Bρήκε το φάρμακο του… τζίρου

Τα «πέτρινα» χρόνια, κατά τη διάρκεια των οποίων τα «λουκέτα» βρίσκονταν στην
ημερήσια διάταξη, φαίνεται να αποτελούν παρελθόν για την ελληνική
φαρμακοβιομηχανία. Οι λίγες εγχώριες βιομηχανίες του κλάδου που έχουν
απομείνει, κατάφεραν με μικρά αλλά σταθερά βήματα, όχι μόνο να επιβιώσουν στην
ελληνική αγορά – αντιμετωπίζοντας με επιτυχία την πίεση των εισαγόμενων
φαρμάκων – αλλά και να διεισδύσουν σε απαιτητικές αγορές του εξωτερικού.

Παράλληλα δεν περνά απαρατήρητο το γεγονός της προσπάθειας ορισμένων από αυτές
να αναπτύξουν τα δικά τους ερευνητικά προγράμματα για την παραγωγή
φαρμακευτικών σκευασμάτων «made in Greece», βγαίνοντας έτσι από τον φαύλο
κύκλο της παραγωγής φαρμάκων – φασόν ξένων πολυεθνικών ομίλων.

Επενδύσεις στην έρευνα

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Ομίλου Γερολυμάτου, ο οποίος μόνο το 2003
επένδυσε 2 εκατ. ευρώ στον τομέα της έρευνας και ανάπτυξης νέων προϊόντων,
κυρίως στον χώρο της βιοτεχνολογίας, στις εγκαταστάσεις που διαθέτει στην
Ελλάδα. Μάλιστα, τα αποτελέσματα των ερευνητικών δραστηριοτήτων της
Γερολυμάτος έχουν κωδικοποιηθεί σε πάνω από 50 διπλώματα ευρεσιτεχνίας, ενώ
στο στάδιο της αξιολόγησης βρίσκονται ακόμη 20. Ταυτόχρονα με την ερευνητική
του δραστηριότητα ο ελληνικός όμιλος παράγει και διανέμει προϊόντα πολυεθνικών
κολοσσών όπως οι GlaxoSmithKline, BristolMayers Squibb, UCB και Fournier, ενώ
είναι αποκλειστικός αντιπρόσωπος των Aventis Paster, Cephalon, κ.ά.

Νέο φάρμακο

Την περασμένη εβδομάδα η διοίκηση του ομίλου ανακοίνωσε συμφωνία στρατηγικής
συνεργασίας με μία από τις ανερχόμενες εταιρείες βιοτεχνολογίας παγκοσμίως,
την αυστραλιανή Prana Biotechnology Limited (είναι εισηγμένη στα χρηματιστήριο
του Nasdaq και της Αυστραλίας). Σκοπός της συνεργασίας είναι η ανάπτυξη και
προώθηση στην παγκόσμια αγορά φαρμακευτικής ουσίας (με την ονομασία μόριο
κλιοκινόλη) που εκτιμάται ότι θα συμβάλει αποτελεσματικά στην αντιμετώπιση της
νόσου Alzheimer.

Σύμφωνα με τον αντιπρόεδρο της Γερολυμάτος, κ. Αλβέρτο Μανουάχ, «η κλιοκινόλη
(γνωστή και ως ΡΒΤ-1) αποτελεί μια νέα θεραπευτική προσέγγιση για τη νόσο,
καθώς, σε αντίθεση με τις υπάρχουσες μεθόδους που αντιμετωπίζουν τα συμπτώματα
της ασθένειας, εστιάζει στα αίτια που την προκαλούν».

Υπολογίζεται ότι 37 εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο πάσχουν σήμερα από
άνοια, με τη νόσο Alzheimer να αποτελεί την κυρίαρχη αιτία. Τα στοιχεία
δείχνουν ότι το 5% των ανδρών και το 6% των γυναικών άνω των 60 ετών
παγκοσμίως εμφανίζουν συμπτώματα της νόσου Alzheimer, ποσοστά που αυξάνονται
με ετήσιο ρυθμό 20% λόγω της προοδευτικής γήρανσης του πληθυσμού. Μόνο στις
ΗΠΑ, οι πάσχοντες αναμένεται να φθάσουν τα 16 εκατομμύρια έως το 2050, ενώ το
κόστος για το αμερικανικό σύστημα υγείας – για τη θεραπεία των ασθενών –
ανήλθε το 2000 σε 31,9 δισεκατομμύρια δολάρια. Στην Ελλάδα, οι πωλήσεις
φαρμάκων για τη συγκεκριμένη νόσο ανέρχονται σε 50 εκατ. ευρώ ετησίως.

