«Όταν θα γίνω πρόεδρος»…

H αποκατάσταση ενός κλίματος αρμονικότερης συνεργασίας με την «παλαιά
Ευρώπη» και τον γαλλογερμανικό άξονα θα είναι μεταξύ των προτεραιοτήτων του
Τζον Κέρι, εάν εκλεγεί πρόεδρος. Από τη θητεία του στην επιτροπή εξωτερικών
σχέσεων της Γερουσίας, ο δημοκρατικός υποψήφιος, ο οποίος μιλά γαλλικά και
γερμανικά, γνωρίζει καλά όλες τις πτυχές αλλά και τις ιδιαιτερότητες των
ευρωαμερικανικών σχέσεων.

Ζήτημα προτεραιοτήτων. Αν ο Κέρι γίνει πρόεδρος, ο παλαίμαχος διπλωμάτης και πρώην πρέσβης στα Ηνωμένα Έθνη Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ ενδέχεται να τεθεί επικεφαλής του Στέιτ Ντιπάρτμεντ

Έχει επισκεφθεί πολλές φορές την Ευρώπη και έχει συνεργασθεί με νομοθέτες και
κυβερνητικά στελέχη πολλών ευρωπαϊκών κυβερνήσεων, σε αντίθεση με τον Τζορτζ
Μπους ο οποίος πριν από την αναρρίχησή του στην προεδρία το 2001, είχε μεταβεί
μόλις μια φορά στην γηραιά ήπειρο.

Ο Κέρι θα εγκαινιάσει μια νέα περίοδο διατλαντικής συνεργασίας στο πλαίσιο της
οποίας θα επιχειρήσει να επαναφέρει στον χειρισμό των υπαρκτών διαφορών το
στοιχείο της συναίνεσης, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν θα υπάρχουν σκληρές
«κόντρες» εκεί όπου τα τεράστια οικονομικά συμφέροντα των δύο πλευρών του
Ατλαντικού συγκρούονται.

Ιράκ. Θα στρέψει την προσοχή του από το Ιράκ, απ’ όπου έχει δεσμευθεί
να απεμπλακεί εντός της πρώτης τετραετίας του, στην καταπολέμηση της Αλ
Κάιντα, για την οποία καθημερινά τονίζει ότι είναι «ο πραγματικός εχθρός»,
καταλογίζοντας στον νυν πρόεδρο ότι με την επιλογή του να εισβάλει στο Ιράκ
υπέπεσε σε «κολοσσιαίο έλλειμμα κρίσης». Θα απευθυνθεί στα Ην. Έθνη για να
ζητήσει μεγαλύτερη εμπλοκή και να προσφέρει ουσιαστικό οικονομικό και πολιτικό
ρόλο στην ανασυγκρότηση της χώρας, ενώ θα συγκαλέσει διεθνή διάσκεψη όπου θα
προτείνει αλλαγή πορείας και θα ζητήσει ενεργό στήριξη από χώρες όπως η Γαλλία
και η Γερμανία. Αυτή θα είναι η «ώρα της κρίσης» για τον γαλλογερμανικό άξονα.
Θα στηρίξουν οι κ.κ. Σιράκ και Σρέντερ την διαφορετική αμερικανική προσέγγιση
ή θα αντισταθούν στα ανοίγματα ενός περισσότερο ευρωπαϊστή ηγέτη στην
Ουάσιγκτον; Θα δικαιωθούν όσοι δηλώνουν αντίθετοι στον Μπους αλλά όχι
αντιαμερικανοί;

