Aντέδρασαν… σεμνά και ταπεινά

Ντοκουμέντο αδράνειας της ελληνικής διπλωματίας απέναντι στην από καιρό
διαφαινόμενη πρόθεση της αμερικανικής κυβέρνησης να αναγνωρίσει τα Σκόπια με
το όνομα «Δημοκρατία της Μακεδονίας» συνιστά η επιστολή που απηύθυνε ο
υπουργός Εξωτερικών Πέτρος Μολυβιάτης προς τον Αμερικανό ομόλογό του Κόλιν
Πάουελ τέσσερις μέρες πριν από την πρωτοβουλία της αμερικανικής κυβέρνησης.

Είναι χαρακτηριστικό ότι η επιστολή είναι γραμμένη σε εξαιρετικά ήπιο ύφος –
και η μόνη προειδοποίηση που απευθύνει προς τον κ. Πάουελ είναι πως η χρήση
του ονόματος «Δημοκρατία της Μακεδονίας» στις διακρατικές συμφωνίες μπορεί να
«επηρεάσει το αποτέλεσμα των συνομιλιών για το όνομα και να εμποδίσει την
επίτευξη της συμφωνίας». Πουθενά στο κείμενο άλλωστε δεν γίνεται αναφορά στις
οποιεσδήποτε επιπτώσεις εφόσον οι ΗΠΑ προχωρούσαν – όπως και έπραξαν – σε
αγνόηση των ελληνικών θέσεων.

Την επιστολή αυτή έδωσε στη δημοσιότητα το ίδιο το υπουργείο Εξωτερικών, με
σκοπό να δείξει πως έκανε ό,τι μπορούσε για να αποτρέψει αυτή την αρνητική
εξέλιξη. Μάλιστα, ο εκπρόσωπος του ΥΠΕΞ Γιώργος Κουμουτσάκος τη χαρακτήρισε ως
«μια επαρκώς σοβαρή ενέργεια, που θα πρέπει να εκτιμηθεί ως τέτοια, σε σχέση
με ένα θέμα αυτής της σημασίας».

«Διαχειριστικό χαρακτήρα». Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, η επιστολή
είναι «χλιαρή» και έχει διαχειριστικό χαρακτήρα, ενώ ως αντίδραση στο γεγονός
το οποίο αναφέρεται – τη συμφωνία που υπέγραψε ο κ. Ράμσφελντ στα Σκόπια στις
11 Οκτωβρίου – έχει συνταχθεί με μεγάλη καθυστέρηση. H επιστολή υπενθυμίζει
μάλιστα διαβεβαιώσεις του κ. Πάουελ προς τον κ. Παπανδρέου, πως οι ΗΠΑ θα
χρησιμοποιούν μόνο το επίσημο όνομα στις διακρατικές συμφωνίες με την ΠΓΔΜ ενώ
κλείνει με την «ελπίδα» πως η θέση των ΗΠΑ σε σχέση με το όνομα δεν έχει
αλλάξει. Αξίζει να σημειωθεί πως η επιστολή αυτή έχει συνταχθεί την 1η
Νοεμβρίου, δηλαδή 20 μέρες μετά την επίσκεψη Ράμσφελντ στα Σκόπια και την
υπογραφή αμυντικής συμφωνίας, όπου τα Σκόπια αναφέρονται ως «Μακεδονία».
Ενδιαμέσως έχει μεσολαβήσει η επίσκεψη του κ. Μολυβιάτη στα Σκόπια και η
συνάντησή του με την κ. Μίτρεβα στις 22 Οκτωβρίου.

Και άλλη καθυστέρηση. Κυβερνητικά στελέχη υποστηρίζουν πως το αργότερο
τότε, ο υπουργός Εξωτερικών είχε αντιληφθεί πως επίκειτο μια κίνηση από την
αμερικανική πλευρά. Όμως και τότε, καθυστερεί άλλες οκτώ ημέρες να συντάξει
την επιστολή στον κ. Πάουελ. Κάποια διπλωματικά στελέχη εκτιμούν πάντως πως η
επιστολή του κ. Μολυβιάτη δεν είχε στόχο τη διαμαρτυρία για τη συμφωνία που
απέσπασε ο κ. Ράμσφελντ, αλλά να αποσπάσει την απάντηση πως η θέση των ΗΠΑ για
το όνομα δεν έχει αλλάξει. H απάντηση ήρθε – σύμφωνα με όσα δήλωσε χθες ο
εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου κ. Μπάουτσερ – αργά το βράδυ της Τετάρτης μέσω του
κ. Τόμας Μίλερ. Και αφορούσε… την αναγνώριση των Σκοπίων.

