Διαστάσεις Tο θαύμα του Bοσπόρου

H μια ομάδα αντιρρήσεων βασίζεται σε γεωγραφικούς λόγους, η άλλη σε
θρησκευτικούς. Το πραγματικό ερώτημα όμως γύρω από το μέλλον της Τουρκίας
είναι αν η Ευρώπη μπορεί να την αντέξει χωρίς να αυτοακυρωθεί.

Στην Κωνστα-ντινούπολη: η είσοδος ενός νοσοκομείου κοσμείται με μια γιγαντιαία τουρκική σημαία και ένα ομοίωμα του Κεμάλ

Πριν από την κατάρρευση του Τείχους, η ένταξη της Κεντρικής Ευρώπης στην
ευρωπαϊκή «οικογένεια» δεν ανήκε στην ημερήσια διάταξη των πολιτικών είτε του
ενός στρατοπέδου είτε του άλλου. H Ευρώπη σταματούσε στη χωρισμένη Γερμανία.
Και ξαφνικά, όλα άλλαξαν. Τα τεχνητά σύνορα έπεσαν, τα ιδεολογικά τείχη
γκρεμίστηκαν, οι παράγοντες αβεβαιότητας πολλαπλασιάστηκαν. Υπάρχει κάποιο
σημείο όπου σταματά ή πρέπει να σταματήσει η Ευρώπη; Προς δυσμάς και προς
βορράν, τα σύνορα είναι γεωγραφικά: το νερό και ο πάγος. Προς τις άλλες
κατευθύνσεις, όμως, τι γίνεται; Πρέπει να ενταχθεί η Τουρκία στην Ευρώπη; Και
αν η απάντηση για την Τουρκία είναι θετική, πώς θα πούμε ΟΧΙ στο Μαρόκο ή στο
Ισραήλ; Οι Ουκρανοί διεκδικούν σήμερα την πραγματική τους ανεξαρτησία από τη
ρωσική αρκούδα και ένα μέλλον με ελευθερία και δημοκρατία: τι θέση έχει σε
αυτό το μέλλον η Ευρώπη;

Προφανείς απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα δεν υπάρχουν. Οι επιλογές που
γίνονται κάθε φορά είναι πολιτικές. Αν η Ευρώπη αποφασίσει αυτή την εβδομάδα
να αρχίσει ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την Τουρκία, θα το κάνει όχι για
λόγους δικαιοσύνης ή επειδή έχει ηθική υποχρέωση, αλλά επειδή εκτιμά ότι
ανοίγοντας τις πόρτες της προς τη χώρα αυτή θα αποκτήσει μεγαλύτερο βάρος στην
παγκόσμια πραγματικότητα που έχει προκύψει από την 11η Σεπτεμβρίου. Θα έχουν
θετικό αποτέλεσμα αυτές οι διαπραγματεύσεις; Αυτό εξαρτάται από το αν θα
μπορέσει η τουρκική κοινωνία να εξελιχθεί προς την κατεύθυνση του ευρωπαϊκού
μοντέλου, αλλά και από το αν η Ευρώπη θα μπορέσει να εμπλουτίσει το Σύνταγμά
της με νέες αξίες που θα ενισχύουν τη συνοχή και τον κοινωνικό της χαρακτήρα.
Όπως λέει ο Ντανιέλ Κον-Μπεντίτ στον Νουβέλ Ομπζερβατέρ, σ’ αυτό το
στάδιο της Ιστορίας μας αξίζει να δοκιμάσουμε το θαύμα του Βοσπόρου, χωρίς να
γνωρίζουμε προκαταβολικά αν θα το δούμε να παρουσιάζεται μια μέρα μπροστά μας
όπως συνέβη με το θαύμα του Ρήνου ή του Όντερ.

Μετά την 11η Σεπτεμβρίου, υπογραμμίζει ο ηγέτης των Πρασίνων, βρισκόμαστε
αντιμέτωποι με ένα ολοκληρωτικό σχέδιο, τον ισλαμικό φονταμενταλισμό, που
προσπαθεί να ενσωματώσει τις μουσουλμανικές χώρες. Πρόκειται για μια επιθετική
και δολοφονική πολιτική στρατηγική που αποσκοπεί – για να θυμηθούμε τον
Γκράμσι – στην πολιτιστική ηγεμονία επί του μουσουλμανικού κόσμου μέσω μιας
φανατικής ερμηνείας του Ισλάμ. Μπορεί σε δέκα χρόνια από σήμερα, ύστερα από
μια πορεία εκδημοκρατισμού και εκκοσμίκευσης, να γίνει η Τουρκία μια «Μέκκα
της δημοκρατίας» που θα χαλάσει αυτό το σχέδιο; Μπορεί ναι, μπορεί και όχι. Το
να απορρίψουμε όμως εκ των προτέρων αυτό το στοίχημα σημαίνει ότι παίζουμε το
παιχνίδι των φανατικών ισλαμιστών.