Οι 4 πληγές του Aσφαλιστικού

Το δημογραφικό, η ανεργία, η «μαύρη» εργασία και η εισφοροδιαφυγή αποτελούν
τις μεγάλες πληγές του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης.

Κάθε χρόνο θα επιδεινώνεται η οικονομική κατάσταση των ασφαλιστικών ταμείων,
αφού αυξάνονται αλματωδώς οι δαπάνες για τις συντάξεις και την υγεία και
μειώνονται τα έσοδα.

Για να γίνει κατανοητό το μέγεθος του προβλήματος, αρκεί μόνο να αναφερθεί ότι
στη χώρα μας οι δαπάνες για δημόσιες συντάξεις ανέρχονταν σε 12,6% του ΑΕΠ το
2000 και αναμένεται να αυξηθούν σε 19,6% το 2030 και 24,8% του ΑΕΠ το 2050.
Αυτό σημαίνει ότι το 2050 για κάθε 100 ευρώ που θα παράγει το σύνολο της
ελληνικής οικονομίας, περίπου 25 από αυτά θα δαπανώνται για δημόσιες
συντάξεις.

Επιστημονικές μελέτες έχουν αποδείξει ότι η γήρανση του πληθυσμού, καθώς και η
συνεχώς φθίνουσα αναλογία του πληθυσμού σε παραγωγική ηλικία προς τον πληθυσμό
άνω των 65 ετών είναι βασικοί παράγοντες, που επηρεάζουν τη δυναμική του
ασφαλιστικού συστήματος. Ο αριθμός των ατόμων σε ηλικία συνταξιοδότησης θα
αυξηθεί, μέχρι το έτος 2040, κατά 50% συγκριτικά με το 2000. Την ίδια περίοδο,
ο αριθμός των ατόμων που θα είναι σε ηλικία εργασίας προβλέπεται να μειωθεί
περίπου κατά 13%. Αυτό θα έχει αποτέλεσμα τη δραματική μείωση της αναλογίας
εργαζομένων προς συνταξιούχους από 1,8 που είναι σήμερα, κάτω από 1,2 μετά το
έτος 2040.

Οι ειδικοί επιστήμονες κάνουν λόγο για περαιτέρω μείωση τα επόμενα χρόνια, με
συνέπεια ο ελληνικός πληθυσμός να φτάνει – μετά βίας – τα εννέα εκατομμύρια
ανθρώπους (8.983.300) το 2050!

Οδυνηρές επιπτώσεις

Όλα αυτά σημαίνουν ότι αυξάνονται ραγδαία οι συνταξιούχοι και μειώνονται
συνεχώς οι εργαζόμενοι, με οδυνηρές επιπτώσεις στην κοινωνική ασφάλιση. Στη
δημογραφική γήρανση που απειλεί το σύστημα της κοινωνικής ασφάλισης,
αναφέρεται και η ετήσια έκθεση του «Παρατηρητηρίου Απασχόλησης» (θυγατρική του
ΟΑΕΔ). Σύμφωνα με προτάσεις του «Παρατηρητηρίου»: H κατάσταση στο σύστημα της
κοινωνικής ασφάλισης μπορεί να αντιμετωπιστεί, «αν τα επόμενα χρόνια μειωθεί
σημαντικά ο αριθμός των ανασφάλιστων, επιτευχθεί αύξηση του ποσοστού
απασχόλησης κατά 10% και συνυπολογιστεί ο αριθμός των μεταναστών που
εργάζονται στην ελληνική επικράτεια».

Οι εκτιμήσεις των ειδικών του INE-ΓΣΕΕ αναφέρουν ότι αν οι 520.000 άνεργοι
εξασφάλιζαν εργασία, τότε το ασφαλιστικό σύστημα θα είχε επιπλέον έσοδα
περίπου 1,5 δισ. ευρώ (500 δισ. δρχ.) Το ποσόν αυτό θα εξασφαλιζόταν από τη
μέση εισφορά που καταβάλλεται για κάθε ασφαλισμένο μισθωτό στα Ταμεία και
ανέρχεται σε 2.800 ευρώ. Παράλληλα, η σχέση συνταξιούχων προς ασφαλισμένους θα
ήταν 1 (συνταξιούχος) προς 2,31 (ασφαλισμένους), από 1 προς 1,8 που είναι
σήμερα. Επίσης, εκτιμάται ότι από τη μη νομιμοποίηση περίπου 300.000
λαθρομεταναστών, οι οποίοι ζουν και εργάζονται παράνομα στη χώρα μας, τα
ασφαλιστικά ταμεία έχουν απώλειες που φθάνουν τα 850 εκατ. ευρώ ετησίως. Μία
άλλη άποψη υποστηρίζει πως αν η ανεργία σήμερα ήταν 7%, τότε τα συνταξιοδοτικά
συστήματα δεν θα αντιμετώπιζαν χρηματοοικονομικά προβλήματα.

H εισφοροδιαφυγή

Το ύψος της εισφοροδιαφυγής υπολογίζεται σε 3 δισ. ευρώ ετησίως για όλα τα
ασφαλιστικά ταμεία. Στο IKA, τον μεγαλύτερο ασφαλιστικό φορέα της χώρας, ένας
στους τέσσερις εργαζομένους είναι ανασφάλιστος. Μάλιστα, επικρατεί η άποψη πως
αν είχε αντιμετωπισθεί ο εφιάλτης της εισφοροδιαφυγής, το IKA δεν θα είχε
κανένα πρόβλημα ρευστότητας. Τα στοιχεία της ΠΟΠΟΚΠ δείχνουν ότι στη χώρα μας
περίπου ένα εκατομμύριο εργαζόμενοι είναι ανασφάλιστοι. Αν οι ανασφάλιστοι
μαζί με τους ανέργους είχαν ενταχθεί στο ασφαλιστικό σύστημα, τότε εκτιμάται
ότι η αναλογία συνταξιούχων προς ασφαλισμένους θα είχε βελτιωθεί από 1:1,8 σε
1:2,8.

Ας μην ξεχνάμε, τέλος, ότι συνολικά σε 6 δισ. ευρώ – περίπου – ετησίως
ανέρχονται οι χαμένοι πόροι του ασφαλιστικού συστήματος, δηλαδή το ποσό που
χάνουν τα ασφαλιστικά ταμεία στη χώρα μας από την εισφοροδιαφυγή (3 δισ.
ευρώ), την ανεργία (1,5 δισ.), τις ανεξέλεγκτες δαπάνες υγείας (1,2 δισ.) και
τη μη αξιοποίηση της περιουσίας τους (0,3 δισ.).