Σε… αργή κίνηση τα νέα έργα

Παρά τους ισχυρισμούς της κυβέρνησης ότι η μέθοδος της αυτοχρηματοδότησης θα
δώσει άμεσα και σημαντικά αποτελέσματα στην προσέλκυση ιδιωτικών επενδύσεων
στην κατασκευή των δημόσιων έργων, οι μέχρι σήμερα εξελίξεις οδηγούν στο
αντίθετο συμπέρασμα. Και αυτό, γιατί:

* H επεξεργασία του νομοσχεδίου για τις συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού
τομέα, ενώ προχωρεί κανονικά, θα χρειαστεί τουλάχιστον 3 μήνες για να
ολοκληρωθεί σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα. Ακόμη κι αν ψηφιστεί αμέσως, οι
πρώτες αναθέσεις έργων με βάση το σύστημα αυτό δεν θα μπορέσουν να γίνουν πριν
από το 2006, ενώ το πιθανότερο είναι ότι το νέο θεσμικό πλαίσιο θα αρχίσει να
αποδίδει καρπούς από το 2007.

* Ήδη έχουν εκδηλωθεί αντιδράσεις στην κατασκευή με τη μέθοδο της
αυτοχρηματοδότησης των πρώτων πιλοτικών έργων που είχε ανακοινώσει τον Ιούλιο
ο υφυπουργός Οικονομίας Χρ. Φώλιας. Οι ενδιαφερόμενοι φορείς προτιμούν σαφώς
το «ζεστό χρήμα» του Προγράμματος Δημόσιων Επενδύσεων, που όμως έχει περικοπεί
δραστικά στον προϋπολογισμό του 2006 για να μειωθεί το δημοσιονομικό έλλειμμα.
Έτσι, τα πιλοτικά έργα δεν προχωρούν.

* Εξακολουθούν να βρίσκονται σε στασιμότητα τα 6 μεγάλα έργα που είχαν
σχεδιαστεί από την προηγούμενη κυβέρνηση, για να ανατεθούν με τη μέθοδο της
αυτοχρηματοδότησης. (Αθήνα – Κόρινθος – Πάτρα, Μαλιακός – Κλειδί, άξονας
Κεντρικής Ελλάδας, Κόρινθος – Τρίπολη – Καλαμάτα – Σπάρτη, Ιονία Οδός, αστικά
έργα Αττικής, βόρειος άξονας Κρήτης).

Το νομοσχέδιο

H κυβέρνηση είχε επενδύσει μεγάλες προσδοκίες στην εφαρμογή της μεθόδου της
αυτοχρηματοδότησης για την κατασκευή δημόσιων έργων. Οι «συμπράξεις δημόσιου
και ιδιωτικού τομέα» (ΣΔΙΤ), όπως ονομάστηκαν, θα ήταν ένα από τα δύο βασικά
εργαλεία – μαζί με τον αναπτυξιακό νόμο – με τα οποία θα έδινε ώθηση στην
ανάπτυξη, μετά την ολοκλήρωση των έργων των Ολυμπιακών Αγώνων και την
αντίστοιχη περικοπή του Προγράμματος Δημόσιων Επενδύσεων. H κεντρική ιδέα ήταν
ότι οι ιδιώτες θα έβαζαν τα κεφάλαια που λείπουν από το Δημόσιο και επιπλέον
θα εξασφάλιζαν ταχύτερη παράδοση έργων και υψηλότερο ποιοτικό επίπεδο. Οι
στόχοι αυτοί εξακολουθούν να ισχύουν, μόνο που ο ρεαλιστικός ορίζοντας
υλοποίησής τους σχεδόν ξεπερνά τα όρια της σημερινής κυβέρνησης.

«Στοχεύουμε κυρίως στα έργα του Δ’ Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης», υποστηρίζουν
αρμόδιες πηγές του υπουργείου Οικονομίας. Αλλά το Δ’ ΚΠΣ θα ξεκινήσει το 2007!

