Tο «κόλπο γκρόσο» της N.Δ. που κατέληξε σε φιάσκο

Λίγες ημέρες πριν από τις ευρωεκλογές του περασμένου Ιουνίου, ο κ. Γ.
Αλογοσκούφης πήρε την κρίσιμη απόφαση: θα επεξέτεινε τη δημοσιονομική απογραφή
και στα προηγούμενα χρόνια, αλλάζοντας και τη λογιστική καταγραφή των
αμυντικών δαπανών.

Ο στόχος ήταν απλός: οι αμυντικές δαπάνες των ετών 1999 – 2002 θα επιβάρυναν –
σύμφωνα με την πρακτική των κυβερνήσεων του ΠΑΣΟΚ – τα ελλείμματα των ετών
2006 – 2008. Ο υπουργός Οικονομίας ήθελε να «ξεφορτωθεί» το έλλειμμα αυτό,
ώστε να έχει περιθώρια για παροχές. Και ο μόνος τρόπος για να το πετύχει, ήταν
να το… επιστρέψει στο παρελθόν!

Σε απανωτές συσκέψεις που έγιναν εκείνη την περίοδο στο υπουργείο Εθνικής
Οικονομίας, τουλάχιστον δύο μέλη του Συμβουλίου Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων
(ΣΟΕ) αλλά και στελέχη του οικονομικού επιτελείου της κυβέρνησης είχαν
προειδοποιήσει τον κ. Αλογοσκούφη να μην επεκτείνει την απογραφή στο παρελθόν,
για να μη θέσει σε κίνδυνο τη δημοσιονομική αυτονομία της χώρας. Τα δύο μέλη
του ΣΟΕ τού ζήτησαν μάλιστα να διακόψει την απογραφή.

Στο Υπουργικό Συμβούλιο. Ταυτόχρονα στελέχη του οικονομικού επιτελείου
της κυβέρνησης τού συνέστησαν να μην πάρει μόνος του μια τέτοια απόφαση και να
τη θέσει προς έγκριση στο Υπουργικό Συμβούλιο. Εκείνος όμως αγνόησε αυτές τις
υποδείξεις και προχώρησε, αφού συζήτησε το θέμα μόνο με τον Πρωθυπουργό. H
απόφαση αυτή άνοιξε τον ασκό του Αιόλου και οδήγησε τη χώρα σε δημοσιονομική
επιτήρηση από την Κομισιόν. Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά σε υπόμνημα μέλους
του ΣΟΕ με αποδέκτη κορυφαίο κυβερνητικό στέλεχος, «εγείρεται πλέον το
ερώτημα, μήπως εξαιτίας της απογραφής έχει υπονομευτεί η αποτελεσματικότητα
της δημοσιονομικής πολιτικής με σοβαρές επιπτώσεις για την οικονομία της χώρας
τα επόμενα τρία χρόνια». Οι εξελίξεις δικαίωσαν τους εμπειρογνώμονες.

Έτσι μια προεκλογική υπόσχεση που είχε σκοπό να δείξει απλώς ότι η Νέα
Δημοκρατία παρέλαβε καμένη γη, απέκτησε πολύ μεγαλύτερες διαστάσεις και
κινδυνεύει τώρα να γίνει το οικονομικό Βατερλώ της κυβέρνησης.

ΟΙ ΕΣΦΑΛΜΕΝΟΙ ΧΕΙΡΙΣΜΟΙ TOY OIKONOMIKOY ΕΠΙΤΕΛΕΙΟΥ

Γιατί εξαγριώθηκε η Γιούροστατ

Όπως επισημαίνεται σε υπόμνημα μέλους του Συμβουλίου Οικονομικών
Εμπειρογνωμόνων (ΣΟΕ ) προς υπουργό της κυβέρνησης, «η υλοποίηση της απογραφής
στην Ελλάδα έγινε με πολύ διαφορετικό τρόπο από την Πορτογαλία, όπου τη
διενήργησε η ανεξάρτητη Κεντρική Τράπεζα». Ο κ. Αλογοσκούφης επέλεξε να την
κάνει ο ίδιος (δηλαδή οι υπηρεσίες του υπουργείου και η Ελληνική Στατιστική
Υπηρεσία σε συνεργασία με τη Γιούροστατ) για δύο λόγους, όπως λένε κυβερνητικά
στελέχη: Για να μην αμφισβητηθούν τα αποτελέσματά της, αφού θα επικυρώνονταν
από τη Γιούροστατ, και για να μπορεί – όπως πίστευε – να την ελέγξει.

