Αυτόματο φοροκαπέλο

Σε σημαντική αύξηση των αντικειμενικών αξιών των ακινήτων στο τέλος του
2005 και την καθιέρωση συστήματος αυτόματης ετήσιας αναπροσαρμογής τους με
βάση την πορεία των αγοραίων τιμών προχωρεί το υπουργείο Οικονομίας και
Οικονομικών.

Σε πρώτη φάση οι νέες αντικειμενικές τιμές θα προσεγγίζουν τις πραγματικές
τιμές των ακινήτων προκειμένου να εφαρμοστεί ο Φόρος Προστιθέμενης Αξίας στα
νεόδμητα ακίνητα αλλά και να αυξηθούν τα φορολογικά έσοδα από τις μεταβιβάσεις
ακινήτων. Στη συνέχεια θα εφαρμοστεί το νέο σύστημα ετήσιας αυτόματης
αναπροσαρμογής των αντικειμενικών τιμών με βάση την πορεία των αγοραίων τιμών
των ακινήτων. Αυτό θα ισοδυναμεί με ετήσιο φοροκαπέλο στις μεταβιβάσεις,
γονικές παροχές και κληρονομιές ανάλογα με την αύξηση των αγοραίων τιμών.

Νέο σύστημα

Με νομοσχέδιο που θα φέρει η κυβέρνηση στη Βουλή εντός του 2005 θα θεσπίζονται
σημαντικές αλλαγές στη φορολογία ακινήτων. Μία από αυτές θα είναι και η
καθιέρωση του νέου συστήματος υπολογισμού της φορολογητέας αξίας των ακινήτων.
Το ισχύον σύστημα των αντικειμενικών τιμών θα αντικατασταθεί από ένα νέο
σύστημα, του οποίου τα βασικά χαρακτηριστικά θα είναι οι σημαντικά υψηλότερες
αξίες των ακινήτων σε σχέση με τις υφιστάμενες αντικειμενικές τιμές και η
λειτουργία ενός μηχανισμού αυτόματης αναπροσαρμογής τους με βάση τις εξελίξεις
στην κτηματαγορά και την πορεία άλλων παραγόντων όπως ο πληθωρισμός και τα
επιτόκια.

Ειδικότερα, σύμφωνα με ανώτερο παράγοντα του υπουργείου Οικονομίας και
Οικονομικών, οι αλλαγές στη φορολογία των ακινήτων θα περιλαμβάνονται σε
νομοσχέδιο το οποίο πρόκειται να κατατεθεί στη Βουλή τον επόμενο χρόνο. Το
νομοσχέδιο θα προβλέπει, μεταξύ άλλων, την εφαρμογή του ΦΠΑ στα νεόδμητα
ακίνητα από την 1-1-2006, αλλαγές στη φορολογία της απόκτησης πρώτης
κατοικίας, νέους συντελεστές μεταβίβασης για τα παλαιότερα ακίνητα και νέα
φορολογικά κλιμάκια για τις κληρονομιές.

«Εμπορικές» τιμές

H επιβολή του Φόρου Προστιθέμενης Αξίας θα συνδυαστεί με γενναίες αυξήσεις
στις αντικειμενικές τιμές των ακινήτων προκειμένου να προσεγγίζουν τις
αγοραίες τιμές από τις οποίες αποκλίνουν σήμερα σε ποσοστό έως και 80%.
Υπολογίζεται ότι κατά μέσο όρο οι υφιστάμενες αντικειμενικές τιμές θα αυξηθούν
σε ποσοστό από 15% έως 20% ενώ σε αρκετές περιπτώσεις οι αυξήσεις θα φθάνουν
και το 50%. Αυτό θα οδηγήσει σε σημαντική αύξηση της φορολογίας των ακινήτων
(μεταβιβάσεις, γονικές παροχές, δωρεές κ.τ.λ.) που υπολογίζεται επί των
αντικειμενικών τιμών τους. H έκταση της επιβάρυνσης θα εξαρτηθεί από τις
μειώσεις στους φορολογικούς συντελεστές στις οποίες θα προχωρήσει το υπουργείο
με το φορολογικό νομοσχέδιο.

