Δρόμοι

Στο Παρίσι…

… στην «Παναγία των Παρισίων» του Ουγκώ, η «αυλή των θαυμάτων» ήταν το
περιθώριο όπου ζούσαν η Τσιγγάνα Εσμεράλντα και οι όμοιοί της, οι απόβλητοι
εκείνης της μεσαιωνικής κοινωνίας, μια «μαύρη κρεατοελιά», όπως την έλεγε ο
συγγραφέας, στο φωτεινό πρόσωπο της γαλλικής πρωτεύουσας.

Είναι…

… μια ωραία μπεζ και κόκκινη μαούνα δεμένη δυο βήματα από την πλατεία
Μπελκούρ της Λυών και τις φωτισμένες βιτρίνες. Κάθε μέρα, στη μαούνα «Μπαλαζό»
καταφθάνουν ογδόντα, ενενήντα άνθρωποι που εκεί τους λένε «επιβάτες». Άνδρες
συνήθως, νέοι, λιγότερο νέοι, λαθρομετανάστες, άνεργοι, μόνοι. Κανείς δεν
κόβει εισιτήρια στην είσοδο, κανείς δεν ζητάει χαρτιά. «Στη μαούνα τούς
δεχόμαστε όλους χωρίς άλλους όρους, εκτός από αυτούς τους τρεις: όχι πιοτό,
όχι ναρκωτικά, όχι βία. Δεν ρωτάμε τίποτα και κανέναν. Μονάχα ακούμε και
συμβουλεύουμε όποιον το θέλει», λέει ο Ζεράρ Μπουλέ, ο «καπετάνιος», υπεύθυνος
της μαούνας που εδώ και ένδεκα χρόνια χρηματοδοτείται από τον δήμο της πόλης.
H μαούνα δέχεται «επιβάτες» όλο τον χρόνο. Από τον Νοέμβριο που μπήκε σε
εφαρμογή η «Επιχείρηση ψύχος» στην περιοχή του Ροδανού, 472 τέτοια μέρη
άνοιξαν στο πλαίσιο ενός σχεδίου κοινωνικής επαγρύπνησης – διπλάσια από ό,τι
πέρυσι. Πολλοί από εκείνους που έχουν ανάγκη δεν θα πατήσουν ποτέ το πόδι τους
στο κατάστρωμα της μαούνας, μολονότι προβλέπεται παγωνιά τις επόμενες ημέρες
στη Λυών. Είτε δεν χωράνε είτε δεν θέλουν. Το έχουν πάρει απόφαση πως ανήκουν
οριστικά στο περιθώριο. Το νιώθουν τόσο πολύ, που δεν μπορούν να αντέξουν τους
κανόνες που βάζουν τα άσυλα. Προτιμούν να ξεπαγιάζουν στους δρόμους.

Ο Ζερόμ…

… είναι ένας από αυτούς. Τριαντάρης, έχει πτυχίο γεωργικής σχολής. Κάνει
εποχικές δουλειές στα χωράφια το καλοκαίρι. Εδώ και μια εβδομάδα κοιμάται στο
κατώφλι ενός εστιατορίου, κοντά στο αστυνομικό τμήμα. Μια νύχτα, οι
αστυνομικοί τού πήγαν καφέ. Είχε βρει μια δουλειά στις Άλπεις, αλλά δεν
μπορούσε να πληρώνει 180 ευρώ την εβδομάδα για δωμάτιο. Έτσι κατέφυγε στη
Λυών. Τυλιγμένος με μια διπλή κουβέρτα, λέει πως το κρύο δεν τον φοβίζει.
«Νιώθω περισσότερη ασφάλεια στους δρόμους παρά στα άσυλα. Όσοι δεν νιώθουν
ακόμη ξοφλημένοι, δεν θέλουν να κοιμούνται έξι – έξι, ο ένας πάνω στον άλλο,
μαζί με τύπους που είναι γεμάτοι ψύλλους και ψείρες, κατουρημένοι από την
κορφή έως τα νύχια». Για τον Ζερόμ, ο δρόμος δεν αλλάζει ποτέ, μένει πάντα
ίδιος, χειμώνα – καλοκαίρι. «Τον χειμώνα πεθαίνουν από κρύο, αλλά το καλοκαίρι
πεθαίνουν από μοναξιά», λέει ο Ζεράρ Μπουλέ. «Για τους ανθρώπους που δεχόμαστε
εδώ στη μαούνα, η απόγνωση δεν γνωρίζει εποχές. Μέσα στην καρδιά τους, ο
χειμώνας κρατάει όλο τον χρόνο».

Χριστούγεννα 2004…

… στη Λυών. Όπως στο Παρίσι, τη Μασσαλία, τη Ρώμη, την Αθήνα. «Μαύρες
κρεατοελιές» σκεπάζουν αμείλικτα το πρόσωπο της Ευρώπης.