Προβληματικές όλες οι προβλέψεις του νέου προϋπολογισμού

Τις επόμενες ημέρες αρχίζει στο Κοινοβούλιο η συζήτηση για τον προϋπολογισμό
του 2005. Ενός προϋπολογισμού που φέρει το βάρος των αποτελεσμάτων της
δημοσιονομικής απογραφής και επιπλέον τελεί υπό την κρίση και αξιολόγηση των
κοινοτικών αρχών. Ίσως είναι ο πρώτος προϋπολογισμός στη μεταπολιτευτική
ιστορία που θα απειληθεί με αναθεώρηση από τους πρώτους μήνες εφαρμογής του.
Και αυτό γιατί στις 22 Δεκεμβρίου, όταν η ελληνική Βουλή εν ολομελεία θα
οδηγείται σε πανηγυρική κατά τα φαινόμενα ψήφισή του, στις Βρυξέλλες η Σύνοδος
των Επιτρόπων θα αξιολογεί την επάρκεια και αποτελεσματικότητά του, τη
δυνατότητά του δηλαδή να επαναφέρει τα δημόσια οικονομικά σε ισορροπία και τα
ελλείμματα σε επίπεδα μικρότερα του 3% του ΑΕΠ.

Τα πρώτα σχόλια, οι πρώτες αξιολογήσεις παραπέμπουν σε εισηγήσεις για πρόσθετα
δημοσιονομικά μέτρα, τα οποία θα εξεταστούν στα μέσα του Ιανουαρίου από το
Συμβούλιο των υπουργών Οικονομίας. Κατά μία εκδοχή, η στενή παρακολούθηση που
θα επιβληθεί στα ελληνικά δημόσια οικονομικά, παρά τις προσπάθειες του κ.
Αλογοσκούφη να αντιμετωπιστεί η χώρα όπως η Γαλλία και η Γερμανία, θα οδηγήσει
περί τα τέλη Μαρτίου ή το αργότερο τις αρχές Απριλίου, όταν θα υπάρχουν οι
πρώτες ενδείξεις εκτέλεσης του νέου προϋπολογισμού, σε αναθεωρήσεις και
ουσιαστικές παρεμβάσεις.

Χωρίς στήριξη

Έτσι κι αλλιώς πάντως, ο προϋπολογισμός του 2005 είναι προβληματικός. «Μπάζει»
από παντού, δεν υποστηρίζει ούτε τις υποθέσεις ούτε τις προβλέψεις του.

Κατ’ αρχάς η βασική υπόθεση ότι η ελληνική οικονομία θα μεγεθυνθεί το 2005
κατά 3,9% είναι άκρως αισιόδοξη – δεν υποστηρίζεται από πραγματικά στοιχεία. H
ιδιωτική κατανάλωση προβλέπεται ελαφρά μειωμένη στο 3,5% από 3,6% φέτος, η
δημόσια κατανάλωση θα υποχωρήσει από 5,5% το 2004 σε 1,5% του χρόνου, οι
επενδύσεις και οι εξαγωγές επίσης θα είναι μειωμένες, ενώ τίποτε για την ώρα
δεν στηρίζει την αισιοδοξία για αναγέννηση του τουρισμού το 2005. Βάσει των
παραπάνω, οι εκτιμήσεις των διεθνών οργανισμών για ανάπτυξη μεταξύ 3,3% και
3,5% φαντάζουν πιο ρεαλιστικές. Αν όμως όντως ο ρυθμός ανάπτυξης περιοριστεί
στο 3,5% από 3,9%, θα σημάνει μείωση των φορολογικών εσόδων και αύξηση των
ελλειμμάτων.

Αβεβαιότητα

H είσπραξη επίσης των προβλεπόμενων εσόδων είναι εμφανώς αβέβαιη. H
αβεβαιότητα πηγάζει από το γεγονός ότι τα προβλεπόμενα πρόσθετα έσοδα
συνδέονται με υποκειμενικούς παράγοντες. Εξαρτάται από την επιτυχία που θα
σημειώσουν η περαίωση των εκκρεμών φορολογικών υποθέσεων και των χρεών, από το
ύψος των κεφαλαίων που θα επαναπατριστούν και εν γένει την πάταξη της
φοροδιαφυγής. Καμία από τις παραπάνω περιοχές δεν μεταδίδει βεβαιότητα και
αντιθέτως η μακρά εμπειρία διδάσκει ότι οι προβλέψεις για την επίδοση τέτοιων
ρυθμίσεων ουδέποτε επαληθεύθηκαν. Βάσει των παραπάνω και με γνώμονα την
υπονόμευση που έχει υποστεί ο φοροελεγκτικός μηχανισμός, μετριοπαθείς
υπολογισμοί καταλήγουν στην εκτίμηση ότι τα έσοδα θα υστερήσουν το 2005
τουλάχιστον κατά 450 εκατ. ευρώ.

Δαπανών υποεκτίμηση

Αντιστοίχως προβληματικές αναδεικνύονται οι προβλέψεις για τις δαπάνες, καθώς
είναι εμφανώς υποεκτιμημένες. Συγκεκριμένα, οι δαπάνες μισθοδοσίας και
συντάξεων προβλέπεται να αυξηθούν κατά 5,9%, όταν το 2004 ήταν 10,8%. Πρακτικά
μια τέτοια πρόβλεψη οδηγεί σε ελάχιστες αυξήσεις, που δεν συμβιβάζονται με την
υποσχεσιολογία της κυβέρνησης. Επίσης οι δαπάνες ασφάλισης και περίθαλψης
προβλέπονται αυξημένες κατά 14,5% από 16,1% το 2004, ποσοστό το οποίο προφανώς
δεν αρκεί να καλύψει τις ανάγκες ενίσχυσης των ασφαλιστικών ταμείων. Με τις
επιχορηγήσεις των ταμείων υποεκτιμημένες, το βάρος θα μεταφερθεί και πάλι στα
νοσοκομεία, θα διαιωνιστεί ο συνήθης φαύλος κύκλος.

