447.000 μαθητές μένουν εκτός εκπαιδευτικών προγραμμάτων

Την ζωφόρο του Παρθενώνα επιχειρούν να ανασυνθέσουν οι μικροί μαθητές στο Κέντρο Μελετών Ακροπόλεως. Από τους λίγους τυχερούς που έχουν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα. Πολλοί συμμαθητές τους περιορίζονται σε μια απλή βόλτα μέχρι τον Ιερό Βράχο χωρίς να μυηθούν στα μυστικά των μνημείων του

«Αργήσατε δυστυχώς. Θέλετε να μπείτε σε λίστα αναμονής σε περίπτωση
ακύρωσης;». Είναι η απάντηση που εισπράττουν εκατοντάδες εκπαιδευτικοί με την
έναρξη της σχολικής χρονιάς, ύστερα από… ώρες αναμονής στο τηλέφωνο. Είναι
οι «άτυχοι» που έχασαν την κούρσα για μια θέση στα εκπαιδευτικά προγράμματα
των μουσείων της Αθήνας. Ποιος φταίει που μόνον το 14% των μαθητών (κοντά
74.000) θα παρακολουθήσουν κάτι παραπάνω από μια οργανωμένη ξενάγηση;

Εκτός εκπαιδευτικών προγραμμάτων κρατά τους μαθητές πρώτα η επικείμενη απόλυση
των συμβασιούχων του υπουργείου Πολιτισμού, που έχει προκαλέσει δύο
προβλήματα: Έβαλε λουκέτο σε προγράμματα μεγάλων αρχαιολογικών χώρων (Αρχαία
και Ρωμαϊκή Αγορά, Κεραμεικός), που έχουν σχεδιασμό και υποδομή, αλλά δεν
έχουν προσωπικό να τα παρουσιάσει. Και υποχρεώνει, επίσης, τα κρατικά μουσεία
να κλείνουν προγράμματα μόνο μέχρι τον Δεκέμβριο.

Στους «ενόχους» κατατάσσεται και το υπουργείο Παιδείας, που ενημερώνει
με εγκυκλίους -προσκλήσεις ενδιαφέροντος τα σχολεία τέλη Οκτωβρίου με αρχές
Νοεμβρίου, όταν πια είναι αργά.

Γιατί είναι σημαντικό οι μαθητές να βλέπουν ένα μουσείο μέσα από το πρίσμα
ενός εκπαιδευτικού προγράμματος; «Από το να πας μια ομάδα εφήβων, που αντιδρά
για την αντίδραση, σε έναν χώρο αφιλόξενο με αφιλόξενο προσωπικό, όπως ένα
μουσείο, είναι προτιμότερο να την πας περίπατο στο βουνό», λέει ο
υποδιευθυντής του 3ου Γυμνασίου Αργυρούπολης και φιλόλογος Κωνσταντίνος
Καλαφάτης. «Μέσω των εκπαιδευτικών προγραμμάτων συμμετέχουν στη διαδικασία,
δεν σκορπίζουν δεξιά και αριστερά και στο τέλος κάτι τους μένει».

«Δεν είναι κατανοητός στο κοινό, και ιδιαιτέρως στα παιδιά, ένας αρχαιολογικός
χώρος με ερείπια μνημείων. Τα εκπαιδευτικά προγράμματα τον ζωντανεύουν και οι
δραστηριότητες που ακολουθούν τα βοηθούν να έχουν βιωματική προσέγγιση και να
εντυπώνονται τα πράγματα πολύ καλύτερα», εξηγεί αρχαιολόγος με πείρα στο Τμήμα
Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων και Επικοινωνίας του υπουργείου Πολιτισμού.