Διπλωματικές πηγές υπογράμμιζαν με έκπληξη πάντως, πως ενώ η κυβέρνηση είχε
όλες τις ενδείξεις πως επίκειται η αναγνώριση, δεν ανέλαβε καμία πρωτοβουλία
για να την αποτρέψει. Δεν προσπάθησε να κινητοποιήσει την διεθνή και την
ελληνική κοινή γνώμη, ούτε την ομογένεια. Ο ίδιος ο υπουργός Εξωτερικών στο
κρίσιμο εκείνο χρονικό διάστημα δεν επισκέφτηκε καμιά ευρωπαίκή πρωτεύουσα,
ούτε ενημέρωσε τον πρόεδρο της Δημοκρατίας και τα κόμματα της αντιπολίτευσης,
ώστε να υπάρξει μια διεθνής κινητοποίηση. Ενδεικτικό της αδράνειας είναι ότι
χθες ο κ. Καραμανλής, όταν ρωτήθηκε γιατί δεν κινητοποίησε την ομογένεια αφού
περιμέναμε μια τέτοια εξέλιξη απέφυγε ουσιαστικά να απαντήσει και περιορίστηκε
να πει ότι με ενδείξεις δεν γίνεται πολιτική.

ΟΛΟΚΛΗΡΗ H ΕΠΙΣΤΟΛΗ

«Ελπίζω ειλικρινά, πως η κυβέρνησή σας θα δώσει την δέουσα προσοχή»

Ολόκληρη η επιστολή Μολυβιάτη σε Πάουελ έχει ως εξής:

Προς την A.E. τον κ. Κόλιν Πάουελ

υπουργό Εξωτερικών

Στέιτ Ντιπάρτμεντ, ΗΠΑ

Αγαπητέ συνάδελφε

Πληροφορήθηκα ότι ο υπουργός Άμυνας Ντόναλντ Ράμσφελντ υπέγραψε διμερές
σύμφωνο συνεργασίας για τον περιορισμό των όπλων Μαζικής Καταστροφής με την
Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, στη διάρκεια της επίσκεψής του
στα Σκόπια.

Σε αυτή τη συμφωνία χρησιμοποιείται η διατύπωση «κυβέρνηση της Μακεδονίας»,
αντί της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας, ονομασία υπό την
οποία αυτή η χώρα έγινε δεκτή στα Ηνωμένα Έθνη, σύμφωνα με την απόφαση του
συμβουλίου Ασφαλείας υπ’ αριθμόν 317/93 και με την οποία αναγνωρίστηκε από τις
ΗΠΑ στις 8 Φεβρουαρίου του 1994.

Σε αυτό το πλαίσιο, επιτρέψτε μου να σας υπενθυμίσω ότι σε συνέπεια με την
απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας 845/93 συνεχίζονται διαπραγματεύσεις ανάμεσα
στην Ελλάδα και την ΠΓΔΜ για το ζήτημα του ονόματος, υπό την αιγίδα του
γενικού γραμματέα του ΟΗΕ. Γι’ αυτό, οποιαδήποτε αναφορά σε όνομα διαφορετικό
από το όνομα Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας είναι πιθανόν να
επηρεάσει το αποτέλεσμα των συνομιλιών και να εμποδίσει την επίτευξη της
αρμόζουσας συμφωνίας. Στις πρόσφατες συναντήσεις μου με την ομόλογό μου της
Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας, την κ. Μήτρεβα στη Νέα Υόρκη
και τα Σκόπια συζητήσαμε αυτό το θέμα και την κάλεσα να επιδείξει την
απαραίτητη πολιτική βούληση ώστε να επιταχυνθεί η διαδικασία με το στόχο να
καταλήξουμε σε μια αμοιβαία αποδεκτή λύση αυτού του ζητήματος, όπως έχουμε
λάβει εντολή από την απόφαση του ΟΗΕ που αναφέρεται ανωτέρω.

Θα ήθελα να τονίσω με έμφαση, πως το ζήτημα του ονόματος είναι το μόνο σημείο
διαφωνίας ανάμεσα στην Ελλάδα και την Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της
Μακεδονίας. Οι σχέσεις ανάμεσα στις δύο χώρες έχουν ενισχυθεί σημαντικά σε όλα
τα επίπεδα στο διάστημα των τελευταίων ετών, και η Ελλάδα έχει υποστηρίξει
ενεργά την επιδίωξη της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας για
ένταξη στην E.E. και το ΝΑΤΟ.

Θα ήθελα να σας πληροφορήσω ότι το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, το υπουργείο Άμυνας και
η πρεσβεία των ΗΠΑ στην Αθήνα έχουν ήδη ενημερωθεί για τη θέση μας στο ζήτημα
αυτό. Τέλος δράττομαι της ευκαιρίας για να υπενθυμίσω τις διαβεβαιώσεις που
δώσατε στον προκάτοχό μου σε μια υπόθεση που προέκυψε στις 8 Ιουλίου του 2003,
πως η διατύπωση «κυβέρνηση της Μακεδονίας» η οποία χρησιμοποιήθηκε στη
συμφωνία των ΗΠΑ με τη χώρα αυτή για την μη παράδοση Αμερικανών στο Ποινικό
Δικαστήριο της Χάγης, χρησιμοποιήθηκε για τους σκοπούς αυτής της συμφωνίας και
μόνον.