Ήθελε χαλαρό κλίμα. Το τελευταίο, όπως υποστηρίζουν, είχε ιδιαίτερη
σημασία, αφού τρεις μήνες μετά τις 7 Μαρτίου η κυβέρνηση είχε τον σκόπελο των
ευρωεκλογών, στις οποίες η N.Δ. ήθελε «χαλαρό κλίμα». Στελέχη του οικονομικού
επιτελείου επισημαίνουν όμως ότι ο κ. Αλογοσκούφης δεν έδειξε ανάλογη
«λεπτότητα» στους χειρισμούς του απέναντι στις υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής
Ένωσης. Κατάφερε να την εκθέσει και να την κάνει αντίπαλό του με αποτέλεσμα
εκείνη να μη δείξει την παραμικρή διάθεση συμβιβασμού απέναντι στην Ελλάδα.
Αναφέρουν χαρακτηριστικά ότι «ξεμπρόστιασε» τη Γιούροστατ, τον σημαντικότερο
συνεργάτη του στο εγχείρημα, από την αρχή: Στις 15 Μαρτίου, η Ευρωπαϊκή
Στατιστική Υπηρεσία επιβεβαίωσε επισήμως τα στοιχεία που είχε δώσει η
κυβέρνηση Σημίτη για το έλλειμμα του 2003 στο 1,7%. Πέντε μέρες αργότερα, ο κ.
Αλογοσκούφης έδωσε στη δημοσιότητα νέα στοιχεία, με τα οποία ανέβαζε το
έλλειμμα του 2003 στο 2,9%. Σύμφωνα με πηγές στις Βρυξέλλες, αυτό δημιούργησε
εξαιρετικά αρνητικό κλίμα στην ευρωπαϊκή γραφειοκρατία για την απογραφή και
τον ίδιο. Ακόμα χειρότερη επίδραση, όπως αναφέρεται στο υπόμνημα του ΣΟΕ,
είχαν οι συνεχείς αναθεωρήσεις (και μάλιστα από τον ίδιο) του ελλείμματος από
το 1,7% στο 2,9% τον Μάρτιο, στο 3,2% τον Ιούνιο και στο 4,6% τον Σεπτέμβριο,
οι οποίες εξαγρίωσαν τις υπηρεσίες της Γιούροστατ και προκάλεσαν πολύ αρνητικά
σχόλια ανθρώπων με μεγάλη επιρροή, όπως οι κ.κ. Τρισέ και Αλμούνια.

H ΔΕΥΤΕΡΗ ΦΑΣΗ

Λίγο πριν από τις ευρωεκλογές η κρίσιμη απόφαση

Σύμφωνα με κυβερνητικά στελέχη, η ιδέα να αναθεωρηθεί ο τρόπος καταγραφής των
αμυντικών δαπανών και να επεκταθεί η απογραφή στα προηγούμενα χρόνια έπεσε την
περίοδο των ευρωεκλογών. Ήταν μάλιστα ιδέα του ίδιου του υπουργού Εθνικής
Οικονομίας, την οποία συζήτησε μόνο με τον Πρωθυπουργό, όπως λένε κυβερνητικές
πηγές.

Στελέχη του οικονομικού επιτελείου λένε πως ο στόχος του κ. Αλογοσκούφη με την
απόφαση να προχωρήσει στη δεύτερη φάση της απογραφής ήταν να ξεφορτωθεί
ελλείμματα που θα επιβάρυναν τα επόμενα χρόνια. Τέτοια ελλείμματα προκαλούσαν
π.χ. οι εξοπλισμοί που είχαν αγοραστεί την περίοδο 1999-2002, αλλά σύμφωνα με
τα λογιστικά πρότυπα της E.E. καταγράφονται στο έλλειμμα με την ημερομηνία
παραλαβής των οπλικών συστημάτων. Δηλαδή στα έτη 2005, 2006 και 2007 και θα
επιβάρυναν τους αντίστοιχους προϋπολογισμούς. Ωστόσο, δύο από αυτούς τους
προϋπολογισμούς (2005 και 2007) ήταν προεκλογικοί, αφού τα αποτελέσματά τους
θα φαίνονταν στις δημοτικές εκλογές του 2006 και βέβαια στις βουλευτικές
εκλογές του 2008. Χρεώνοντας τις δαπάνες αυτές για τους εξοπλισμούς στην
περίοδο 2000-2002 ο κ. Αλογοσκούφης αποκτούσε σημαντικά περιθώρια για παροχές.

