διακοπές Kρόκος Kοζάνης

Στην Κοζάνη, οι ημέρες του Οκτωβρίου ανήκουν στα λουλούδια. Δεν πρόκειται
όμως για τυχαία λουλούδια αλλά για το «χρυσάφι της ελληνικής γης». Μοβ
«θάλασσες» κρόκων απλώνονται στα λιβάδια της. Από αυτούς παράγεται το
ακριβότερο ίσως μπαχαρικό στον κόσμο με τη λιανική τιμή πώλησής του να αγγίζει
τα 3 ευρώ ανά γραμμάριο! Το όνομά του: Σαφράν ή ζαφορά ή κρόκος.

Με μοναδικό άρωμα, αποτελεί βασικό συστατικό στην ισπανική, μεσανατολική και
ασιατική κουζίνα αλλά καλλιεργείται σε τέσσερις – πέντε περιοχές σε όλο τον
κόσμο. H Κοζάνη είναι μία από αυτές και ξεχωρίζει καθώς, για πολλούς, η
ποιότητα της παραγωγής θεωρείται η καλύτερη.

Ο κρόκος ήταν πασίγνωστος και πολύ αγαπητός από την αρχαιότητα. Στην Ινδία
ήταν δείγμα πλούτου και στη Σικελία ήταν κάποτε τόσο άφθονος που έφτιαχναν από
αυτόν σκηνές και στρώματα. Τον 17ο αιώνα, Κοζανίτες έμποροι μεταφέρουν τον
κρόκο από την Αυστρία. Από τότε και για τριακόσια χρόνια ο… χρυσός κρόκος με
το μοναδικό άρωμα αλλά και τις «φαρμακευτικές» ιδιότητες καλλιεργείται και
αναπτύσσεται κάτω από τον ήλιο της Μακεδονίας. Οι χρήσεις του πολλές. Είναι
ένα από τα 58 αρώματα που χρησιμοποιεί το Πατριαρχείο για την παρασκευή του
Αγίου Μύρου. Προσδίδει ξεχωριστή γεύση στο φαγητό και στα γλυκίσματα, αλλά και
ωραίο χρώμα στα… υφάσματα. Σε κάποιες περιοχές της χώρας χρησιμοποιείται για
να περάσει ο πονοκέφαλος, να τονωθεί η κυκλοφορία του αίματος, αλλά και για να
φρεσκαριστεί το μυαλό!

ΑΞΙΖΕΙ NA ΔΕΙΤΕ

ΣΤΗΝ KOZANH

* Τον Μητροπολιτικό Ναό του Αγίου Νικολάου που κτίστηκε το 1664 με
επιβλητικό καμπαναριό και ξυλόγλυπτο τέμπλο.

* Την Κοβεντάρειο Δημοτική Βιβλιοθήκη Κοζάνης με σπάνια παλιά βιβλία
(Πλατεία 28ης Οκτωβρίου, στο κέντρο της πόλης, τηλ. 24610 22245)

* Το Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα στους πρόποδες του όρους Βούρινος (τηλ.
24640-24632)

* Το Μουσείο της Αιανής (τηλ. 24610. 98800-1)

* Το Ιστορικό Λαογραφικό Μουσείο της Κοζάνης (τηλ. 24610 33978)

* Το Αρχοντικό του Βούρκα του 18ου αιώνα, ένα πολύ καλό δείγμα μακεδονικής
αρχιτεκτονικής (βρίσκεται στο κέντρο της πόλης), που έχει χαρακτηριστεί
ιστορικό μνημείο (τηλ. 24610 50300)

Στα κροκοχώρια του Δήμου Ελίμειας

Είναι πραγματικά μαγευτική η τοποθεσία όπου βρίσκεται ο Δήμος της Ελίμειας.
Όλο το νότιο τμήμα του δήμου βρέχεται από τα νερά της τεχνητής λίμνης
Πολυφύτου (δημιουργήθηκε από την τιθάσευση του ποταμού Αλιάκμονα με τη
δημιουργία ενός φράγματος και τη λειτουργία εκεί ενός από τους σπουδαιότερους
υδροηλεκτρικούς σταθμούς της χώρας). Οι εικόνες που εναλλάσσονται από τοπίο σε
τοπίο είναι μοναδικές.