Με βάση την κοινοτική νομοθεσία ο ΦΠΑ στα νέα ακίνητα θα πρέπει να επιβληθεί
επί των αγοραίων τιμών τους. Κάτι τέτοιο όμως θα σήμαινε πολύ μεγαλύτερη
αύξηση τιμών των ακινήτων από αυτήν που σχεδιάζεται τώρα. Όπως υποστηρίζει
ανώτερος παράγοντας του υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών, η εξίσωση των
αντικειμενικών με τις πραγματικές τιμές μέσω σημαντικής αύξησης των
αντικειμενικών θα εξυπηρετούσε τις κοινοτικές επιταγές, αλλά ταυτόχρονα θα
δημιουργούσε σημαντικά προβλήματα στην κτηματαγορά σε μια περίοδο όπου η
οικοδομική δραστηριότητα παρουσιάζει σημαντική κάμψη.

Παρ’ όλ’ αυτά ο ΦΠΑ έχει αποφασιστεί να επιβληθεί από τις αρχές του 2006, και
στο υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών αναζητούν τη μέση οδό η οποία θα
ικανοποιεί τις κοινοτικές επιταγές, από τη μια, και από την άλλη θα φέρνει
στην αγορά ακινήτων καθεστώς ΦΠΑ χωρίς αναταράξεις.

Έτσι στο υπουργείο προσανατολίζονται να προχωρήσουν στη δημιουργία ενός νέου
συστήματος τιμών των ακινήτων το οποίο θα καθιερωθεί στα τέλη του 2005. Οι
νέες τιμές δεν θα ονομάζονται πλέον αντικειμενικές, αλλά με κάποιον άλλο όρο,
πιθανόν «εμπορικές». Παράλληλα, όπως τονίζεται, και αυτό το σύστημα θα είναι
ουσιαστικά αντικειμενικό. Ο ορισμός των «εμπορικών» τιμών δεν θα υπόκειται
στην κρίση του εφόρου καθώς μια τέτοια απόφαση θα επανέφερε προβλήματα
διενέξεων μεταξύ των φορολογικών Αρχών και των φορολογούμενων τα οποία υπήρχαν
έως τα μέσα της δεκαετίας του ’80, όταν καθιερώθηκε το σύστημα των
αντικειμενικών τιμών.

Μηχανισμός χωρίς «κόστος»…

H ΕΤΗΣΙΑ αναπροσαρμογή των «εμπορικών» τιμών ακινήτων θα γίνεται
σύμφωνα με το σύστημα που εξετάζεται με βάση τις μεταβολές μιας σειράς
παραγόντων όπως, μεταξύ άλλων, ο δείκτης τιμών καταναλωτή, οι εξελίξεις στην
κτηματαγορά, το κόστος ανέγερσης οικοδομών και η πορεία των επιτοκίων. Αρμόδια
στελέχη του υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών υποστηρίζουν ότι η
δημιουργία αυτού του μηχανισμού θα απαλλάξει το υπουργείο από το πολιτικό
κόστος που προκαλούν οι μεγάλες αυξήσεις στις αντικειμενικές τιμές των
ακινήτων ανά διετία ή τριετία όπως γινόταν τα τελευταία χρόνια. Ωστόσο οι
αυξήσεις αυτές θα είναι τώρα ετήσιες, αν το δικαιολογεί η πορεία των τιμών
στην κτηματαγορά.

Επιπτώσεις

Στο νομοσχέδιο για τις αλλαγές στη φορολογία των ακινήτων θα περιλαμβάνονται
εκτός από τον νέο μηχανισμό και οι αλλαγές στους ισχύοντες συντελεστές
φορολογίας των μεταβιβάσεων, γονικών παροχών και δωρεών. Επίσης εξετάζονται
διάφορα σενάρια προκειμένου να μην επιβαρυνθούν υπέρμετρα από την επιβολή του
ΦΠΑ όσοι θα αποκτούν πρώτη κατοικία. Γι’ αυτό τον λόγο αναζητούνται τρόποι
ευνοϊκής φορολογικής αντιμετώπισης της πρώτης κατοικίας, όπως η καθιέρωση
χαμηλού συντελεστή ή η επιστροφή του ΦΠΑ που καταβλήθηκε με κάποιο μηχανισμό.
Από την άλλη, βέβαιη θα πρέπει να θεωρείται η φορολογική επιβάρυνση όσων
αγοράσουν δεύτερη ή τρίτη κατοικία μετά την αύξηση των αντικειμενικών τιμών.
Τέλος, σχεδιάζονται και παρεμβάσεις στα κλιμάκια της φορολογίας κεφαλαίου
(κληρονομιές κ.λπ.) με στόχο περισσότερο την απλοποίηση του συστήματος.