Eυελιξία αμφίβολης αποτελεσματικότητας στην αγορά εργασίας

Αυτό το θέμα της ευελιξίας της αγοράς εργασίας, το οποίο πετούν κάθε τόσο στο
τραπέζι των συζητήσεων εν είδει «μπαμπούλα» τεχνοκράτες και κυβερνητικοί
παράγοντες και το αποσύρουν αμέσως μετά, φοβούμενοι τις αντιδράσεις, πρέπει
κάποτε να απομυθοποιηθεί και να πάρει τις σωστές διαστάσεις του για την
ελληνική πραγματικότητα. Ο διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος κ. Νίκος
Γκαργκάνας, για παράδειγμα, το επανέφερε την περασμένη Τρίτη στην έκθεσή του,
ως μια βασική διαρθρωτική αλλαγή που πρέπει να προχωρήσει, χωρίς να εξηγεί τι
ακριβώς πρέπει να γίνει και γιατί.

Συμβιβασμοί

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση γίνεται αυτή την περίοδο πολλή συζήτηση γύρω από το θέμα,
καθώς μεγάλες επιχειρήσεις προχωρούν σε συμφωνίες με τα συνδικάτα για να
αντιμετωπίσουν την παρατεταμένη ύφεση της αγοράς. Πριν από δύο εβδομάδες, για
παράδειγμα, η Siemens συμφώνησε με τους 1.100 εργαζόμενους σε μονάδα της στο
Μπρούχζαλ να δουλεύουν μία ώρα την εβδομάδα χωρίς να πληρώνονται και να
παγώσουν τους μισθούς τους το 2005, ενώ, αν η παραγωγή αυξηθεί, θα δουλεύουν
μία ώρα επιπλέον χωρίς αμοιβή. Στην Ιταλία, στην ιδιωτικοποιημένη πλέον
ταχυδρομική εταιρεία, οι εργαζόμενοι συμφώνησαν σε μια ευέλικτη κατανομή του
ωραρίου εργασίας τους, σύμφωνα με την οποία μπορεί να χρειαστεί να εργαστούν
τα Σαββατοκύριακα, τα βράδια ή τις ημέρες αργιών. Και στην Πορτογαλία, οι
εργαζόμενοι στη μονάδα της Volkswagen δέχθηκαν να μένουν απλήρωτοι, φέτος και
του χρόνου, για τους περίπου δύο από τους τρεις μήνες τον χρόνο που το
εργοστάσιο δεν θα λειτουργεί λόγω μειωμένης ζήτησης.

Αναπόφευκτο

Όλοι αυτοί οι συμβιβασμοί γίνονται, βεβαίως, για να μη χάσουν οι εργαζόμενοι
τις δουλειές τους, όταν και οι ίδιοι διαπιστώνουν ότι η επιχείρηση οδηγείται
σε αδιέξοδο. Συχνά, όμως, το αδιέξοδο αποδεικνύεται αναπόφευκτο, όπως συνέβη
με την Opel, της οποίας οι εργαζόμενοι συμφώνησαν πέρυσι να δουλεύουν
λιγότερες ώρες, αλλά τελικά δεν απέφυγαν τις 12.000 απολύσεις που ανακοίνωσε η
εταιρεία πριν από λίγες ημέρες.

Στην Ελλάδα, όμως, πόση σημασία μπορεί να έχουν, άραγε, τέτοιου είδους
πρακτικές; Εδώ το πρόβλημα, όπως είπε και ο κ. Γκαργκάνας, είναι η διαρθρωτική
ανεργία, δηλαδή οι νέοι κυρίως – και οι γυναίκες – που δεν βρίσκουν δουλειά
και όχι τόσο αυτοί που χάνουν τις δουλειές τους λόγω των οικονομικών κύκλων.
Οι τελευταίοι είναι μάλλον σίγουρο ότι θα δέχονταν ανάλογες με τις ευρωπαϊκές
συμφωνίες ευελιξίας για να σώσουν τις δουλειές τους, αλλά κατά κανόνα το θέμα
δεν τίθεται καν σε διάλογο.

H ευελιξία της αγοράς εργασίας δεν είναι κάτι ευχάριστο για τους εργαζομένους,
κι ας λέει ο κ. Γκαργκάνας ότι δεν πρέπει να φοβόμαστε τις διαρθρωτικές
αλλαγές. Ας μην ανοίξουμε, λοιπόν, αυτή τη συζήτηση, αν δεν είμαστε
τουλάχιστον σίγουροι ότι θα έχει κάποιο ουσιαστικό αποτέλεσμα για την
απασχόληση και ότι δεν θα είναι απλώς μια διευκόλυνση για τη μείωση του
κόστους μεμονωμένων επιχειρήσεων.