ANTΩNHΣ ΦΩΣTIEPHΣ «Πολλαπλασιάζονται οι αναγνώστες της ποίησης»

«H λεγόμενη γενιά του ’70 είναι ίσως εκείνη που αμφισβήτησε τις υπαρξιακές μας βεβαιότητες, και εντέλει τον ίδιο της τον εαυτό», λέει ο ποιητής Αντώνης Φωστιέρης, που πήρε το Κρατικό Βραβείο Ποίησης και το αντίστοιχο βραβείο του περιοδικού «Διαβάζω»

Στίχοι πολλοί, έννοιες απλές και σύνθετες, αισθήματα πολυκύμαντα. Με αυτά τα
υλικά, ο Αντώνης Φωστιέρης έντυσε την ποίησή του, τη χώρεσε σε σελίδες πολλών
βιβλίων, τη μοίρασε σε συλλογές και την έστειλε να συναντήσει τη μοίρα της.
Δηλαδή, τους αναγνώστες της χώρας του και του εξωτερικού, για να τους διηγηθεί
εικόνες, αλλά και τις πολλαπλές σημασίες της γλώσσας. Αυτός ο δεξιοτέχνης
ποιητής πριν από λίγες ημέρες τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Ποίησης για τη
συλλογή του «Πολύτιμη Λήθη». Για την ίδια συλλογή διακρίθηκε φέτος με το
αντίστοιχο βραβείο του λογοτεχνικού περιοδικού «Διαβάζω».

«Πριν από λίγες ημέρες το Έκτο και το Όγδοο Λύκειο Περιστερίου διοργάνωσαν
εκδήλωση για τα βιβλία μου. Με κάλεσαν και πήγα. Έμεινα έκπληκτος από την
ευαισθησία και την ωριμότητα των μαθητών που μίλησαν, από την οξυδέρκεια των
παρατηρήσεών τους. Το αναφέρω ως παράδειγμα, ως τον όνυχα του λέοντος. Παρά
τις μεμψιμοιρίες μας, φαίνεται ότι η ποίηση αποκτά σιγά σιγά, όχι μόνο
πλατύτερο κοινό, αλλά και καλλιεργημένο. Μπορεί να μη μας πληροφορεί περί
αυτού η τηλεόραση ούτε να γίνεται θέμα συζητήσεων όπως τα πολιτικά ή τα
κοσμικά δρώμενα, αλλά η σύγχρονη ελληνική ποίηση βρίσκεται σε επίπεδο πολύ
υψηλό και ο πολλαπλασιασμός των αναγνωστών της πιστεύω ότι είναι η συνάρτηση
της ποιότητάς της. Άλλωστε, όσο και αν ο ποιητικός λόγος είναι ελλειπτικός ή
κάποτε και σκοτεινός, στη χώρα μας δεν παύει να είναι λόγος οικείος λόγω της
παράδοσής μας και ένας τρόπος έκφρασης, δημόσιας και ιδιωτικής, που τον
αξιοποιούμε και τον σεβόμαστε».

Μπορεί λοιπόν η ποίηση να σκέπτεται;

«Όχι. H ποίηση οφείλει να σκέπτεται. Ενδεχομένως να έχω άδικο, όμως δεν
δέχομαι επ’ ουδενί ότι ένας λόγος οξύς και πυκνός, όπως είναι κατ’ εξοχήν ο
ποιητικός λόγος, μπορεί να περιοριστεί αποκλειστικά στον συναισθηματικό
λυρισμό, στο άλογο ή στο υπέρλογο, στο συνειρμικό και το παραληρηματικό ή σε
μια απλή ρυθμική αλληλουχία, ως υποκατάστατο της μουσικής. Και δεν μιλώ μόνο
για την ποίηση που γράφουμε εμείς σήμερα. Το έπος και η αρχαία Τραγωδία, λόγου
χάρη, δεν είναι «σκεπτόμενη» ποίηση; Θα προχωρήσω λίγο παραπέρα: κάποια
φιλοσοφικά επιγράμματα και σπαράγματα, όπως του Ηράκλειτου και του Εμπεδοκλή ή
αργότερα του Μάρκου Αυρηλίου, μήπως δεν περιέχουν περισσότερη ποίηση από
κάποιους αβαθείς στίχους για αβρά δειλινά και ονειρεμένα ακρογιάλια;».

Σε ένα από τα εγκυρότερα λογοτεχνικά περιοδικά της Ιταλίας, το «Poesia», η
ποίηση του Αντώνη Φωστιέρη φιλοξενήθηκε θερμά. Και ο ελληνιστής Μάσιμο
Κατσούλο στην εκτενή κριτική εισαγωγή του, σε αυτό το αφιέρωμα, τον
χαρακτηρίζει «ποιητικό καθρέφτη της γενιάς του» και «κατ’ εξοχήν πρωτότυπη
φωνή αυτής της γενιάς». Της λεγόμενης γενιάς του ’70, η οποία διεκδικεί την
οντότητά της με τη θεματική και εκφραστική στροφή που έκανε στη σύγχρονη
ποίηση.

«Δεν θα μπω στη συζήτηση αν υπάρχει ή δεν υπάρχει ”γενιά του ’70”, όπως
πολλοί τριάντα χρόνια τώρα αναρωτιούνται. Ακόμη κι αν δεν υπάρχει η γενιά,
υπάρχουν οι ποιητές και τα βιβλία που έγραψαν. Με βάση λοιπόν τα γραπτά – και
όχι τις προθέσεις κανενός – θα ‘λεγα ότι πράγματι στη δεκαετία του ’70
δημιουργήθηκε μία ευδιάκριτη τομή, μία αλλαγή πλεύσης στη θεματική και την
εκφραστική όλων μας».

Γενιά της αμφισβήτησης

Τι είναι τελικά η «γενιά του ’70» κατά τον Αντώνη Φωστιέρη; «Αν πρέπει να
επισημάνουμε τηλεγραφικά, σχεδόν συνθηματικά, τα βασικότερα γνωρίσματα της
γραφής μας», λέει στα «NEA», «αυτά εντοπίζονται μάλλον στον συγκερασμό πολλών
επιμέρους στοιχείων, οντολογικών, φιλοσοφικών, κοινωνικών, ιδεολογικών,
ρεαλιστικών και υπερρεαλιστικών και στη δημιουργία ενός περισσότερο ευέλικτου
και ευλύγιστου οργάνου. Μερικοί ονόμασαν τη γενιά αυτή ”γενιά της
αμφισβήτησης”. Θα συμφωνήσω με τον όρο, αλλά με άλλο σκεπτικό: Είναι ίσως η
γενιά που κατ’ εξοχήν αμφισβήτησε τις υπαρξιακές μας βεβαιότητες, τις
δυνατότητες και τα όρια της λογοτεχνικής γλώσσας, εντέλει αμφισβήτησε τον ίδιο
της τον εαυτό».

INFO

H ποιητική συλλογή του Αντώνη Φωστιέρη «Πολύτιμη Λήθη» κυκλοφορεί από τις
Εκδόσεις Καστανιώτη. Σελ. 52, Τιμή: 9,36 ευρώ.