H συμφωνία

H συμφωνία μεταξύ των δύο μερών προβλέπει ότι η Prana θα έχει την εκμετάλλευση
του φαρμάκου που θα προκύψει από την έρευνα στις ΗΠΑ και την Ιαπωνία, ενώ ο
Όμιλος Γερολυμάτου διατηρεί τα δικαιώματα εκμετάλλευσής του σε όλες τις
υπόλοιπες χώρες. H συμφωνία προβλέπει, επίσης, πως η Prana θα διαθέσει στον
ελληνικό όμιλο 1,35 εκατομμύρια μετοχές της, ενώ θα του καταβάλει και
δικαιώματα επί των πωλήσεών της σε ΗΠΑ και Ιαπωνία. Από την άλλη, η ελληνική
πλευρά θα καταβάλει στους Αυστραλούς ποσοστά επί των εσόδων της από την Ευρώπη
και τις χώρες στις οποίες έχει αναλάβει τη διακίνηση του φαρμάκου. Ας
σημειωθεί ότι η χρήση του μορίου αυτού για τη θεραπεία της συγκεκριμένης
νόσου, αλλά και άλλων εκφυλιστικών νευρικών παθήσεων σχετικών με τη γήρανση
(όπως η νόσος Parkinson) έχει κατοχυρωθεί από τον Όμιλο Γερολυμάτου με
διπλώματα ευρεσιτεχνίας, στις ΗΠΑ και την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Αλλά δεν είναι μόνο η έρευνα που χαρακτηρίζει την εποχή ωρίμασης της ελληνικής
φαρμακοβιομηχανίας. Είναι και η έξοδός της στις διεθνείς αγορές, όχι μόνο με
τη μορφή των εξαγωγικών δραστηριοτήτων, αλλά και μέσω της δημιουργίας
θυγατρικών επιχειρήσεων που διαθέτουν δικές τους παραγωγικές μονάδες. Ο Όμιλος
Γερολυμάτου, με ένα δίκτυο εμπορικών θυγατρικών εταιρειών που έχει ιδρύσει σε
Τουρκία, Γαλλία, ΗΠΑ, Σλοβενία, Ρουμανία και Λουξεμβούργο, προωθεί τόσο τα
προϊόντα που παράγει (φάρμακα, όπως το ρινικό διάλυμα θαλάσσης Senomarin), όσο
και εκείνα των οποίων έχει τα δικαιώματα εκμετάλλευσης. H εξαγωγική
δραστηριότητα του ομίλου επεκτείνεται στις σκανδιναβικές χώρες, την Ιταλία,
την Ισπανία, το Βέλγιο, την Πορτογαλία, την Άπω Ανατολή, κ.λπ.

Λίγοι επενδύουν

Η περίπτωση της Γερολυμάτος, πάντως, αποτελεί μάλλον την εξαίρεση παρά τον
κανόνα στην ελληνική αγορά φαρμάκου, την οποία χαρακτηρίζει επενδυτική άπνοια.
Σύμφωνα με έρευνα του ΙΟΒΕ, από το σύνολο των επενδύσεων που πραγματοποίησε ο
κλάδος το 2003, μόλις το 17% αφορούσε την αύξηση της παραγωγικής δυναμικότητας
για ήδη παραγόμενα προϊόντα.

Κυριαρχούν τα εισαγόμενα

Παρά την ανάκαμψη της ελληνικής φαρμακοβιομηχανίας, τα εισαγόμενα φάρμακα
εξακολουθούν να κατέχουν τη «μερίδα του λέοντος» από την «πίτα» των περίπου
2,5 δισ. ευρώ, που είναι η εγχώρια κατανάλωση φαρμάκων. Σύμφωνα με τα
διαθέσιμα στοιχεία, το 2001, τα εισαγόμενα φάρμακα κατέλαβαν μερίδιο 68% της
εγχώριας κατανάλωσης, από 45% που κατείχαν το 1995.

Από τις μεγάλες ξένες πολυεθνικές του φαρμάκου, μόνο μία διατηρεί ακόμη δική
της παραγωγική μονάδα στην Ελλάδα. Όλες οι άλλες έχουν προτιμήσει να
εγκατασταθούν σε χώρες με ευνοϊκότερο επενδυτικό περιβάλλον, όπως είναι για
παράδειγμα η Ιρλανδία, η οποία έχει αναδειχθεί στη δεύτερη εξαγωγική δύναμη
στην ευρωπαϊκή αγορά φαρμάκου.