Πέρασαν κάτω από τον πήχυ

Στο… πάτωμα έβαλαν τελικά τον πήχυ Ελλάδα και Κύπρος για να ξεκινήσει η
ενταξιακή πορεία της Τουρκίας. Έπειτα από άγριο και πολύωρο παζάρι, έγινε
αποδεκτή η απλή δέσμευση Ερντογάν ότι η Άγκυρα θα προχωρήσει σε ντε φάκτο
αναγνώριση της Κύπρου πριν από τις 3 Οκτωβρίου του 2005, οπότε θα αρχίσουν οι
ενταξιακές της διαπραγματεύσεις.

ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ

Έντονο παρασκήνιο και ατέλειωτες διαπραγματεύσεις μεταξύ Ερντογάν, Σρέντερ Σιράκ και Μπλερ

H δήλωση της τουρκικής κυβέρνησης συμφωνήθηκε να περιληφθεί στο κείμενο
συμπερασμάτων της Συνόδου Κορυφής. Σ’ αυτό αναφέρεται ότι η τουρκική κυβέρνηση
επιβεβαιώνει ότι είναι έτοιμη να υπογράψει το Πρωτόκολλο της Τελωνειακής
Ένωσης πριν από την έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων. Ο Τούρκος
πρωθυπουργός απέκρουσε τις πιέσεις και αρνήθηκε κατηγορηματικά μέχρι τέλους να
μονογράψει τη συμφωνία Τελωνειακής Ένωσης με την Κύπρο κατά τη διάρκεια της
Συνόδου Κορυφής όπως είχαν συμφωνήσει οι «25» την Πέμπτη το βράδυ.

Αθήνα και Λευκωσία μπροστά στο αδιέξοδο που διαμορφώθηκε από την αδιαλλαξία
Ερντογάν και υπό την πίεση των ισχυρών της Ένωσης υποχώρησαν. Αρκέστηκαν στην
απλή αυτή δέσμευση της τουρκικής κυβέρνησης και δεν επέμειναν στην μονογραφή
της συμφωνίας Τελωνειακής Ένωσης κατά τη διάρκεια της Συνόδου Κορυφής ή σε
κάποιου άλλου είδους γραπτή δέσμευση εκ μέρους της Τουρκίας.

Ο Τούρκος πρωθυπουργός μετά το τέλος της Συνόδου δήλωσε ότι προτίθεται να
υπογράψει το Πρωτόκολλο για την Τελωνειακή Ένωση με την Κύπρο πριν από την
έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων Τουρκίας – E.E., υποστήριξε ωστόσο ότι
αυτή η υπογραφή δεν σημαίνει «αναγνώριση επίσημη και νόμιμη της Κυπριακής
Δημοκρατίας».

H ελληνική κυβέρνηση δήλωσε ικανοποιημένη από το αποτέλεσμα της Συνόδου
Κορυφής υποστηρίζοντας ότι η αναφορά που γίνεται στα συμπεράσματα της Συνόδου
σε σχέση με την Κύπρο είναι θετική για τα ελληνικά συμφέροντα. «Κάποιοι ήθελαν
η δέσμευση αυτή του κ. Ερντογάν να συμπεριληφθεί ως παράρτημα των
συμπερασμάτων με τη μορφή μιας δήλωσης της Προεδρίας», είπε μετά το τέλος της
Συνόδου ο κ. Καραμανλής. «Εμείς πετύχαμε να συμπεριληφθεί στα συμπεράσματα
διότι η δική μας προσπάθεια ήταν να υπάρξει το μέγιστο δυνατό βάρος. H Τουρκία
ανέλαβε σαφή πολιτική δέσμευση. H υπογραφή του Πρωτοκόλλου είναι προϋπόθεση
για την έναρξη των διαπραγματεύσεων», κατέληξε. Είχε προηγηθεί άγριο
παρασκήνιο με 26ωρες διαπραγματεύσεις, από το οποίο δεν έλειψαν οι εντάσεις,
οι εκβιασμοί και οι απειλές μεταξύ του κτιρίου του Συμβουλίου, όπου βρίσκονταν
οι 25 ηγέτες της Ένωσης, και του ξενοδοχείου Κόνραντ όπου είχε καταλύσει η
τουρκική αντιπροσωπεία με επικεφαλής τον Ταγίπ Ερντογάν.

