Eνστάσεις

H ΛΕΞΗ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ: Τζαμί. Τουρκική λέξη από την αραβική «τζαμάιν» που
σημαίνει μεγάλος χώρος συγκέντρωσης για λατρεία. Παλαιότερα στις αραβικές
χώρες εχρησιμοποιείτο κυρίως η λέξη «μαστζίτ», που επίσης υποδηλώνει χώρο
λατρείας αλλά μικρότερο σε μέγεθος. (Φωτό από το «τζαμί» στους Αμπελοκήπους)

Ραμαζάνι στην Αθήνα

Στην Αθήνα από την περασμένη εβδομάδα έχει ξεκινήσει – όπως και σε όλο τον κόσμο – το φετινό Ραμαζάνι για τους περίπου 300.000 μουσουλμάνους της μεταολυμπιακής πρωτεύουσας. Όρθια η Τζαχιδέ εξηγεί τα μυστικά της μουσουλμανικής νηστείας

H ΤΖΑΧΙΔΕ είναι δεν είναι 25 χρόνων αλλά πρόλαβε ήδη να σηκώσει μια
διπλή επανάσταση:

H πρώτη έγινε στα περίχωρα της Κομοτηνής. H Τζαχιδέ είναι από τις ελάχιστες
γυναίκες της «μειονότητας» που έσπασαν παραδόσεις αιώνων και πήραν
πανεπιστημιακό πτυχίο.

H δεύτερη είναι ακόμη πιο σημαντική: H 25χρονη έγινε η πρώτη («μειονοτική»)
μεταπτυχιακή φοιτήτρια της Θεολογικής Σχολής του Αριστοτελείου διαθέτοντας
πτυχίο ισλαμικής θεολογίας (από το Πανεπιστήμιο της Προύσας)!

Ο 30χρονος Σάντι Αγιούμπ ζει στην Αθήνα εδώ και δέκα χρόνια. Ξεκίνησε από τον
Λίβανο και πήρε το πτυχίο του από τη Σχολή Εμποροπλοιάρχων. Θεωρείται από τους
καλούς (στην Ελλάδα) γνώστες του Κορανίου και πολλές φορές ασκεί και τα
καθήκοντα του ιμάμη στα υπόγεια ή στα ισόγεια πολυκατοικιών, όπου οι
ομόθρησκοί του μαζεύονται κάθε Παρασκευή για να προσευχηθούν.

Ραμαζάνι σημαίνει ζέστη…

… δίψα και τελικά νηστεία και είναι η σημαντικότερη ετήσια μουσουλμανική
γιορτή. Καθορίζεται από τους σεληνιακούς μήνες, γι’ αυτό και κάθε χρόνο πέφτει
περίπου δέκα ημέρες νωρίτερα και διαρκεί 29 με 30 ημέρες. Στην Αθήνα από την
περασμένη εβδομάδα έχει ξεκινήσει – όπως και σε όλο τον κόσμο – το φετινό
Ραμαζάνι για τους περίπου 300.000 μουσουλμάνους της μεταολυμπιακής
πρωτεύουσας. Αν και οι περισσότερες από τις εκδηλώσεις της πίστης τους είναι
ιδιωτικές, υπάρχουν και μερικές ιδιαίτερα σημαντικές που πρέπει να γίνονται
δημόσια, όπως η κοινή προσευχή της Παρασκευής ή στα δυο μπαϊράμια μετά το
Ραμαζάνι.. Στην Αθήνα αυτή η κοινή εκδήλωση γίνεται σχεδόν συνωμοτικά ελλείψει
τζαμιού. Χθες, στους Αμπελοκήπους, σε ένα μεγάλο υπόγειο, ο Σάντι προσευχήθηκε
μαζί με μουσουλμάνους από την Αίγυπτο (είναι οι περισσότεροι), από τη Συρία
και το Μαρόκο.

