Mετέωρη η Eυρω-Tουρκία

Από μια κλωστή κρέμεται η υπόθεση της έναρξης των ενταξιακών
διαπραγματεύσεων Τουρκίας – Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς αφενός μεν η Άγκυρα και η
Λευκωσία, αφετέρου δε η Βιέννη και το Παρίσι εμφανίζονται να σκληραίνουν τις
διαπραγματευτικές τους θέσεις, έξι ημέρες πριν από την έναρξη της Συνόδου
Κορυφής.

Την ίδια στιγμή, ικανοποιημένη εμφανίζεται η ελληνική κυβέρνηση με το
τελευταίο σχέδιο συμπερασμάτων της Συνόδου, καθώς σ’ αυτό γίνεται αναφορά τόσο
στην απόφαση του Ελσίνκι όσο και στη δυνατότητα προσφυγής στο Διεθνές
Δικαστήριο της Χάγης για τα ελληνοτουρκικά ανεπίλυτα ζητήματα.

Το τελευταίο σχέδιο της ολλανδικής προεδρίας προβλέπει και αυτό μόνον την
έμμεση αναγνώριση της Κύπρου από την Τουρκία, μέσω της επέκτασης του
Πρωτοκόλλου Τελωνειακής Ένωσης και με τις δέκα νέες χώρες-μέλη της Ένωσης. H
διατύπωση απορρίπτεται από τη Λευκωσία, ο μόνιμος αντιπρόσωπος της οποίας στην
Ένωση απείλησε ακόμη και με βέτο στην περίπτωση που δεν μεταβληθεί. Όμως, η
διατύπωση απορρίπτεται και από την Άγκυρα, που συνδέει την αναγνώριση της
Κύπρου με την επίλυση του Κυπριακού.

Το θέμα της αναγνώρισης της Κυπριακής Δημοκρατίας αποτελεί ένα μόνον από τα
πολλά αγκάθια για την ολλανδική προεδρία, η οποία καλείται να… τετραγωνίσει
τον κύκλο. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο προεδρεύων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου,
Ολλανδός πρωθυπουργός Γιαν Πέτερ Μπαλκενέντε, συναντήθηκε εκτάκτως χθες το
βράδυ με τον Τούρκο πρωθυπουργό, Ρεσέπ Ταγίπ Ερντογάν, ενώ ο υπουργός
Εξωτερικών της Ολλανδίας, Μπεν Μποτ, δήλωσε ευθέως πως «το πρόβλημα είναι ότι
η Τουρκία δεν είναι ακόμη έτοιμη σε μια σειρά από ζητήματα». Φυσικά, ο κ. Μποτ
έσπευσε να συμπληρώσει ότι «έχω βάσιμες ελπίδες πως την ερχόμενη εβδομάδα θα
βρούμε μια λύση που θα ικανοποιεί τόσο την Τουρκία όσο και τα κράτη-μέλη.
Είμαι αισιόδοξος». Ο κ. Ερντογάν, πάντως, εμφανίσθηκε εξίσου σκληρός με τους
Ευρωπαίους, τονίζοντας πως «η Τουρκία έχει κάνει τα βήματα, έχει διαβάσει τα
υποχρεωτικά μαθήματά της ώστε να αρχίσει συνομιλίες για το μονοπάτι της
ένταξης στην E.E., δεν υπάρχει τίποτε πάνω στο τραπέζι».

Διπλωματικές πηγές υποστηρίζουν ότι ο Κύπριος Πρόεδρος Τάσσος Παπαδόπουλος θα
αφήσει το θέμα ανοικτό μέχρι την τελευταία στιγμή, καθώς υφίσταται ισχυρές
πιέσεις από τους κυβερνητικούς του εταίρους αλλά και την κοινή γνώμη να
προβάλει βέτο. Οι ίδιες πηγές, ωστόσο, προέβλεπαν πως τελικώς δεν θα είναι η
Λευκωσία αυτή που θα «φράξει» τον ευρωπαϊκό δρόμο της Τουρκίας.

Τουρκικές πηγές υποστηρίζουν πως με την άκαμπτη θέση της Άγκυρας στο ζήτημα
της αναγνώρισης της Κύπρου, η Τουρκία απλώς προσπαθεί να στείλει ένα «μήνυμα»
προς τους Αυστριακούς και τους Γάλλους: η Βιέννη θεωρεί απαράβατο όρο να
προβλέπεται ρητά στα συμπεράσματα πως οι Τούρκοι πολίτες δεν θα αποκτήσουν
ελεύθερη πρόσβαση στο κοινοτικό έδαφος, κάτι που αντιβαίνει στην αρχή της
ελεύθερης κυκλοφορίας. Το Παρίσι, από την πλευρά του, δεν επιθυμεί να υπάρξει
ρητώς η προοπτική ένταξης της Τουρκίας, ενδεχομένως δε να ήταν προτιμότερη η
αναφορά σε μια «ειδική σχέση».

Το θέμα της «ειδικής σχέσης» επανήλθε χθες στο προσκήνιο από τον Γάλλο
πρωθυπουργό, Ζαν – Πιερ Ραφαρέν, που δεν έχει κρύψει τη διαφωνία του με τον
πρόεδρο Σιράκ για την ενταξιακή προοπτική της Τουρκίας.

Ελσίνκι και Χάγη

H Αθήνα, πάντως, δεν είναι πλέον μεταξύ των χωρών που αντιδρούν για το σχέδιο
των συμπερασμάτων, μετά τις αναφορές που περιελήφθησαν για το Ελσίνκι και τη
Χάγη.

Σημειώνεται ότι οι αναφορές στην απόφαση της Συνόδου Κορυφής του Ελσίνκι και
στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης είναι γενικές, δεν έχουν δεσμευτικό χαρακτήρα
και δεν περιλαμβάνεται χρονοδιάγραμμα για την επίλυση των ελληνοτουρκικών
ζητημάτων.