Εκτός από τον Κρόκο που είναι και η έδρα του δήμου, άλλα χωριά που ανήκουν σε
αυτόν είναι: η Άνω Κώμη, η Κάτω Κώμη, το Σπάρτο, το
Κοντοβούνι, η Μηλιά, η Αμυγδαλιά, ο Κήπος, ο
Πύργος, η Σταυρωτή και η Ανατολή. Ξεχωριστής ομορφιάς είναι το
χωριό της Καισαρείας το οποίο έχει κτιστεί σε ένα λόφο πάνω από τον
Αλιάκμονα. Στην «πόλη του Καίσαρα» αξίζει να επισκεφτείτε τα απομεινάρια του
τείχους του Διοκλητιανού στο Παλαιόκαστρο αλλά και το ναό του Αγίου Ιωάννη του
Προδρόμου (κτίστηκε το 1857) που αναπαλαιώθηκε το 1980.

Ακολουθώντας τον δρόμο από την Άνω Κώμη προς την Καισαρεία, λίγο πριν φτάσετε
στη δεύτερη θα συναντήσετε τη διασταύρωση που οδηγεί στο Σπάρτο.
Πρόκειται για ένα χωριό που αξίζει χρόνο από την εκδρομή σας καθώς απλώνεται
στις πευκόφυτες όχθες της λίμνης Πολυφύτου και είναι μοναδικής ομορφιάς.

Λίγο πιο μακριά (περίπου 20χλμ. από την Κοζάνη) θα συναντήσετε το χωριό
Αιανή, πολύ κοντά στο οποίο αξίζει να δείτε ένα χώρο εξαιρετικής
αρχαιολογικής και ιστορικής σημασίας. Στην Αιανή έχουν ανακαλυφθεί σπουδαία
δημόσια κτίρια και κατοικίες από το 500 π.X. που ανήκουν στην αρχαία πόλη
Αιανή, την πρωτεύουσα της αρχαίας Ελίμειας. Επίσης, έχουν ανακαλυφθεί οι
πρωιμότερες επιγραφές της Μακεδονίας από το 500 π.X. καθώς και μία εκπληκτική
νεκρόπολη αρχαϊκών και κλασικών χρόνων με κτιστούς λακκοειδείς τάφους,
κτερίσματα, επιγραφές και αγάλματα.

H καλλιέργεια του σαφράν

Το σαφράν είναι ακριβό όχι μόνο γιατί τα λουλούδια του είναι σπάνια και
εφήμερα αλλά και γιατί απαιτεί έντονη χειρονακτική εργασία (υπολογίστε πως για
κάθε κιλό ζαφοράς χρειάζονται περίπου 150.000 λουλούδια). Κάθε χρόνο, τέτοια
εποχή, χιλιάδες κάτοικοι 39 χωριών της Κοζάνης ξεκινούν τη συλλογή και τον
διαχωρισμό του κρόκου που έχουν φυτέψει το καλοκαίρι. Στα «κροκοχώρια» του
Δήμου Ελιμειας (και πολύ περισσότερο στο χωριό Κρόκος που πήρε το όνομά
του από το σπάνιο αυτό φυτό), νωρίς το πρωί θα τους δείτε να σκύβουν για ώρες
πάνω από τα φυτά προκειμένου να προλάβουν να τα μαζέψουν καθώς ο εύθραυστος
κρόκος πρέπει να μαζευτεί μέσα σε λίγες ώρες από τη στιγμή που θα ανθίσει
διαφορετικά μαραίνεται και τα κόκκινα στίγματά του καταστρέφονται.

Το βράδυ η εργασία του διαχωρισμού των πετάλων από τους στήμονες και τα
στίγματα γίνεται στο σπίτι. Παλαιότερα αυτή η δουλειά γίνονταν με το χέρι
σήμερα όμως οι κροκοπαραγωγοί έχουν δημιουργήσει τις δικές τους… εφευρέσεις
που τους βοηθούν να κάνουν τη δουλειά τους εύκολα και γρήγορα.