Ελπίζω ειλικρινά, πως η κυβέρνησή σας θα δώσει την δέουσα προσοχή στα
επιχειρήματά μας και έως ότου επιτευχθεί μια συμφωνία για το όνομα θα
χρησιμοποιεί σε μέλλουσες συμφωνίες με την Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της
Μακεδονίας μόνο το επίσημο όνομα της χώρας αυτής. Ελπίζω επίσης ότι η
κυβέρνησή σας δεν έχει αλλάξει τη θέση της σε σχέση με το επίσημο όνομα της
Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας.

Με θερμές ευχές

Πέτρος Μολυβιάτης

Τα «καμπανάκια» της αναγνώρισης ηχούσαν από νωρίς

Το θέμα των Σκοπίων συνοδεύει την κυβέρνηση Καραμανλή από τότε που ανέλαβε την
εξουσία. Το έθεσαν μάλιστα εμμέσως οι Αμερικανοί στον ίδιο τον κ. Καραμανλή
στον Λευκό Οίκο, όταν ζήτησαν να ακούσουν τις απόψεις του για την κατάσταση
στη γειτονική χώρα. Τίθεται εκ νέου στις συναντήσεις του κ. Βαληνάκη με τον κ.
Νίμιτς, αλλά και στις συναντήσεις του κ. Μίλερ με την ελληνική πολιτική
ηγεσία. Είναι σαφές ότι τον Αύγουστο, όταν οι εθνικιστικές εντάσεις αναβιώνουν
στη γείτονα, η ελληνική πλευρά είναι προειδοποιημένη πως οι ΗΠΑ δεν θα αφήσουν
τη χώρα να διαλυθεί.

Από τον Σεπτέμβριο όμως, όταν τα εθνικιστικά στοιχεία επιβάλλουν το κρίσιμο
δημοψήφισμα εναντίον των όρων της συμφωνίας της Οχρίδας, αυτή η απειλή
προβάλλει ως ένα ρεαλιστικό ενδεχόμενο. Για την ελληνική πλευρά, το μέγεθος
του προβλήματος πρέπει να έχει γίνει γνωστό στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, όπου
μεταξύ 21 και 25 Σεπτεμβρίου οι κ.κ. Βαληνάκης και Μολυβιάτης έχουν
συναντήσεις με την κ. Μίτρεβα και τον κ. Νίμιτς. Στις 23 Σεπτεμβρίου μάλιστα,
ο κ. Μολυβιάτης έχει συνάντηση με τον κ. Πάουελ και ένα από τα θέματα της
συνάντησης είναι τα Σκόπια.

Το επόμενο καμπανάκι για την ελληνική πλευρά χτυπά στις 11 Οκτωβρίου, όταν ο
κ. Ράμσφελντ υπογράφει στα Σκόπια συμφωνία για τη μη διάδοση των όπλων μαζικής
καταστροφής, όπου η χώρα αναφέρεται ως «Μακεδονία». Αξίζει μάλιστα να
σημειωθεί πως ξέχωρα από το σαφές μήνυμα της συμφωνίας, η επίσκεψη του κ.
Ράμσφελντ έχει και χαρακτήρα προεκλογικής παρέμβασης εναντίον των εθνικιστών
και του δημοψηφίσματος, που δείχνει και το μέγεθος της ανησυχίας των
Αμερικανών για τις εξελίξεις στα Σκόπια. H επίσκεψη αυτή γίνεται μόλις έναν
μήνα πριν προσέλθουν οι Σκοπιανοί στις κάλπες.

Μόνο 10 μέρες αργότερα, στις 22 Οκτωβρίου, εκδηλώνεται κινητικότητα από την
ελληνική πλευρά με την επίσκεψη Μολυβιάτη στα Σκόπια. Αξίζει να σημειωθεί
πάντως πως σε όλο αυτό το διάστημα η κυβέρνηση δεν έχει προσπαθήσει να
προειδοποιήσει την κοινή γνώμη πως κάτι γίνεται στα Σκόπια, δεν έχει
διατυπώσει αντιρρήσεις προς τους Αμερικανούς, ούτε έχει προσπαθήσει να
δημιουργήσει συμμαχίες σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Το θέμα δεν συζητείται ούτε καν στον στενό κύκλο της εξουσίας – είναι
χαρακτηριστικό ότι κανείς δεν μπορεί να ενημερώσει τη διπλωματική αποστολή που
συνοδεύει τον Πρωθυπουργό στις 29 Μαΐου στη Ρώμη για το πού αναφέρεται το
ψήφισμα του Γερμανικού Κοινοβουλίου της περασμένης Πέμπτης, που ζητάει από τη
γερμανική κυβέρνηση να αναγνωρίσει τα Σκόπια με το όνομα «Μακεδονία». H πρώτη
– και μόνη – αντίδραση της Ελλάδος στην προοπτική της αναγνώρισης συμβαίνει
μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, με την επιστολή Πάουελ – Μολυβιάτη την 1η
Νοεμβρίου.