H φτώχεια… θέλει καλοπέραση

Είδη διατροφής που παλαιότερα εθεωρούντο πολυτελείας, έχουν γίνει πια ευρείας
κατανάλωσης, παρά την ακρίβεια που πλήττει την αγορά. Οι 500 τόνοι καπνιστού
σολομού και οι 150 τόνοι χαβιαριού (όλων των κατηγοριών) που καταναλώνονται
κάθε χρόνο στην Ελλάδα – και μάλιστα σε οικονομικά δύσκολους καιρούς – είναι η
απόδειξη.

Ο σολομός, το χαβιάρι, το μπρικ, αλλά και το πατέ, το φουά γκρα και το
αυγοτάραχο, δεν υπάρχουν πια μόνο στο τραπέζι καταναλωτών με εξαιρετικά υψηλά
εισοδήματα. Άλλωστε, πόσο εύκολο είναι να καταναλωθούν, μέσα σε ένα χρόνο, 500
τόνοι καπνιστού σολομού και 150 τόνοι χαβιαριού που αγοράζονται από δύο και
μόνο αλυσίδες σούπερ μάρκετ; Μόνο γι’ αυτά τα δυο είδη, οι Έλληνες δαπανούν
ετησίως περί τα 37 εκατ. ευρώ. Μάλιστα, σύμφωνα με στοιχεία μεγάλης αλυσίδας
σούπερ μάρκετ, ο ετήσιος ρυθμός αύξησης της κατανάλωσης προϊόντων πολυτελείας
υπολογίζεται, κατά την τελευταία τριετία, στο 20%.

Οι ερμηνείες

Επιχειρηματίες του κλάδου των τροφίμων υποστηρίζουν ότι οι αλλαγές στις
καταναλωτικές συνήθειες είναι συνέπεια της ενίσχυσης των εισοδημάτων των
Ελλήνων. Άλλοι, πάλι, δίνουν διαφορετική ερμηνεία: Λένε ότι ο Έλληνας είναι
εξαιρετικά δεκτικός σε νέες γεύσεις και συνήθειες, ταξιδεύει, πληροφορείται
και δεν διστάζει να υιοθετήσει ό,τι πιστεύει πως του ταιριάζει.

Όποιος και να είναι ο λόγος, η πολυτέλεια δεν λείπει από το τραπέζι απρόσμενα
πολλών Ελλήνων. Σύμφωνα με στοιχεία μεγάλης αλυσίδας σούπερ μάρκετ, οι πελάτες
της καταναλώνουν σε ετήσια βάση περίπου 88 τόνους καπνιστού σολομού, 18 τόνους
καπνιστής πέστροφας, δύο έως τρεις τόνους αυγοτάραχου, δύο έως τρεις τόνους
μπρικ, ενώ πωλούνται κάθε χρόνο πάνω από 1.500 τεμάχια των 50 γραμμαρίων
μαύρου ρωσικού χαβιαριού Σεβρούγκα, αξίας 100 ευρώ το τεμάχιο.

Έστω μια φορά

Σε κάθε περίπτωση, οι αλλαγές στα καταναλωτικά πρότυπα έχουν οδηγήσει έναν
μεγάλο αριθμό καταναλωτών να επιλέγουν τρόφιμα πέραν εκείνων που τις
προηγούμενες δεκαετίες αποτελούσαν το καλάθι της νοικοκυράς. Έστω και μία φορά
τον χρόνο, κυρίως στο διάστημα των γιορτών, μεγάλη μερίδα των καταναλωτών
αγοράζει κάποιο από τα είδη διατροφής που θεωρούνται – και είναι – πολύ
ακριβά. Υπολογίζεται ότι κάθε χρόνο πωλούνται πάνω από 500 τόνοι καπνιστού
σολομού όλων των κατηγοριών (αξίας 30.000.000 ευρώ), 150 τόνοι χαβιαριού
(αξίας 7.000.000 ευρώ) και πέντε τόνοι αυγοτάραχου (αξίας 400.000 ευρώ).

Μάλιστα, εκτός των παραδοσιακών εδεσμάτων πολυτελείας, όπως ο σολομός, το
χαβιάρι, το μπρικ, το φουα γκρα και το αυγοτάραχο, μερίδιο στις προτιμήσεις
των καταναλωτών κερδίζουν τα τελευταία χρόνια και κάποια πανάκριβα είδη
αλλαντικών, τυριών και κρεάτων, πέραν των παραδοσιακών. Φιλέτα από βίσονα,
αντιλόπη, ελάφι και αγριογούρουνο, φιλέτο κροκόδειλου ή καγκουρό, αυγά αχινού
και καπνιστά χέλια αγοράζονται, έστω και σε μικρές ποσότητες, από τους
καταναλωτές, για να κοσμήσουν το γιορτινό (συνήθως) τραπέζι.