Υπολογίζεται πως στην Κοζάνη παράγονται κατά μέσο όρο 5-8 τόνοι κρόκου. Ένα
πολύ μεγάλο ποσοστό αυτής της παραγωγής εξάγεται χύμα σε μεγάλους πελάτες,
κυρίως στη Γαλλία, την Ισπανία, την Ιταλία, την Σουηδία και αλλού. Το υπόλοιπο
5% συσκευάζεται από τις γυναίκες που το καλλιεργούν, ενώ ένα ελάχιστο τμήμα
διατίθεται στην εγχώρια αγορά συσκευασμένο.

Ο Συνεταιρισμός Κροκοπαραγωγών Κοζάνης

Το 1971 δημιουργήθηκε ο Αναγκαστικός Συνεταιρισμός Κροκοπαραγωγών Κοζάνης
(τηλ. 2461063283). Έκτοτε η κροκοκαλλιέργεια εξελίχτηκε σε δυναμική
καλλιέργεια. Σήμερα καλύπτει περισσότερα από 10.000 στρέμματα και απασχολεί
περίπου 1.500 αγροτικές οικογένειες του νομού αποφέροντας στην εθνική
οικονομία ένα αρκετά σημαντικό συνάλλαγμα. Αξίζει εδώ να σημειώσουμε ότι στον
Κανονισμό του Συμβουλίου της ΕΟΚ με αρ. 2081/92, ο κρόκος του Νομού Κοζάνης
βρίσκεται πλέον στο «μητρώο των προστατευομένων ονομασιών προελεύσεως και των
προστατευομένων γεωγραφικών ενδείξεων». Έδρα του συνεταιρισμού είναι το χωριό
Κρόκος και βρίσκεται στην τοποθεσία «Βρύσες» ανάμεσα στα παλιά πλατάνια και
τις πηγές, κοντά στο ναό της Αγίας Παρασκευής. Μη χάσετε την ευκαιρία για μία
ξενάγηση στο κτίριο του συνεταιρισμού, όπου θα μάθετε ό,τι μπορεί να σας
ενδιαφέρει σχετικά με το προϊόν. Φεύγοντας μπορείτε να πάρετε μαζί σας λίγα
πολύτιμα γραμμάρια από το «χρυσάφι» της κοζανίτικης γης και συνταγές για τη
χρήση του.

ΔΙΑΜΟΝΗ

«Άνεσις»: H καλύτερη επιλογή για διαμονή στο κέντρο της Κοζάνης, αλλά
με κάποια προβλήματα στο παρκάρισμα. (τηλ. 24610-22505).

«Κατερίνα»: Ήσυχο, περιποιημένο και λίγο μακριά από το κέντρο της
Κοζάνης (τηλ. 24610-34856)

«Αλιάκμων»: Προσεγμένο και με δικό του πάρκιγκ στο κέντρο της Κοζάνης
(τηλ. 24610-36065)

«Παντελίδης»: Το μεγαλύτερο ξενοδοχείο στην πόλη της Πτολεμαΐδας
(24630- 53300)

Βίλα «Καστανόδασο»: Στην περιοχή Εμπόριο του Δήμου Μουρικίου.
Ξεχωριστής αισθητικής, κτισμένο με πέτρα και προσοχή σε κάθε λεπτομέρεια
(2463061848, 53770)

Ξενώνας «Αγνάντι»: Στο Βελβεντό. Με μαγευτική θέα στη λίμνη του
Πολυφύτου και στην πλαγιά του βουνού των Πιερίων (24640-49002)

ΦΑΓΗΤΟ

Για θαλασσινά και ουζομεζέδες προτιμήστε τα «Μπακαλιαράκια», ενώ
ψαροταβέρνα με πολύ καλή και σπάνια κάβα κρασιών είναι η «Τράτα». Το «Πέτρινο»
φημίζεται για τα ψητά και τα μαγειρευτά του. Μαγειρευτό παραδοσιακό φαγητό
προσφέρει και η «Πουλίτσα». Διαχρονικό μαγαζί με παραδοσιακή κουζίνα είναι ο
«Πλάτανος», ενώ πολύ καλό φαγητό έχει και η ταβέρνα «Ζήνων». Στον κεντρικό
πεζόδρομο της πόλης μπορείτε να προτιμήσετε τον «Τρυποκάρυδο»,
εστιατόριο-μπιραρία.

ΚΕΙΜΕΝΟ: ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΚΟΝΔΥΛΗΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: ΚΛΑΙΡΗ ΜΟΥΣΤΑΦΕΛΛΟΥ