20 ΕPΩTHΣEIΣ ΔHMHTPIOΣ TPIXOΠOYΛOΣ

ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑ ΑΘΗΝΩΝ KAI XAPBAPNT

«H μόλυνση των τροφίμων από ουσίες, όπως οι διοξίνες, που είναι
αποδεδειγμένα τοξικές δεν είναι ανεκτή και η απαίτηση του κόσμου για ασφαλή
τρόφιμα είναι δικαιολογημένη», λέει ο κ. Δημήτριος Τριχόπουλος, καθηγητής
Επιδημιολογίας στα Πανεπιστήμια Αθηνών και Χάρβαρντ. Ο ίδιος, πάντως,
υποστηρίζει ότι το παθητικό κάπνισμα είναι ένας άλλος σημαντικός καρκινογόνος
παράγοντας στον οποίο δεν δίνουμε τη δέουσα σημασία.

Και πάλι οι διοξίνες…

Οι διοξίνες είναι διαδεδομένες στο περιβάλλον, ώστε τα επεισόδια βραχυκύκλωσης
της τροφικής αλυσίδας δεν με ξαφνιάζουν.

Θεωρείτε δικαιολογημένο τον σάλο;

Θεωρώ δικαιολογημένη την απαίτηση όλων μας για ασφαλή τρόφιμα.

Πόσο κινδυνεύουμε στ’ αλήθεια από αυτές;

H προσωπική μου γνώμη είναι ότι ο κίνδυνος από τις διοξίνες, ιδίως από τις
διοξίνες στα τρόφιμα, έχει υπερεκτιμηθεί. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι είναι
ανεκτή η μόλυνση των τροφίμων από ουσίες που είναι αναμφισβήτητα τοξικές,
εφόσον αυτή μπορεί να αποφευχθεί.

Υπάρχουν ασφαλή όρια εκθέσεως στις διοξίνες;

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας θεωρεί ως αποδεκτό εβδομαδιαίο όριο από τις
τροφές τα 14 πικογραμμάρια ανά χιλιόγραμμο σωματικού βάρους. Το πικογραμμάριο
είναι το ένα τρισεκατομμυριοστό του γραμμαρίου.

Και τρόποι απομάκρυνσής τους από τον οργανισμό;

Το μόνο που μπορεί να κάνει κανείς είναι να περιορίσει την κατανάλωση λίπους
ζωικής προέλευσης στο οποίο τείνουν να συγκεντρώνονται οι διοξίνες.

Με ποιες μορφές ανθρώπινου καρκίνου έχουν σχετισθεί;

Με τον καρκίνο του πνεύμονα, τα σαρκώματα, αλλά και άλλες μορφές καρκίνου. Τα
ευρήματα, όμως, αφορούν έκθεση σε μεγάλες ποσότητες διοξινών, όπως αυτές που
παρατηρούνται στο επαγγελματικό περιβάλλον ή ύστερα από βιομηχανικά ατυχήματα.

Και πόσα κρούσματα καρκίνου εξαιτίας τους έχουν καταγραφεί;

Δεν έχει γίνει τέτοια εκτίμηση.

Αλήθεια, πώς καταλαβαίνει ο γιατρός ότι ένας καρκίνος οφείλεται σε διοξίνη;

Πέρα από το ιστορικό βαριάς έκθεσης στο επαγγελματικό περιβάλλον, δεν υπάρχει
άλλος τρόπος πιθανολόγησης.

Άλλες επιπτώσεις στην υγεία έχουν;

Σε μεγάλες δόσεις οι διοξίνες είναι αναμφισβήτητα τοξικές. Αναφέρονται
αναπαραγωγικοί, ενδοκρινολογικοί και ανοσολογικοί κίνδυνοι.

Οι διοξίνες φαίνεται πως προέρχονται κυρίως από τρόφιμα ζωικής
προελεύσεως…

Ναι, αφού συγκεντρώνονται κυρίως στο ζωικό λίπος.

Έχουν, όμως, ανιχνευθεί και στο μητρικό γάλα…

Ναι, διότι το μητρικό γάλα περιέχει λίπος.

Τι θα συνιστούσατε στον κόσμο;

Να απαιτεί ασφαλή τρόφιμα, αλλά να μην ανησυχεί πολύ.

Διοξίνες, «τρελές αγελάδες», αρνιά και πρόβατα, μεταλλαγμένα τρόφιμα, ψάρια
με καρκινογόνες ουσίες… Τελικά, ξέρουμε τι τρώμε;

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης στην ασφάλεια της
διατροφής μας, αλλά γίνονται προσπάθειες στην κατεύθυνση αυτή και, κατά την
προσωπική μου γνώμη, στον τομέα της χημικής ρύπανσης τα τρόφιμα είναι
ασφαλέστερα σήμερα από ό,τι στο παρελθόν.

Και τι αναπνέουμε;

H ατμοσφαιρική ρύπανση επιταχύνει τον θάνατο σε άτομα με βεβαρημένο
αναπνευστικό και κυκλοφορικό σύστημα, και συμβάλει στην πρόκληση χρόνιας
αναπνευστικής πνευμονοπάθειας και, ενδεχομένως, καρκίνου του πνεύμονα.

Προσφάτως, βραβευθήκατε από το Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ επειδή ανακαλύψατε πως
το παθητικό κάπνισμα είναι καρκινογόνο…

Το Πανεπιστήμιο με τίμησε με την ανώτατη διάκριση για συμβολή στη δημόσια
υγεία.

Πόσο σημαντική θεωρείτε αυτή την ανακάλυψη;

Το παθητικό κάπνισμα είναι σημαντικότερος καρκινογόνος παράγοντας από ό,τι
πολλοί συχνά αναφερόμενοι τεκμηριωμένοι ή πιθανολογούμενοι καρκινογόνοι
παράγοντες, όπως τα ηλεκτρομαγνητικά πεδία, η ατμοσφαιρική ρύπανση και,
μάλιστα, οι διοξίνες.

Διδάσκετε σε Αθήνα και Βοστώνη. H ουσιώδης διαφορά;

H υποδομή, η ακαδημαϊκή πειθαρχία και η άσκηση διοίκησης με μόνα κριτήρια την
αξιοκρατία και την ουσιαστική κατάρτιση των φοιτητών.

Και μεταξύ των γιατρών στις δύο χώρες;

Οι μισοί από τους Έλληνες γιατρούς είναι συγκρίσιμοι με τους καλούς
Αμερικανούς. Το πρόβλημα στην Ελλάδα είναι ότι οι υπάρχουσες συνθήκες
επιτρέπουν οι «κακοί» φοιτητές και στη συνέχεια γιατροί να είναι πολύ
χειρότεροι από τους «κακούς» Αμερικανούς.

Ποιους θα εμπιστευόσασταν περισσότερο;

Όταν αντιμετώπισα προσωπικά προβλήματα εμπιστεύθηκα χωρίς κανέναν ενδοιασμό
Έλληνες συναδέλφους.

Αλήθεια, «φακελάκια» στις ΗΠΑ υπάρχουν;

Φακελάκια δεν υπάρχουν στις ΗΠΑ. Από την άλλη πλευρά υπάρχουν εκεί αξιοπρεπείς
μισθοί. Επιπλέον, το οικονομικό σύστημα στις ΗΠΑ αποθαρρύνει την αφανή
οικονομική δραστηριότητα που συνδυάζεται με τη μη ανιχνεύσιμη αντιπαροχή σε
μετρητά.