Τα πυρηνικά. Ως πρόεδρος ο Κέρι θα ενισχύσει την εκστρατεία για τη μη
εξάπλωση των πυρηνικών όπλων, και θα αναγάγει σε προτεραιότητα τις περιπτώσεις
της B. Κορέας και του Ιράν. Στην πρώτη περίπτωση θα αρχίσει διμερείς
διαπραγματεύσεις, και στην δεύτερη θα συνεργασθεί στενότερα με τη Βρετανία, τη
Γαλλία και τη Γερμανία, σε μια κοινή προσπάθεια να πεισθεί η Τεχεράνη να θέσει
υπό έλεγχο το πυρηνικό της πρόγραμμα. Το ερώτημα είναι τι θα κάνει σε
περίπτωση που το Ιράν επιμείνει, τη στιγμή που κατηγορεί τον Τζορτζ Μπους ότι
επιτέθηκε στο Ιράκ που δεν διέθετε όπλα μαζικής καταστροφής και παραμέλησε το
Ιράν που ετοιμάζεται να αποκτήσει τέτοιες δυνατότητες.

Ο Κέρι θα διορίσει ειδικό απεσταλμένο για τη Μέση Ανατολή και θα αναλάβει
πρωτοβουλία για ειρήνευση στην περιοχή, ενώ θα δώσει νέα έμφαση στην
σταθεροποίηση των Βαλκανίων, ιδιαίτερα τους επόμενους μήνες που προμηνύονται
«θερμοί».

H πολυμερής εξωτερική πολιτική του Τζον Κέρι θα αντλήσει στοιχεία από το
παρελθόν και την παραδοσιακή συμπεριφορά των ΗΠΑ προς τον υπόλοιπο κόσμο. Εκεί
που ο Μπους βλέπει την Αμερική ως εκφραστή του «ηθικού» και του «ορθού», ο
βετεράνος του Βιετνάμ ανησυχεί για μια Αμερική που θα ενεργεί ανεξέλεγκτα και
χωρίς φίλους και συμμάχους.

Μπάιντεν ή Χόλμπρουκ. Το επιτελείο εξωτερικής πολιτικής του Τζον Κέρι
θα επαναφέρει το στοιχείο της ανθρωπιστικής διάστασης στην προσέγγιση των
περιφερειακών εστιών τριβής. Οι δυο επικρατέστεροι για την ηγεσία του Στέιτ
Ντιπάρτμεντ είναι ο γερουσιαστής του Ντέλαγουερ και φίλος του Κέρι, Τζο
Μπάιντεν, και ο παλαίμαχος διπλωμάτης και πρώην πρέσβης στα Ην. Έθνη, Ρίτσαρντ
Χόλμπρουκ. Ο τελευταίος έχει υποστηρικτές αλλά και επικριτές στην
γραφειοκρατία του Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Πολλοί θαυμάζουν τον δυναμισμό του και
τον θεωρούν «δικό» τους άνθρωπο, κάποιοι άλλοι τον θεωρούν «ταύρο εν
υαλοπωλείω». H προσωπική του φιλία με τον Κόφι Ανάν είναι ένας παράγοντας που
λειτουργεί υπέρ του.

Μπάιντεν και Χόλμπρουκ γνωρίζουν καλά την Ελλάδα. Ο πρώτος είναι από τους
σθεναρότερους υποστηρικτές των ελληνικών θέσεων στο Κογκρέσο και διατηρεί
στενούς δεσμούς με την ελληνοαμερικανική κοινότητα, ενώ υπήρξε αυστηρός
επικριτής της Τουρκίας. Ο δεύτερος έχει συνδέσει το όνομά του με τις
σημαντικότερες εξελίξεις της τελευταίας δεκαετίας στα ελληνικά ζητήματα: από
την ενδιάμεση συμφωνία για το Σκοπιανό το ’95, έως την κρίση των Ιμίων και τις
προσπάθειες λύσης του Κυπριακού.