Το «Μη μου λες αντίο»…

… του Μανούσου Μανουσάκη στον ANT1 ήταν η αφορμή για να έρθει η Τζαχιδέ στην
Αθήνα. Είναι η επιστημονική σύμβουλος του σίριαλ που εκτυλίσσεται στα
μειονοτικά χωριά. Και είναι η μόνη που όταν τελειώνουν τα γυρίσματα δεν βγάζει
τη μαντίλα της. Γιορτάζει κι αυτή το Ραμαζάνι αλλά δεν γνωρίζει ούτε τον
Σάντι, ούτε άλλους μουσουλμάνους ώστε να μάθει για χώρους κοινής προσευχής.
«Ένα από τα στερεότυπα που κατάλαβα ότι υπάρχουν για μας, λέει, είναι πως
απαγορεύεται η είσοδος γυναικών στα τζαμιά. Λάθος!».

-H μαντίλα, και μάλιστα σε ελληνική Θεολογική Σχολή, δεν σου έχει δημιουργήσει
πρόβλημα;

-Όχι… Τουλάχιστον δεν το έχω νιώσει. Και οι συμφοιτητές και οι καθηγητές μου
με αντιμετωπίζουν ισότιμα.

-Και οι θρησκευτικές διαφορές;

-Νομίζω – αυτό είναι προσωπική μου άποψη – ότι το πρόβλημα δεν βρίσκεται στη
Θεολογία αλλά στα θρησκευτικά. Αν αντί για θρησκευτικά τα παιδιά και στις
ορθόδοξες αλλά και στις μουσουλμανικές χώρες διδάσκονταν θρησκειολογία, την
ιστορία των θρησκειών, τότε τα πράγματα θα ήταν πιο εύκολα. Οι διαφορές είναι
μικρότερες απ’ οσο νομίζουμε. Και πολλές οφείλονται στην άγνοια ή σε
παρεξηγήσεις. Υπάρχουν κατάλοιπα της οθωμανικής αυτοκρατορίας που έχουν
ταυτιστεί με το Ισλάμ. Και υπάρχουν ακραίοι ισλαμιστές που δεν έχουν σχέση με
το Ισλάμ. Για παράδειγμα, το Κοράνι γράφει ότι αν σκοτώσεις έναν άνθρωπο είναι
σαν να σκοτώνεις όλη την ανθρωπότητα.

Χρειαζόμαστε το τζαμί…

… λέει ο Σάντι γιατί ζούμε και εργαζόμαστε σ’ αυτή τη χώρα. Έχει λοιπόν
σημασία να νιώσουμε ότι είμαστε κομμάτι της κοινωνίας της και όχι μόνο φθηνά
χέρια. Έχει σημασία για μας και τα παιδιά μας να μη ζούμε σε καθεστώς φόβου ή
παρανομίας όταν προσευχόμαστε.

Ο Colin Crouch, από τους σημαντικότερους μελετητές των θρησκευτικών
μειονοτήτων στην Ευρώπη, σημείωνε ότι οι θρησκείες των εθνικών μειονοτήτων
διατηρούν κατά κανόνα υψηλότερα ποσοστά συμμετοχής απ’ ό,τι εκείνες της
εθνικής πλειοψηφίας. Αυτό ισχύει τόσο για τις χριστιανικές μειονότητες (όπως
τα μέλη των διάφορων εκκλησιών της Καραϊβικής όσο και της Ιρλανδικής Καθολικής
Εκκλησίας στην Αγγλία) όσο και για τους μουσουλμάνους, τους ινδουιστές και
άλλους. Οι Εβραίοι της διασποράς προσέρχονται συχνότερα στη συναγωγή απ’ ότι
οι Εβραίοι του Ισραήλ. Και κατέληγε: H παρακμή της θρησκείας μιας μειονοτικής
ομάδας είναι μια σημαντική ένδειξη της ασφάλειας που νιώθει μέσα στην κοινωνία
η οποία την φιλοξενεί…

Info

Ταρίκ Αλί «H σύγκρουση των Φονταμενταλισμών» Αθήνα 2003, ΑΓΡΑ

David Marquand, Ronald Nettler «Θρησκεία και δημοκρατία», Αθήνα 2003,
ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ

Jacques Derrida, Gianni Vattimo «H θρησκεία» Αθήνα 2003, ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ

Elie Kedourie «Μειονότητες, Θρησκεία και Πολιτική» Αθήνα 2002, KATAPTI

Robert Crawford «Τι είναι η θρησκεία» Αθήνα 2004 «Σαββάλας