Οι διαπραγματεύσεις. Αντικείμενο των διμερών και πολυμερών
διαπραγματεύσεων ήταν η προσπάθεια να πειστεί ο κ. Ερντογάν να δεχθεί την
απόφαση των «25». Ένα κείμενο που χαρακτηρίζεται από ιδιαίτερα σκληρούς όρους,
τέτοιους που δεν έχουν επιβληθεί σε καμιά άλλη υποψήφια χώρα («πρωτοφανείς»
τους χαρακτήρισε ο κ. Καραμανλής). Επιπλέον ένα κείμενο με το οποίο η E.E.
αλλά και οι χώρες-μέλη ανά πάσα στιγμή μπορούν να διακόψουν τις
διαπραγματεύσεις της Τουρκίας, να τις αναστείλουν ή να τις «παγώσουν» επ’
αόριστον. Στο κείμενο των «25» γίνεται σαφές ότι η διάρκεια των ενταξιακών
διαπραγματεύσεων Τουρκίας -E.E., που αρχίζουν στις 3 Οκτωβρίου 2005, είναι
απροσδιόριστη χρονικά (open ended). Και σε καμία περίπτωση οι διαπραγματεύσεις
αυτές δεν πρόκειται να ολοκληρωθούν πριν από το 2014.

Ακόμη στο κείμενο γίνεται σαφές ότι:

* Στόχος των διαπραγματεύσεων είναι η πλήρης ένταξη της Τουρκίας.

* Οι διαπραγματεύσεις θα μπορούν να διακοπούν ανά πάσα στιγμή αν
διαπιστωθεί κάποιο «στραβοπάτημα» της Τουρκίας, είτε πρόκειται για την
καταπάτηση ανθρωπίνων δικαιωμάτων είτε για διατάραξη των σχέσεων καλής
γειτονίας.

* Ακόμη και αν οι διαπραγματεύσεις καταλήξουν και η Τουρκία γίνει μέλος
της E.E. ενδέχεται να μην απολάβει όλα τα δικαιώματα που έχουν τα κράτη-μέλη.
Να εξαιρούνται π.χ. οι κάτοικοι της Τουρκίας από την ελευθερία μετακίνησης και
εγκατάστασης ή από την πρόσβαση στις αγροτικές επιδοτήσεις.

H ελληνική πλευρά, καθ’ όλη τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων επέμενε να
δείχνει αισιόδοξη και ικανοποιημένη, υπερτονίζοντας το γεγονός ότι στην
παράγραφο των συμπερασμάτων της Συνόδου, που αφορούσε τα ελληνοτουρκικά,
προστέθηκε η φράση ότι «η E.E. καλωσορίζει τη συνέχιση των διερευνητικών
επαφών Ελλάδας – Τουρκίας» και αυτό παρ’ ότι – όπως έλεγαν διπλωματικές πηγές
– αν υπάρχει ένα κεφάλαιο στο οποίο η Τουρκία δεν δεσμεύτηκε για τίποτα στη
Σύνοδο αυτό είναι τα ελληνοτουρκικά. Κοινοτικές πηγές έλεγαν μάλιστα, με
δηκτικό τρόπο, ότι «αφού δεν ζητήσατε τίποτα γιατί να πάρετε;». Παρ’ όλα αυτά
ο κ. Καραμανλής υπεραμύνθηκε της παραγράφου για τα ελληνοτουρκικά
υποστηρίζοντας ότι εξαλείφθηκε ο όρος «συναφή ζητήματα» που υπήρχε στην
απόφαση του Ελσίνκι, ενώ δεν υπάρχει πλέον χρονικός περιορισμός για την
επίλυση των ελληνοτουρκικών διαφορών ή την παραπομπή στη Χάγη, κάτι που θα
λειτουργούσε ασφυκτικά, όπως είπε, κυρίως για την Ελλάδα.

Σκληρές διαπραγματεύσεις για τους «μεγάλους»

Στο πλαίσιο των ατελείωτων διαπραγματεύσεων όπου πρωταγωνιστές ήταν οι 3
«μεγάλοι» της Ένωσης, κ.κ. Σρέντερ, Μπλερ και Σιράκ, αποφασίστηκε αρχικά να
υπάρξει ένα παράρτημα που θα περιελάμβανε γραπτή δήλωση του κ. Ερντογάν ότι θα
δεσμεύεται για την υπογραφή του Πρωτοκόλλου με την Κύπρο. Αυτό εξόργισε τον κ.
Ερντογάν, ο οποίος διέκοψε τις επαφές με τους Ευρωπαίους δίνοντας την εντύπωση
ότι απορρίπτει το πακέτο των «25». Για την ακρίβεια απείλησε ακόμη και να
αποχωρήσει από την Σύνοδο, κάτι που οδήγησε την προεδρία της E.E. να
«διαγράψει» από το παράρτημα των συμπερασμάτων την πρόβλεψη ότι θα υπάρξει
μονογραφή (στη διάρκεια της χθεσινής ημέρας) του Πρωτοκόλλου με την Κύπρο. Ο
κ. Ερντογάν κατέφερε έτσι να αποφύγει – όπως έλεγαν τουρκικές πηγές – μια
«ατιμωτική» φωτογράφηση η οποία θα επιβάρυνε το κλίμα στην τουρκική κοινή
γνώμη. Τελικώς, το αδιέξοδο ξεπεράστηκε με την δήλωση της τουρκικής κυβέρνησης
η οποία περιελήφθη στα συμπεράσματα της Συνόδου.