Tο DΝΑ μίλησε για τους Φοίνικες

Οι Λιβανέζοι ψαράδες του 2004 αρμενίζουν στα ίχνη των Φοινίκων, του σπουδαίου αρχαίου ναυτικού λαού της αρχαιότητας. H νέα έρευνα δεν αποκλείει το γεγονός να αρμενίζουν στα ίχνη των προγόνων τους (φωτογραφία: Ρόμπερτ Κλαρκ)

Μπορεί η μοριακή γενετική να αποδείξει πως οι σύγχρονοι κάτοικοι του Λιβάνου
είναι απόγονοι των Φοινίκων και να ρίξει φως στον πολιτισμό-φάντασμα του
σπουδαίου ναυτικού λαού της αρχαιότητας και εφευρέτη του σύγχρονου αλφαβήτου;
«Ναι» απαντούν ο γενετιστής και επιστημονικός σύμβουλος του National
Geographic Σπένσερ Γουέλς και ο γενετιστής από το Αμερικανικό Πανεπιστήμιο της
Βηρυτού Πιέρ Ζαλούα. Και επιχειρούν μέσα από την έρευνά τους όχι μόνο να
ρίξουν φως στον κόσμο των αρχαίων Φοινίκων, αλλά και να δώσουν τέλος σε μια
θρησκευτική και πολιτική υποφώσκουσα διαμάχη στον Λίβανο, όπως γράφει ο Ρικ
Γκορ στο τεύχος Οκτωβρίου της ελληνικής έκδοσης του National Geographic.

Στόχος τους ήταν να εξετάσουν αν οι σύγχρονοι ψαράδες κατάγονται από
τους Φοίνικες, οι οποίοι εμφανίστηκαν στην περιοχή του Λιβάνου πριν από 5.000
χρόνια και μέσω του εμπορίου έκαναν αργότερα γνωστό τον πολιτισμό τους στη
Δύση. Για να τα καταφέρουν χρειάστηκε να μελετήσουν ορισμένους
χαρακτηριστικούς γενετικούς δείκτες που βρίσκονται στο χρωμόσωμα Y. Οι
περισσότεροι ψαράδες της Τύρου δέχτηκαν πρόθυμα να δώσουν δείγμα αίματος.
«Τους γοητεύει η ιδέα ότι το αίμα τους κρύβει μυστικά που τους συνδέουν όχι
μόνο με τους παππούδες τους, αλλά και με λαούς που ποτέ δεν γνώρισαν», λέει ο
Σπένσερ Γουέλς, ο οποίος πήρε δείγματα και από κατοίκους άλλων περιοχών του
φοινικικού κόσμου ελπίζοντας να διαπιστώσει πιθανή κοινή καταγωγή με κατοίκους
πρώην φοινικικών αποικιών, όπως η Σαρδηνία και η Μάλτα.

Οι ίδιες ρίζες δείχνουν οι έρευνες πως συνδέουν τον κάτοικο του λιμανιού της Σιδώνας, που τάφηκε γύρω στο 1750 π.X., με τους σημερινούς κατοίκους της ίδιας πόλης του Λιβάνου

Αναζήτησαν σημάδια – μεταλλάξεις – που συνέβησαν την εποχή των Φοινίκων και
είναι δυνατόν να ανιχνευτούν στο DNA παρά το γεγονός ότι είναι ιδιαίτερα
αμυδρά, καθώς συντελέστηκαν σε λίγα μόνο από τα 3 δισ. «γράμματα» που
περιλαμβάνει το αρχείο των γενετικών πληροφοριών κάθε κυττάρου του οργανισμού.
Και αυτά – που βρίσκονται στα χρωμοσώματα Y, τα οποία βρίσκονται στον πυρήνα
των ανδρικών κυττάρων – αρκούν για να να επιβεβαιώσουν ότι οι κάτοικοι του
Λιβάνου κατάγονται από τους Φοίνικες. Για να σταματήσει έτσι η διαμάχη ανάμεσα
στους Μαρωνίτες (τη μεγαλύτερη χριστιανική ομάδα του Λιβάνου) που υποστηρίζουν
πως είναι οι γνήσιοι απόγονοι των Φοινίκων και διεκδικούν έμμεσα περισσότερα
ιστορικά δικαιώματα και στους μουσουλμάνους οι οποίοι έφτασαν αργότερα από την
Αραβική Χερσόνησο.

Ποιοι ήταν λοιπόν οι Φοίνικες; «Ήταν οι Χαναναίοι και πρόγονοι των σύγχρονων
Λιβανέζων», λένε οι δύο ερευνητές. Με το συμπέρασμά τους αυτό καταρρίπτεται η
υπόθεση περί επιμειξίας των Λαών της Θάλασσας με τους Χαναναίους. «Δεν υπάρχει
αμφιβολία ότι οι Λαοί της Θάλασσας δεν επέδρασαν καθόλου στο γενετικό υλικό
του πληθυσμού της συροπαλαιστινιακής ακτής, διότι τόσο οι κάτοικοι των ακτών
(που υποτίθεται ότι αναμείχθηκαν με τους Λαούς της Θάλασσας) όσο και της
ενδοχώρας, έχουν τον ίδιο τύπο χρωμοσωμάτων». Επίσης ενισχύεται η άποψη ότι οι
χριστιανοί και οι μουσουλμάνοι του Λιβάνου έχουν κοινή καταγωγή.

Χαναναίους τους ονομάζουν οι ιστορικοί όταν αναφέρονται στην περίοδο
πριν από το 1200 π.X. Ο όρος Φοίνικες χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά από τους
Έλληνες. Κυρίαρχοι της Μεσογείου από τον 9ο έως τον 6ο αιώνα π.X. ίδρυσαν
αποικίες μέχρι την Ισπανία και πλούτισαν ανταλλάσσοντας κρασί, λάδι και ξυλεία
από τους περίφημους κέδρους του Λιβάνου με πολύτιμα μέταλλα.

INFO

Το τεύχος Οκτωβρίου της ελληνικής έκδοσης του National Geographic κυκλοφορεί
αύριο. Τιμή: 6,90 ευρώ.