Εκτάκτων Καταστάσεων της Ουκρανίας, όμως, δεν συνιστά
ακόμη την περιοχή για τουρισμό.

Παρά ταύτα, η δημοσιογράφος Έλεν Γούμακ των Moscow Times δεν ήθελε να
φύγει από την Ουκρανία χωρίς να επισκεφθεί τη ζώνη γύρω από το μοιραίο
πυρηνικό εργοστάσιο. Είχε περάσει δέκα μέρες με τους ενθουσιώδεις διαδηλωτές
στην κεντρική πλατεία του Κιέβου και ήθελε τώρα να ακούσει τη σιωπή για την
οποία μιλά στην ιστοσελίδα της (www. kiddofspeed. com) μια μοναχική
ποδηλάτισσα, η Γελένα. Έφτασε στην περιοχή μαζί με εκατοντάδες εργάτες από το
γειτονικό Σλαβούτιτς, που κτίστηκε για να τους στεγάσει μετά την αχρήστευση
της δικής τους πόλης, του Πριπιάτ, από την ακτινοβολία. Ήξερε ότι ο πρόεδρος
Κούτσμα είχε κλείσει τον σταθμό το 2001 ύστερα από πιέσεις της Ευρωπαϊκής
Ένωσης, κι έτσι εξεπλάγη όταν είδε την περιοχή σε πλήρη δραστηριότητα. Με ένα
μισθό που φτάνει τα 350 δολάρια τον μήνα, υψηλό για τα ουκρανικά δεδομένα, οι
εργάτες έχουν αποστολή να συντηρούν τη μεταλλική σαρκοφάγο που περικλείει τον
τέταρτο αντιδραστήρα και να προσέχουν τις υπόλοιπες εγκαταστάσεις. H
σαρκοφάγος είναι ασταθής, εξήγησε σε άπταιστα αγγλικά η ξεναγός, και το
πλουτώνιο θα εξακολουθήσει να είναι φονικό για τους επόμενους αιώνες.

H δημοσιογράφος επισκέφθηκε στη συνέχεια το Πριπιάτ, όπου η σιωπή ήταν
πράγματι υποβλητική. Ο αέρας είχε μια γλυκιά μυρωδιά σε σύγκριση με τα
καυσαέρια του Κιέβου και τα πεύκα δεν είχαν πια εκείνα τα τερατώδη κουκουνάρια
που εμφανίστηκαν τα πρώτα χρόνια μετά την καταστροφή. Ο τελευταίος σταθμός
ήταν το Ιλίντσι, ένα χωριό που είχε κάποτε 100 κατοίκους, αλλά τώρα είναι πια
σχεδόν έρημο. Μια ηλικιωμένη γυναίκα διηγήθηκε στην επισκέπτρια την ιστορία
της και της χάρισε μια μαξιλαροθήκη στολισμένη με ένα ουκρανικό κέντημα.
Φεύγοντας, η Έλεν αναγκάστηκε να περάσει μαζί με το δώρο της από μετρητή
ραδιενέργειας. H ένδειξη ήταν φυσιολογική.