TPITH AΠOΨH Φιλοπόλεμος πρόεδρος

Ο Thomas Friedman έγραφε πολύ ωραία, ότι ο Μπους εκμεταλλεύθηκε αδιάντροπα τις
τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου και δημιούργησε μια καινούργια
Αμερική. Τη φοβισμένη και αντιδραστική Αμερική της 12ης Σεπτεμβρίου. Την
Αμερική που «αποδομεί» την ιστορική της ταυτότητα και εκφράζει απλώς τον θυμό,
αλλά όχι τις ελπίδες των Αμερικανών («Ν.Υ. Times», 14/10/2004).

Εγώ θα συμπληρώσω αυτήν τη θαυμάσια κοινωνικοπολιτική σκέψη του Friedman και
θα κάνω την ακόλουθη παρατήρηση: Φαίνεται, δυστυχώς, ότι τα πράγματα είναι
πολύ πιο σύνθετα. Τι εννοώ; Έχω την εντύπωση δηλαδή, ότι – όχι μόνον ο
θρησκόληπτος Μπους – αλλά και ότι ένα μεγάλο μέρος της αμερικανικής κοινωνίας
έχει αφομοιώσει επικίνδυνα αυτήν την ηγεμονική ιδεολογία της καταστροφικής
υπερδύναμης.

Της μεγάλης υπερδύναμης που επιβάλλει βίαια (ως κρατικός «πιστολάς») τη
στρατιωτική της ισχύ σε όλο τον κόσμο. Διαφορετικά, δύο μόνο βδομάδες πριν από
τις εκλογές, δεν είναι δυνατόν να εξηγήσει κανείς εύκολα τα φοβερά ευρήματα
των τελευταίων δημοσκοπήσεων, που φανερώνουν απροκάλυπτα ότι οι δύο πολιτικοί
αντίπαλοι συναγωνίζονται «στήθος με στήθος».

Και διατυπώνω αυτές τις ανορθόδοξες παρατηρήσεις, γιατί τον τελευταίο καιρό
εμφανίσθηκαν κάποια συντριπτικά ιστορικά δεδομένα, τα οποία θα έπρεπε κανονικά
να ανατρέψουν ραγδαία τις παραπάνω κοινωνικές τάσεις και να γείρουν αναφανδόν
την πλάστιγγα υπέρ του Τζον Κέρι (πράγμα το οποίο δεν συνέβη).

Ποια είναι αυτά τα καινούργια δεδομένα; Κατ’ αρχήν με το πρόσφατο πόρισμα του
Αμερικανού επιθεωρητή Ch. Duelfer κονιορτοποιήθηκε οριστικά ο δομικός λόγος
που επικαλούνταν μέχρι τώρα ο Μπους για να νομιμοποιήσει τη βάρβαρη εισβολή
στο Ιράκ. Έτσι, σήμερα συνειδητοποιούμε μεγαλοπρεπώς τα προκλητικά ψέματα που
διοχέτευε στη διεθνή κοινότητα η ρεπουμπλικανική κυβέρνηση, αφού όπλα μαζικής
καταστροφής ο Σαντάμ Χουσεΐν δεν διέθετε μετά το 1991 («Washington Post»,
14/10/2004).

Ούτε, βέβαια, ισχύει και η άλλη φαιδρή επιχειρηματολογία. Δηλαδή, ότι ο
πόλεμος κηρύχθηκε για να διαδοθεί το δυτικό μοντέλο της δημοκρατίας σε αυτές
τις περιοχές. Γιατί; Γιατί, όλοι γνωρίζουμε λ.χ., ότι η Αμερική δεν «καίγεται»
καθόλου για να εξυγιάνει την τυραννική Σαουδική Αραβία, αφού κάτι τέτοιο δεν
εξυπηρετεί τα πετρελαϊκά της συμφέροντα.

Μέσα σε αυτό το κλίμα «κτυπήθηκε» έντονα και η περιβόητη θεωρητική εκδοχή για
τη σύγκρουση των πολιτισμών. Γιατί; Γιατί οι πιο τρομακτικές σφαγές (όπως της
Ρουάντα ή του Κογκό), όχι μόνο έλαβαν χώρα στο εσωτερικό του κάθε πολιτισμού,
αλλά και γιατί συσχετίζονται γενικότερα με την αλληλεπίδραση των παγκόσμιων
οικονομικών συμφερόντων (Ζίζεκ, Καλώς ορίσατε στην έρημο του πραγματικού).

Πάντως, συνέβη και κάτι άλλο, που θα έπρεπε κανονικά να επηρεάσει την
αμερικανική κοινή γνώμη. Για πρώτη φορά στην Αμερική, 600 καθηγητές
Πανεπιστημίου, λειτουργώντας ως δημόσιοι διανοούμενοι, κατήγγειλαν οργισμένα,
ότι η πολιτική του Μπους στο Ιράκ είναι η πιο λανθασμένη από την εποχή του
Βιετνάμ. Τέλος, αποκαλύφθηκε ότι η ανεργία στις Ηνωμένες Πολιτείες για πρώτη
φορά αυξήθηκε τόσο σημαντικά (από την εποχή του Hoover).

Όμως, τα παραπάνω δεδομένα δεν στάθηκαν ικανά για να ανατρέψουν την παραπάνω
αποκρουστική ιδεολογία της «φοβισμένης» και επικίνδυνης Αμερικής, που εκφράζει
σήμερα ο Μπους. Βέβαια, ένα μεγάλο τμήμα του κοινωνικού σώματος αγκυλώθηκε σε
αυτή την κοσμοαντίληψη, γιατί ο Τζον Κέρι δεν μπόρεσε να εκφράσει καθαρά μια
ριζοσπαστική εναλλακτική λύση στο θέμα του Ιράκ.

Έτσι, είναι χαρακτηριστικό ότι ο δημοκρατικός υποψήφιος άλλαξε ενοχλητικά
αρκετές απόψεις πάνω σε αυτό το ζήτημα. Στην αρχή υποστήριξε τη στρατιωτική
εισβολή. Μετά είπε, ότι ο πόλεμος αυτός έγινε σε λάθος τόπο και σε λάθος
χρόνο. Όμως ποτέ ο Κέρι δεν μίλησε ανοικτά για την άμεση αποχώρηση των
αμερικανικών στρατευμάτων από το Ιράκ!

Ποιο είναι το συμπέρασμα από όλα αυτά; Ο Τζον Κέρι δεν εκφράζει, βέβαια, την
ολοκληρωμένη λογική ενός πολυπολικού κόσμου. Όμως ο σημερινός πρόεδρος Μπους
πρέπει αναντίρρητα να ηττηθεί, γιατί έκανε τον κόσμο πολύ πιο ανασφαλή με τις
φιλοπόλεμες διαθέσεις του. Όπως λέει χαρακτηριστικά και ο Th. Friedman «η
Αμερική πρέπει να εκφράζει κάτι θετικό και όχι να καταστρέφει»!

Ο Γρηγόρης Καλφέλης είναι καθηγητής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου
Θεσσαλονίκης.