Διαστάσεις Δύο βήματα μπροστά, δύο πίσω

Αυτό το κορίτσι έγινε πια σαράντα ετών, αυτές τις μέρες μάλιστα είχε
γενέθλια. Συμβαίνει όμως κάτι περίεργο: ο λόγος του δεν έχει παλιώσει, δεν
έχει χάσει τίποτα από τον δυναμισμό, τη μαχητικότητα, αλλά και την αθωότητά
του.

Μαφάλντα διαβάζει Μαφάλντα

Όταν ξεκίνησε να σχεδιάζει τη Μαφάλντα, το 1964, ήταν 32 ετών. Ήταν η εποχή
του Τσε Γκεβάρα και των Μπητλς, η εποχή που οι νεαροί αριστεροί πίστευαν ότι
μπορούσαν να αλλάξουν τον κόσμο. Ο Κίνο δεν είχε ψευδαισθήσεις. Στη χώρα του
υπήρχε δικτατορία και οι δικτατορίες δεν κινδυνεύουν από τους ήρωες των
κόμικς. Γι’ αυτό άλλωστε και είχε το ελεύθερο να δημοσιεύει τις ιστορίες της
Μαφάλντα, με την προϋπόθεση να αποφεύγει θέματα που είχαν σχέση με τη
θρησκεία, τους στρατιωτικούς και το σεξ. Σύντομα, όμως, η πανέξυπνη ηρωίδα του
κατάφερε να ξεφύγει από κάθε έλεγχο. Άρχισε να κατακτά τον κόσμο, την Ιταλία,
την Ισπανία, τη Λατινική Αμερική, την Ελλάδα, το Ισραήλ, τη Γαλλία, ακόμη και
την Κίνα. Μόνο η Αμερική δεν άνοιξε την αγκαλιά της για να τη δεχθεί. «Είμαι
πολύ πολύπλοκος γι’ αυτούς», λέει ο Αργεντίνος δημιουργός της στη Μοντ.
«Οι Αμερικανοί είναι συνηθισμένοι σε σκίτσα πιο απλά, πιο γρήγορα».

H μεγαλύτερη επιτυχία της Μαφάλντα, όμως, ήταν στην ίδια την πατρίδα της.
«Έλεγε τα πράγματα που δεν μπορούσαμε να πούμε εμείς, μιλούσε τη γλώσσα του
δρόμου», θυμάται η Χαϊντέ Άλμπα, μία από τις μεγαλύτερες τραγουδίστριες του
τάνγκο, που εξορίστηκε στο Παρίσι στις αρχές της δεκαετίας του ’80. Λίγα
χρόνια νωρίτερα, είχε αναγκαστεί να πάρει τον δρόμο της εξορίας και ο Κίνο,
καταφεύγοντας με τη γυναίκα του στο Μιλάνο. Δοκίμασε μάλιστα να σταματήσει τη
Μαφάλντα, είχε κουραστεί και είχε την αίσθηση ότι επαναλαμβανόταν. Τον
κατηγόρησαν όμως περίπου για φόνο! Κι έτσι συνέχισε, θίγοντας θέματα διαρκούς
επικαιρότητας: κοινωνικές ανισότητες, χάσμα μεταξύ Βορρά και Νότου, κατάχρηση
εξουσίας, σεξισμός, ένστολη ανοησία, μόλυνση του περιβάλλοντος. Οι δικτατορίες
έπεφταν, αλλά η Μαφάλντα άνθιζε. Στις χώρες της Λατινικής Αμερικής άρχισαν να
την καλούν – μέσω του δημιουργού της – για να εκφράζει γνώμη επί παντός
επιστητού. «Όταν δεν μιλάω στο ραδιόφωνο, με επικρίνουν», λέει ο Κίνο. «Όταν
πάλι μιλάω πολύ, με κατηγορούν ότι κάνω χιούμορ με τραγικά θέματα. Πρέπει
πάντα να κρατώ την ισορροπία».

Τα χρόνια πέρασαν. Κι αν οι εχθροί του παρέμειναν οι ίδιοι, κι αν δεν έπαψε να
πιστεύει στον σοσιαλισμό, ο Κίνο έχει πια την αίσθηση ότι ο κόσμος δεν
αλλάζει, ότι κάνει δύο βήματα μπροστά και δύο πίσω. «Αυτό δεν με εμποδίζει να
παραμένω ένας ελεύθερος σκοπευτής. Μοιάζω λίγο με τον Γούντυ Άλλεν, που οι
πρώτες του ταινίες ήταν πιο διασκεδαστικές. Τα πρώτα μου σκίτσα ήταν κι εμένα
πιο αυθόρμητα. Σήμερα, αυτό που μπορεί να διασκεδάσει τον αναγνώστη έχει για
μένα τραγικό τόνο».