Δρόμοι

Τι κάνουν…

… οι κάτοικοι της βορειότερης πρωτεύουσας του κόσμου για να αποδιώξουν τη
μελαγχολία που τους κυριεύει μέσα στο καταχείμωνο, όταν το σκοτάδι πέφτει πάνω
τους σαν ένα ασήκωτο πέπλο; «Μελαγχολία; Ποια μελαγχολία;» θα πουν αν τους
ρωτήσει κανείς. Εδώ και χίλια χρόνια που ζουν πάνω στον αφιλόξενο
ηφαιστειογενή βράχο τους, οι κάτοικοι της Ισλανδίας έμαθαν να είναι στωικοί.
Είναι πια συνηθισμένοι «στη μονοτονία των χειμωνιάτικων ημερών που δεν
φαίνεται πουθενά ορίζοντας», λέει ο Ισλανδός συγγραφέας Χάλντορ Λάξνες στους
«Τάιμς της Νέας Υόρκης».

Έρευνες…

… που έγιναν τα τελευταία χρόνια, κατέληξαν στο συμπέρασμα πως οι Ισλανδοί
δεν επηρεάζονται από τη χειμωνιάτικη μελαγχολία τόσο πολύ όσο οι πιο νότιοι
λαοί. Πολλοί Ισλανδοί, μάλιστα, λένε πως ο χειμώνας, που βαστάει μέχρι τον
Μάιο και που στο «φόρτε» του δεν αφήνει να περνάει παρά μονάχα τέσσερις ώρες
φως την ημέρα, είναι η αγαπημένη τους εποχή. Καθισμένος στη συνηθισμένη του
θέση στην καφετέρια, με τους συνηθισμένους του φίλους, που πίνουν το
συνηθισμένο τους πιοτό, ένα φλιτζάνι καφέ, ο Γκούναρ Νταλ, συγγραφέας και
φιλόσοφος γνωστός στον τόπο του, λέει πως το σκοτάδι δεν είναι παρά μια άλλη
απόχρωση του φωτός και πως όταν επικοινωνείς μονάχος σου με το ψύχος και το
σκοτάδι κάτω από τον έναστρο ισλανδικό ουρανό, είναι σαν να ξαναβρίσκεις την
ψυχή σου. «Λένε μερικοί πως τους πιάνει μελαγχολία, μα για μένα η μελαγχολία
είναι κάτι πολύ δημιουργικό», εξηγεί ο Νταλ. «Μπορείς να είσαι πολύ
ευτυχισμένος και ας είσαι μελαγχολικός. Οι άνθρωποι που γελούν δεν πάει να πει
πως είναι και ευτυχισμένοι και οι άνθρωποι που κλαίνε δεν πάει να πει πως
είναι δυστυχισμένοι», καταλήγει ο Νταλ με τη σοφία των ογδόντα δύο του χρόνων.

Ο χειμώνας…

… έχει τα καλά του, λέει ένας άλλος από τη συντροφιά του. «Χθες γύριζα στο
σπίτι από τη δουλειά και είδα το βόρειο σέλας. Ένιωσα σαν ένα μικρό πλάσμα
μέσα σε έναν μεγάλο κόσμο, ένα κομμάτι μιας μεγάλης δημιουργίας». Είναι το
ίδιο δύσκολο (ή εύκολο) να ζει κανείς στο χειμωνιάτικο σκοτάδι, όσο και να ζει
στο συνεχές και εκτυφλωτικό καλοκαιριάτικο φως. Επειδή κανείς στην Ισλανδία
δεν θα το παραδεχτεί πως είναι μελαγχολικός, άραγε πάει να πει πως είναι
πράγματι έτσι; «Μην τους πιστεύετε», λέει η Μπγιεργκ Σβένσντοτιρ, που είναι
ψυχοθεραπεύτρια. «Πολλές έρευνες βγάζουν τους Ισλανδούς ευτυχισμένους
ανθρώπους. Όλοι τους θέλουν να δείχνουν δυνατοί. Αν είναι δυστυχισμένοι, δεν
το λένε. Προτιμούν να σφίγγουν τα δόντια».

H Μπγιεργκ…

… που έχει ζήσει στο Λονδίνο, δεν αντέχει τα ισλανδικά σκοτάδια. «Στο
Λονδίνο το κλίμα ήταν υπέροχο», λέει. «Ήταν σαν να ζούσα στον παράδεισο».
Πάντα υπάρχει κάτι λιγότερο σκοτεινό από το σκοτεινό. Όμως ακόμη και η πιο
ισχυρή δέσμη από φως κρύβει πάντα στις άκρες της πηχτό σκοτάδι.