Υπάρχει δυνατότητα λοιπόν τα πολύτιμα εκπαιδευτικά προγράμματα να
καλύψουν τις ανάγκες των μαθητών; «Όχι βέβαια», απαντά η Νίκη Μπελεσιώτη,
υπεύθυνη των προγραμμάτων στο Μουσείο Μπενάκη. «Γι’ αυτό και πρέπει να
περάσουν στα χέρια των εκπαιδευτικών. Τα μουσεία θα πρέπει πιλοτικά να
πραγματοποιούν προγράμματα για να μη χάνουν την επαφή με τα παιδιά, αλλά το
βάρος πρέπει να πέσει στην εκπαίδευση των δασκάλων. Μπορούν να μην υπάρχουν
αδικημένα παιδιά αν υποστηρίζουμε τις επισκέψεις των σχολείων με σεμινάρια
-κάθε 15νθήμερο- για τους εκπαιδευτικούς, ώστε να είναι προετοιμασμένοι και να
καθοδηγούν τα παιδιά. Υπάρχουν άλλωστε και οι εκπαιδευτικοί φάκελοι και οι
μουσειοσκευές (σ.σ.: βαλιτσάκια με θεματικό εποπτικό υλικό, φυλλάδια και
αντικείμενα, που λειτουργούν ως «παιχνίδια») για τις σχολικές αίθουσες».

«Πιστεύω πολύ στα εξ αποστάσεως εκπαιδευτικά προγράμματα», επισημαίνει η
Κορνηλία Χατζηασλάνη, υπεύθυνη των εκπαιδευτικών προγραμμάτων της A’ Εφορείας
Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων. «Προσφέρουν διαφορετική προσέγγιση σε
ένα θέμα με το οποίο θα ασχολούνταν τα παιδιά έτσι κι αλλιώς στη σχολική ύλη.
Οι μουσειοσκευές δημιουργούν ένα μικρό μουσείο μέσα στην τάξη».

Εκπαίδευση κατ’ οίκον

Πολλές από τις μουσειοσκευές, που υποκαθιστούν ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα,
δανείζονται δωρεάν από τα μουσεία. Μία, υπό τον τίτλο «Μουσών Δώρα» πωλείται
έναντι 16 ευρώ στο πωλητήριο του Ταμείου Αρχαιολογικών Πόρων και
Απαλλοτριώσεων (Πανεπιστημίου 57), ώστε να μπορούν ακόμη και οι γονείς να
παίξουν το ρόλο του μουσειοπαιδαγωγού. Υπάρχει μέλλον σε αυτή την πολιτική; «Ο
φάκελος “Μουσών Δώρα” μέχρι στιγμή έχει κίνηση», λέει η πρόεδρος του ΤΑΠΑ,
Κατερίνα Ρωμιοπούλου. «Δεν μπορούμε να πάρουμε αποφάσεις για το τι θα
κυκλοφορήσει. Όλα εξαρτώνται από τις γνωμοδοτήσεις του Κεντρικού Αρχαιολογικού
Συμβουλίου».

Ακούνε… με τα μάτια

Εξειδικευμένο, για άτομα με προβλήματα ακοής (στα περισσότερα μουσεία τα
προγράμματα προσαρμόζονται και για άτομα με ειδικές ανάγκες), το πρόγραμμα «Το
μάτι ακούει» συμπληρώνει έξι χρόνια και επιστρέφει ανανεωμένο λόγω και της
ανακαίνισης του μουσείου. «Σκοπός μας είναι να μπορέσουν και τα άτομα με
προβλήματα ακοής να γνωρίσουν το Μουσείο», λέει στα «NEA» η αρχαιολόγος
Δήμητρα Κοκκέβη-Φωτίου, που αντιμετωπίζει και η ίδια πρόβλημα ακοής.
«Επενδύει στη θέληση των κωφών για μάθηση». Το πλάνο ωστόσο φαίνεται να
αλλάζει στο Μουσείο. «Στις προτεραιότητές μας είναι ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα
το χρόνο», λέει ο διευθυντής του EAM, Νίκος Καλτσάς. Όσοι προλάβουν θα
παρακολουθήσουν το πρόγραμμα στο πλαίσιο της περιοδικής έκθεσης «Αγών» μέχρι
τις 31 Οκτωβρίου. Μετά, τα εκθέματα θα αντικατασταθούν με εποπτικό υλικό και
ειδικό εκπαιδευτικό φάκελο.