Τα «αγαπημένα»

Από όλα αυτά τα είδη, το χαβιάρι και ο καπνιστός σολομός αποτελούν τα τρόφιμα
πολυτελείας με τη μεγαλύτερη κατανάλωση στην Ελλάδα. Μάλιστα, το 2003 η ζήτηση
καπνιστού σολομού στα καταστήματα γνωστής αλυσίδας αυξήθηκε κατά 25% και 225
τόνοι του προϊόντος αυτού γέμισαν τα καλάθια των πελατών της. Αύξηση, κατά
12%, σημείωσε και η κατανάλωση στο χαβιάρι, με 70 τόνους χαβιάρι όλων των
τύπων να φτάνει στα πιάτα των Ελλήνων, ενώ και το μπρικ είχε τους… οπαδούς
του, καθώς πουλήθηκαν 50 τόνοι, δηλαδή 23% μεγαλύτερη ποσότητα από ό,τι το
2000. Στα ταμεία άλλης μεγάλης αλυσίδας, οι πελάτες της πληρώνουν για τους
περίπου τρεις τόνους αυγοτάραχου που καταναλώνουν ετησίως περίπου 300.000 ευρώ
και για τους τρεις τόνους μπρικ άλλα 270.000 ευρώ.

Ακόμη κι αν είναι από τους πλέον χαμηλόμισθους της Ευρώπης, οι Έλληνες λένε
«ναι» σε ακριβά γούστα, έστω μία φορά τον χρόνο. Κάθε χρόνο, όλο και
περισσότεροι.

«Οι καταναλωτές, πλέον, γνωρίζουν και τολμούν»

«Οι Έλληνες καταναλωτές, κυρίως οι νεώτεροι, λένε “ναι” σε ακριβά εδέσματα τα
τελευταία χρόνια», λέει ο Ματθαίος Ρηγόπουλος, υπάλληλος καταστήματος
ντελικατέσεν. Όπως εξηγεί, ενώ παλαιότερα οι πελάτες των καταστημάτων που
πωλούσαν τέτοια είδη ήταν, συνήθως, οι ίδιοι σε όλη τη διάρκεια του χρόνου,
σήμερα οι καταναλωτές τέτοιων προϊόντων έχουν πολλαπλασιαστεί και, ιδιαίτερα
σε περιόδους εορτών, νέα πρόσωπα κάνουν διαρκώς την εμφάνισή τους, για να
ψωνίσουν έστω και μικρές ποσότητες εκλεκτών και πανάκριβων τροφίμων. «Οι
καταναλωτές, πλέον, γνωρίζουν και τολμούν. Άλλωστε, τα πολλά, εξαιρετικά
εστιατόρια που υπάρχουν πια στη χώρα και σερβίρουν διεθνή κουζίνα, έχουν…
εκπαιδεύσει τους Έλληνες σε γεύσεις που, για τους περισσότερους, ήταν άγνωστες
πριν από μερικά χρόνια», εξηγεί.

Ανεβαίνουν οι τιμές όσο πλησιάζουν οι Γιορτές

«Τσιμπάνε» από την ερχόμενη εβδομάδα οι τιμές στα κατσίκια, τα οποία θα
πωλούνται προς 11 ευρώ το κιλό στα συνοικιακά κρεοπωλεία, ενώ τις τελευταίες
ημέρες παρατηρούνται ανατιμήσεις 5% – 10% σε πολλά οπωροκηπευτικά, παρά τις
εισαγωγές από τρίτες χώρες.

Τα κατσίκια, την εβδομάδα που πέρασε, πωλούνταν προς 9-10 ευρώ το κιλό, αλλά,
όπως εκτιμούν οι κρεοπώλες, οι τιμές θα φθάσουν τα 11 ευρώ λόγω της εξαιρετικά
μειωμένης προσφοράς. Όπως κάθε χρόνο τέτοιες ημέρες, τα ερίφια παρουσιάζουν
έλλειψη στην αγορά, καθώς εξάγονται σε μεγάλες ποσότητες (κυρίως στην Ιταλία),
με αποτέλεσμα λίγο πριν από τα Χριστούγεννα οι τιμές τους στην εγχώρια αγορά
να τραβούν την ανηφόρα. Στις γαλοπούλες οι τιμές κυμαίνονται στα 5-7 ευρώ το
κιλό, δηλαδή στα περυσινά επίπεδα. Ωστόσο, πλήρης εικόνα στην αγορά των
κρεάτων αναμένεται να διαμορφωθεί από Δευτέρα.

Ακριβότερα φέτος

Από τα μέχρι σήμερα στοιχεία προκύπτει ότι οι τιμές βασικών ειδών του
εορταστικού τραπεζιού θα είναι υψηλότερες από πέρυσι έως 75% στα
οπωροκηπευτικά και 20% σε πολλά τρόφιμα.

Στα οπωροκηπευτικά έχουν παρατηρηθεί αυξήσεις, σε σχέση με πέρυσι, σε αρκετά
είδη με πιο εντυπωσιακή την τιμή της ντομάτας που φθάνει κατά μέσον όρο το
50%. Την Πέμπτη, σύμφωνα με στοιχεία του Παρατηρητηρίου Τιμών του υπουργείου
Ανάπτυξης, η μέση τιμή της ντομάτας στις λαϊκές αγορές κυμαινόταν σε 1,55 ευρώ
το κιλό, από 1 ευρώ το αντίστοιχο περυσινό διάστημα.