Συγκεκριμένα, μόλις στις 10 Δεκεμβρίου ολοκληρώθηκε το στάδιο της διαβούλευσης
για την κατάρτιση του θεσμικού πλαισίου, στο οποίο ανταποκρίθηκαν 17 φορείς,
κυρίως οργανώσεις ιδιωτικών επιχειρήσεων και τράπεζες. H νομική επεξεργασία θα
αρχίσει τώρα και θα διαρκέσει περίπου τρεις μήνες. Θα ακολουθήσει πιθανώς νέος
γύρος διαβούλευσης μέχρι να κατατεθεί το νομοσχέδιο στη Βουλή και να ψηφιστεί.

Από εκεί και πέρα, όπως προκύπτει από την έκθεση για τις συμπράξεις δημόσιου –
ιδιωτικού τομέα της Ειδικής Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων για τα δημόσια έργα,
απαιτούνται περίπου δύο χρόνια μέχρις ότου υπογραφούν οι πρώτες συμβάσεις.
Έτσι φτάνουμε στη χρονιά των δημοτικών εκλογών, το 2007. Και καθώς το
νομοσχέδιο αφορά την τοπική αυτοδιοίκηση, είναι σίγουρο ότι θα υπάρξει
περαιτέρω καθυστέρηση λόγω των εκλογών.

2.500 έργα

Το νομοσχέδιο για τις συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα θα αφορά έργα
προϋπολογισμού μέχρι 100 εκατ. ευρώ. Στόχος του είναι να μπορούν οι Οργανισμοί
Τοπικής Αυτοδιοίκησης να αναθέτουν την κατασκευή των έργων αυτής της κλίμακας
σε ιδιώτες με αυτοχρηματοδότηση, χωρίς να χρειάζεται να περνούν από τη
διαδικασία της Βουλής. Το υπουργείο Οικονομίας εκτιμά ότι η μέθοδος μπορεί να
εφαρμοστεί σε περίπου 2.500 έργα σε όλη την Ελλάδα. Συγκεκριμένα, τα έργα στα
οποία θα μπορούσε να εφαρμοστεί η μέθοδος αυτή περιλαμβάνουν: οδικά έργα,
νοσοκομεία, γέφυρες, σχολεία, φυλακές, υπηρεσίες catering, καθαρισμού ή
φύλαξης.

«Αγκάθι» τα υψηλά διόδια

H μέχρι σήμερα εμπειρία από τα – κατά τα άλλα επιτυχημένα –
αυτοχρηματοδοτούμενα έργα δείχνει ότι το τίμημα για τον χρήστη ήταν υψηλό (βλ.
διόδια Αττικής Οδού, γέφυρας Ρίου – Αντιρρίου κ.ά.). Στα μικρά και μεσαία
έργα, προϋπολογισμού έως 100 εκατ. ευρώ, τα οποία θα αφορά το νέο νομοσχέδιο,
το τίμημα θα καταβάλλει στις περισσότερες περιπτώσεις το Δημόσιο, με τη μορφή
αποζημίωσης στον ιδιώτη επενδυτή. Πάντως, αυτό θα εξαρτάται κάθε φορά από τη
μορφή της σύμπραξης που θα επιλέγεται. Εναλλακτικά, υπάρχουν οι εξής
δυνατότητες:

* Να χρεώνεται ο χρήστης (π.χ. ο οδηγός μέσω διοδίων).

* Να χρεώνεται εν μέρει ο χρήστης και εν μέρει το Δημόσιο.

* Να χρεώνεται το Δημόσιο, είτε με τη μορφή ενός μισθώματος είτε με την αγορά
του έργου από τον ιδιώτη σε συμφωνημένη τιμή.

Στους μεγάλους οδικούς άξονες, των οποίων εκκρεμεί η ανάθεση με τη μορφή
συμβάσεων παραχώρησης, θα ανακύψει σίγουρα θέμα ύψους διοδίων. Αυτός ήταν,
άλλωστε, ένας από τους λόγους για τους οποίους δεν προχώρησε και στο παρελθόν
η ανάθεση των έργων.