Από την Αρχαιολογία έως τη σύγχρονη τέχνη

Τμήμα Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων υπουργείου Πολιτισμού (Πρυτανείου 9,
τηλ. 210.3251.787): Πρόγραμμα για το αρχαίο ελληνικό θέατρο για μαθητές 10-18
ετών και επτά δανειστικοί φάκελοι για τον μινωικό και μυκηναϊκό πολιτισμό, το
Ασκληπιείο της Κω κ.ά.

Κέντρο Μελετών Ακροπόλεως (Μακρυγιάννη 2-4, τηλ. 210.9239.186): «Πάμε
στην Ακρόπολη» για μαθητές όλων των σχολικών βαθμίδων και οκτώ μουσειοσκευές
με θέματα για τον Ιερό Βράχο.

Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο (Τοσίτσα 1, τηλ. 210. 8217.724): «Αγών» και
«Το μάτι ακούει» για μαθητές ΣΤ’ Δημοτικού, Γυμνασίου, Λυκείου με προβλήματα
ακοής.

Μουσείο Μπενάκη (Βασ. Σοφίας και Κουμπάρη 1, τηλ. 210.3671.000): Πέντε
προγράμματα για την αρχαία τέχνη έως τη νεοελληνική (από το Νηπιαγωγείο ακόμα)
και οκτώ μουσειοσκευές. Παράλληλα, πρόγραμμα για το Μουσείο Ισλαμικής Τέχνης
(Αγίων Ασωμάτων 22 και Διπύλου).

Γεμάτες εκπλήξεις οι μουσειοσκευές βαλίτσες (στη φωτογραφία από το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης) μπορούν να μετατρέψουν τις σχολικές αίθουσες σε μικρά μουσεία

Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης (Νεοφ. Δούκα 4, τηλ. 210.7228.321): Εικόνες
από τη μυθολογία, μυστικά της αγγειοπλαστικής, κυκλαδικός πολιτισμός είναι
μερικά από τα θέματα των έξι προγραμμάτων για μαθητές Δημοτικού και Γυμνασίου.
Προβλέπονται προγράμματα για τη συλλογή Ζιντίλη και την έκθεση της Ελεύθερνας
και 17 εκπαιδευτικοί φάκελοι. Συμμετοχή: 2 ευρώ.

Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο (Βασ. Σοφίας 22, τηλ. 210.7211.027):
«Από τα αρχαία χρόνια μέχρι τα βυζαντινά» στη νέα πτέρυγα.

Επιγραφικό Μουσείο (Τοσίτσα 1, τηλ. 210.8232.950): «Λίθοι φθεγγόμενοι
και «H Γέννηση της Γραφής» από Δ’ Δημοτικού έως Γ’ Λυκείου.

Νομισματικό Μουσείο (Πανεπιστημίου 12, τηλ. 210.3643774): «Το νόμισμα
στον αρχαίο ελληνικό κόσμο» για μαθητές 10-18 ετών.

Εθνικό Ιστορικό Μουσείο (Σταδίου 13, τηλ. 210.3237.617): «Γνωριμία με
τις ελληνικές παραδοσιακές φορεσιές» για μαθητές από την A’ έως την Δ’
Δημοτικού, «Γαλανόλευκη η θωριά σου…» για μαθητές Δημοτικού και Γυμνασίου
και εννέα φάκελοι με δανειστικό υλικό.

Μουσείο Ελληνικής Λαϊκής Τέχνης (Κυδαθηναίων 17, Πλάκα, τηλ.
210.3239.813): Εννέα προγράμματα για παιδιά του Δημοτικού και τρία για παιδιά
του Γυμνασίου και οκτώ δανειστικές μουσειοσκευές για την ελληνική λαϊκή
παράδοση και τέχνη.

Μουσείο Φρυσίρα (Μονής Αστερίου 3 και 7, τηλ. 210.3234678): «Γνωριμία
με τους Γάλλους ζωγράφους της αφηγηματικής παραστατικότητας» (από τον
Ιανουάριο) για όλες τις ηλικιακές ομάδες. Συμμετοχή: 3 ευρώ.

Μουσείο Πιερίδη Αρχαίας Κυπριακής Τέχνης (Καστοριάς 34-36, τηλ.
210.3480.000): Για μαθητές όλων των σχολικών βαθμίδων. Συμμετοχή: 1,5 ευρώ.