Δρόμοι

Οι αμερικανικές…

… κινηματογραφικές ταινίες έδειχναν κάποτε έναν τρόπο ζωής, ήταν πιο
περίπλοκες, είχαν περισσότερο βάθος. Σήμερα είναι χονδροειδείς και στρεβλές
υπερβολές. Δεν κλαίμε εμείς γι’ αυτό. (Αν και θα έπρεπε. Εκτός από την
αμερικανική γλώσσα, δεν ακούει κανείς άλλο τίποτα στα ελληνικά τηλεοπτικά
κανάλια. Μόνο στα κρατικά – και ιδιαιτέρως στην ET3 – μπορεί να μάθει ο
τηλεθεατής πως υπάρχει και αγγλική και γαλλική και ιταλική και γερμανική και
ασιατική κινηματογραφία). «Κλαίει» όμως η Λιν Χίρσμπεργκ στις σελίδες των
«Τάιμς της Νέας Υόρκης». Και με το δίκιο της.

Εκτός από τα όπλα…

… οι κινηματογραφικές ταινίες είναι σήμερα η πιο προσοδοφόρος εξαγωγική
βιομηχανία της Αμερικής. Το κοινό στο οποίο απευθύνονταν κάποτε αυτές οι
ταινίες άλλαξε: δεν είναι πια οι 50 αμερικανικές πολιτείες, αλλά η παγκόσμια
αγορά. Οι νύξεις, οι υπαινιγμοί, οι ιδιοτροπίες της γλώσσας, οι αστεϊσμοί της
κωμωδίας έπρεπε να μεταφραστούν σε έναν «μέσο όρο», ώστε να είναι κατανοητοί
από τους άλλους πολιτισμούς, παρατηρεί η Χίρσμπεργκ. Και μοιραία μεταφράστηκαν
σε δράση και κινούμενο σχέδιο, σε υπερβολή και καρικατούρα, σε κάτι δηλαδή που
γίνεται εύκολα κατανοητό είτε ο θεατής βλέπει την ταινία στο Κάιρο είτε στο
Χονγκ Κονγκ. Γι’ αυτό τέτοιες ταινίες δεν πουλάνε στην Αμερική, αλλά γίνονται
επιτυχίες στο εξωτερικό. Εκεί δηλαδή που άλλες χώρες βγάζουν να μας δείξουν
την ψυχή τους στο πανί, η Αμερική κοιτάζει πώς θα προσελκύσει μεγαλύτερο
διεθνές κοινό. Στις Κάννες, την ώρα που ο Εμίρ Κουστουρίτσα μάς έδειχνε με τα
δικά του μάτια τη σπαραγμένη από τον πόλεμο Κροατία, που η γαλλική ελίτ έκανε
ανατομή του εαυτού της στο «Κοίταξέ με» και που η Σενεγάλη με το «Μουλάαντε»
μάς έκανε κοινωνούς των φόβων της για τον ακρωτηριασμό των γεννητικών οργάνων
της γυναίκας, η Αμερική μάς έδειχνε έναν πράσινο δράκο (εκτός από τον Μάικλ
Μουρ).

Ο πράσινος δράκος…

… μπορεί να είναι χαριτωμένος, αλλά όποιος ρίξει μια ματιά στις φετινές
διεθνείς επιτυχίες, θα καταλάβει γιατί ο υπόλοιπος κόσμος βλέπει την Αμερική
με τόση αποστροφή. Όλοι σχεδόν οι παγκοσμιοποιημένοι ήρωες των αμερικανικών
ταινιών είναι πολεμοχαρείς και διανοητικά υπολειπόμενοι. Σήμερα, λέει η
Χίρσμπεργκ, οι μεγάλοι Αμερικανοί παραγωγοί δεν ενδιαφέρονται να μας δείξουν
την αμερικανική ψυχή, αλλά κάτι που θα μπορεί να το βλέπει εύκολα ο
παγκοσμιοποιημένος θεατής.

Οι ταινίες…

… από την Αμερική ήταν κάποτε για το αγόρι ή το κορίτσι της διπλανής πόρτας
(«Ένα δέντρο μεγαλώνει στο Μπρούκλιν»): χαρακτήρες πραγματικοί, καταστάσεις,
δυνατότητες. Το μεγαλύτερο «χιτ» σήμερα στην Αμερική είναι το άθλιο «Grudge»
(«Έχθρα»), μια γιαπωνέζικη ταινία τρόμου. Πριν από 40 χρόνια, μια άλλη ταινία
τρόμου, «Το μωρό της Ρόζμαρι», εξύψωνε το είδος σε στοχασμό για το αστικό
άγχος και την καλπάζουσα φιλοδοξία. Σήμερα, η παγκοσμιοποίηση έχει ένα
απροσδόκητο θύμα: τον αμερικανικό κινηματογράφο.