Εκείνες που εμφανώς έχουν υποεκτιμηθεί είναι οι λειτουργικές δαπάνες, οι
οποίες προβλέπεται να μειωθούν κατά 6,5% το 2005, όταν το 2004 αυξήθηκαν κατά
26,5%. Προφανώς, όπως σημειώνουν οι γνωρίζοντες, έχει αγνοηθεί ότι πολλές
επιχορηγήσεις φορέων καλύπτουν και αποδοχές και ακόμη ότι πολλές λειτουργικές
δαπάνες είναι ανελαστικές. Αναφέρεται χαρακτηριστικά η περίπτωση του EKAB, η
διαρκής εξάπλωση του οποίου δημιουργεί συνεχώς νέες δαπάνες, οι οποίες
αντιμετωπίζονται ως λειτουργικές, ενώ στην πραγματικότητα είναι σχεδόν πάγιες.

Το ίδιο συμβαίνει με την ανανέωση του τεχνολογικού εξοπλισμού των νοσοκομείων,
η συντήρηση του οποίου δημιουργεί πάγια ανάγκη και όχι λειτουργική, όπως την
έχει πιθανώς εγγράψει ο κ. Δούκας στα κατάστιχά του και ίσως την περιέκοψε
επειδή του φάνηκε υπερβολική. Ειδικά η περικοπή των λειτουργικών δαπανών
μπορεί να προκαλέσει όχι απλώς δυσκολίες, αλλά έκρυθμες καταστάσεις στον χώρο
της Δημόσιας Διοίκησης, η οποία σε κάθε περίπτωση με αυτές τις δαπάνες δεν θα
λειτουργήσει ομαλά και αποδοτικά.

Κάτι δεν πάει καλά

Ιδιαίτερης προσοχής χρήζει το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων. Το 2005
υπολείπεται του φετινού κατά 1.550 εκατ. ευρώ και είναι μειωμένο κατά 16,1%.
Επηρεάζεται, είναι αλήθεια, σημαντικά από τις ολυμπιακές δαπάνες που δεν θα
υπάρχουν τη νέα χρονιά. Ωστόσο με απορία διαπιστώνει κανείς ότι και οι
πιστώσεις του συγχρηματοδοτούμενου ΠΔΕ παρουσιάζουν ελάχιστη αύξηση μόλις
6,2%. Δηλαδή και αυτή η περιοχή επενδυτικών δαπανών, που δεν επηρεάζεται από
τις ολυμπιακές, κινείται υποτονικά και προκαλεί. Εξηγείται από τις
εισπραττόμενα ποσά, τα οποία είναι τα τελευταία χρόνια σταθερά κατώτερα των
προσδοκιών.

Για το 2004 ο προϋπολογισμός προέβλεπε έσοδα ύψους 4.020 εκατ. ευρώ από την
Ευρωπαϊκή Ένωση για συγχρηματοδοτούμενα έργα και τελικώς εκτιμάται ότι φέτος
οι εισπράξεις θα ανέλθουν σε 2.947 εκατ. ευρώ. Μιλάμε δηλαδή για υστέρηση
1.000 εκατ. ευρώ, η οποία είναι πολύ μεγάλη και ουσιαστικά προειδοποιεί ότι
κάτι δεν πάει καλά. Το γεγονός ότι και για το 2005 η πρόβλεψη είναι
μετριοπαθής, μόλις 3.300 εκατ. ευρώ, καταδεικνύει ότι οι μηχανισμοί
απορρόφησης κοινοτικών κονδυλίων έχουν βαλτώσει και τα προγράμματα είναι άκρως
προβληματικά. Και βεβαίως παραπέμπουν σε μια διοίκηση προβληματική, η οποία θα
γίνει προβληματικότερη με την επιδρομή των «γαλάζιων» παιδιών.

Με αυτά και με τούτα το χρέος διατηρείται σε 109,9% του ΑΕΠ, είναι το
υψηλότερο στην Ευρωπαϊκή Ένωση και δεν προβλέπεται να υποχωρήσει αν ληφθεί υπ’
όψιν ότι οι ανεξόφλητες εγγυήσεις του Δημοσίου στο τέλος του 2004 εκτιμάται
ότι θα ανέλθουν σε 14,3 δισ. ευρώ, στο 8,7% του ΑΕΠ και οι ετήσιες καταπτώσεις
αυτών σε 660 εκατ. ευρώ.

Εκείνο που παραμένει ανερμήνευτο είναι πώς η κυβέρνηση κατέθεσε στη Βουλή έναν
προϋπολογισμό τόσο αναντίστοιχο προς τη φασαρία που ξεσήκωσε με την απογραφή.
Αποδεικνύεται εξ αυτού ότι δεν συγκινείται από το δημοσιονομικό πρόβλημα, δεν
είναι η κάλυψή του που την καθοδηγεί. Άλλα επικρατούν και είναι αυτά που
δυστυχώς επέβαλαν με τέτοια ευκολία, και μόνο για πολιτικούς λόγους, τον
διασυρμό της χώρας στην Ευρώπη.