Οι δημοσκοπήσεις. Στις 19 Μαΐου, παρουσιάζοντας την εξαμηνιαία έκθεση
του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας – 20 ημέρες δηλαδή πριν από τις εκλογές και
με τις δημοσκοπήσεις να φέρνουν τη N.Δ. 10 μονάδες μπροστά – ο κ. Αλογοσκούφης
έκανε για πρώτη φορά λόγο για ολοκλήρωση της πρώτης φάσης της απογραφής και
προειδοποίησε για αποκάλυψη των κρυφών ελλειμμάτων των προηγούμενων χρόνων.
Όπως λένε πάντως στελέχη του κυβερνητικού επιτελείου, στις συζητήσεις που
γίνονταν γι’ αυτό το θέμα στο Συμβούλιο Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων
τουλάχιστον δύο από τα μέλη του είχαν εκφράσει τις έντονες επιφυλάξεις τους,
ενώ ζητούσαν να μη συνεχιστεί η απογραφή. Στελέχη του οικονομικού επιτελείου,
που δεν ήταν αντίθετα με την απογραφή, ζητούσαν από τον κ. Αλογοσκούφη να
φέρει το θέμα στο Υπουργικό Συμβούλιο, ώστε να υπάρχει συλλογική ευθύνη. Ούτε
αυτό έγινε όμως. Και σύμφωνα με στελέχη του οικονομικού επιτελείου και πηγές
στην Κομισιόν, το ελληνικό «πράσινο φως» για την απογραφή δόθηκε μέσα στον
Ιούνιο.

Δεν είχαν επίγνωση… Κυβερνητικά στελέχη υποστηρίζουν, πως ο κ.
Αλογοσκούφης συζήτησε το θέμα μόνο με τον Πρωθυπουργό και προσθέτουν, ότι
είναι προφανές πως ούτε ο κ. Αλογοσκούφης και πολύ περισσότερο ο κ. Καραμανλής
είχαν σαφή επίγνωση πού θα οδηγούσε το θέμα. Επιπλέον, επισημαίνουν πως στο
Μαξίμου δεν υπάρχει οικονομικό επιτελείο άξιο λόγου που να συμβουλεύει τον
Πρωθυπουργό, ούτε ανεξάρτητοι σύμβουλοι.

Μέλη του Υπουργικού Συμβουλίου, τα οποία παραδέχονται πως αντιλήφθηκαν τι είχε
γίνει στις 23 Σεπτεμβρίου, όταν διάβασαν στις εφημερίδες πως αμφισβητείται η
ένταξη της Ελλάδας στην ΟΝΕ, λένε πως ουδέποτε αποφασίστηκε συλλογικά η
επέκταση της απογραφής στα προηγούμενα χρόνια. Τις ελάχιστες φορές λένε, που
συζητήθηκε στην Κυβερνητική Επιτροπή η απογραφή, η συζήτηση ήταν για την
πολιτική αξιοποίησή της. Καμία συζήτηση δεν έγινε, όπως λένε, για τις
επιπτώσεις της. Ο κ. Αλογοσκούφης παραδέχεται σε κατ’ ιδίαν συζητήσεις του,
πως την αναταξινόμηση των αμυντικών δαπανών στα προηγούμενα χρόνια την
αποφάσισε ο ίδιος. Είχε επίγνωση σε τι αποτελέσματα θα οδηγούσε; Το μόνιμο
επιχείρημά του πάντως σε όλη τη διάρκεια της απογραφής ήταν πως το πράγμα δεν
γίνεται να κρυφτεί και πως δεν μπορούσε να κάνει αλλιώς.