Στη θέση του συμβούλου εθνικής ασφαλείας θεωρείται βέβαιο ότι ο Κέρι θα
τοποθετήσει τον Ραντ Μπίερς, πρώην στέλεχος του Λευκού Οίκου επί Τζορτζ Μπους,
με ειδικότητα στην τρομοκρατία και την εξωτερική πολιτική. Για το υπουργείο
Άμυνας είναι πιθανό να ακολουθήσει το παράδειγμα του Μπιλ Κλίντον και να
διορίσει έναν Ρεπουμπλικανό, πιθανότατα έναν ακόμη συνάδελφό του από τη
Γερουσία με τον οποίο έχει συνεργασθεί στενά στο θέμα του Βιετνάμ, τον
γερουσιαστή της Αριζόνα, Τζον Μακέιν, που ήταν αντίπαλος του Μπους στις
προκριματικές του 2000. Σοβαρή υποψηφιότητα θέτει και ο μετριοπαθής, επίσης
Ρεπουμπλικανός, αλλά επικριτής των χειρισμών στο Ιράκ, Τσακ Χέιγκελ.

Ο Κέρι έχει τη δυναμική

Δεκαεπτά μόλις ημέρες πριν από τις εκλογές η μονομαχία έχει εισέλθει στην
τελική ευθεία. Το σκηνικό άρχισε να μορφοποιείται μετά τις τηλεοπτικές
αναμετρήσεις. Δεν εκπλήσσει το γεγονός ότι στη σύγχρονη κοινωνία της
τηλεόρασης και του περιορισμένου ελεύθερου χρόνου, τα ντιμπέιτ επηρέασαν
καθοριστικά.

Ήταν από τις ελάχιστες φορές που πολλά εκατομμύρια Αμερικανών είχαν τη
δυνατότητα να παρακολουθήσουν τους υποψηφίους να απαντούν σε σκληρές ερωτήσεις
και ταυτόχρονα να κρίνονται από τον αντίπαλό τους.

Με τις ανέλπιστα καλές εμφανίσεις του και στις τρεις τηλεοπτικές αναμετρήσεις,
ο Τζον Κέρι ισορρόπησε τους εκλογικούς συσχετισμούς. Ανέτρεψε την αρνητική για
τον ίδιο εικόνα, την οποία είχαν καταφέρει να σκιαγραφήσουν οι Ρεπουμπλικάνοι
μέσω διαφημίσεων κατά το δίμηνο Αυγούστου – Σεπτεμβρίου. Ο Δημοκρατικός
γερουσιαστής έπεισε ότι αποτελεί σοβαρή εναλλακτική επιλογή. H μεταστροφή
κατεγράφη στις δημοσκοπήσεις που δείχνουν πλέον στατιστική ισοψηφία, με τον
Κέρι να έχει τη δυναμική.

Ο γερουσιαστής της Μασαχουσέτης κέρδισε τον πρώτο αυτό γύρο, λόγω των χαμηλών
προσδοκιών που είχε δημιουργήσει. Οι σύμβουλοι του Μπους έπεσαν θύματα της
επιτυχίας που είχαν οι αρνητικές διαφημίσεις που πρόβαλαν το καλοκαίρι. Το
κοινό είχε εκπαιδευθεί για να αντικρύσει έναν «ακραίο, αριστερό Φιλελεύθερο
που αλλάζει συνεχώς θέσεις», και, τελικά, άκουσε έναν πρώην ήρωα του Βιετνάμ
να εξηγεί με επιχειρήματα τις θέσεις και προτάσεις του οι οποίες, όπως έδειξαν
οι δημοσκοπήσεις, σε πολλά θέματα είχαν μεγαλύτερη απήχηση από αυτές του
Μπους.

Τα ντιμπέιτ είχαν ουσία και ήταν από εκείνες τις λίγες φορές όπου το εκλογικό
σώμα ενημερώνεται σε βάθος από τη μικρή οθόνη, χωρίς να παρασύρεται από τις
αρνητικές διαφημίσεις και την παραπληροφόρηση που επιχειρούν καθημερινά τα
κόμματα ή τις στημένες ομιλίες των υποψηφίων μπροστά σε ενθουσιώδεις οπαδούς
που δεν τους αμφισβητούν και μόνο τους επικροτούν.