«Έτσι θα πολεμήσουμε τη φτώχεια»

Ένας παγκόσμιος φόρος κατά της φτώχειας: αυτή την πρωτοποριακή πρόταση
διατύπωσαν ο πρόεδρος της Γαλλίας Ζακ Σιράκ και της Βραζιλίας Λουίς Ινάσιο
Λούλα ντα Σίλβα σε ομιλίες τους αυτή την εβδομάδα στον ΟΗΕ. Με τα έσοδα από
τον φόρο αυτό, είπαν, θα χρηματοδοτηθεί η αναπτυξιακή βοήθεια και θα
καταπολεμηθεί η φτώχεια. Πόσο δυνατή όμως είναι η υιοθέτηση ενός τέτοιου
σχεδίου;

Ο στόχος είναι να συγκεντρωθούν τουλάχιστον 68 δισεκατομμύρια δολάρια ώστε να
διπλασιαστεί το ύψος της δημόσιας βοήθειας για την ανάπτυξη. H Επιτροπή Λαντό,
την οποία συνέστησε ο Σιράκ για να εξετάσει το θέμα, έχει διατυπώσει
συγκεκριμένες προτάσεις για την είσπραξη αυτών των χρημάτων.

ΟΙ ΜΕΓΑΛΕΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΕΣ: 10 δισ. δολάρια

Δέκα δισεκατομμύρια δολάρια, για παράδειγμα, θα μπορούσαν να συγκεντρωθούν από
έναν φόρο στις μεγάλες περιουσίες. Όπως σχολιάζει η Λιμπερασιόν, η ιδέα
ακούγεται καλή, αφού τα δύο άκρα (φτωχοί-πλούσιοι) ποτέ δεν ήταν τόσο μακριά
το ένα από το άλλο. Σύμφωνα με το Πρόγραμμα του ΟΗΕ για την Ανάπτυξη (PNUD),
το 1% των πλουσιότερων κατοίκων του πλανήτη κατέχουν όσα και το 57% των
φτωχότερων – γύρω στα 5.000 δισεκατομμύρια δολάρια φορολογήσιμης περιουσίας.
Με έναν φόρο μόλις 0,2%, θα είχαμε αμέσως στην τσέπη τα 10 δισεκατομμύρια.

ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ: 10 δισ. δολάρια

Δέκα δισεκατομμύρια δολάρια μπορούν να συγκεντρωθούν από τις χρηματιστηριακές
συναλλαγές. Είναι η ιδέα του περίφημου Φόρου Τόμπιν, ο οποίος πήρε το όνομά
του από τον Αμερικανό οικονομολόγο και νομπελίστα της Οικονομίας (1981) Τζέιμς
Τόμπιν. Ο Τόμπιν πρότεινε να φορολογηθούν οι κερδοσκοπικές κινήσεις των
κεφαλαίων στον κόσμο, αλλά η Επιτροπή Λαντό υποστηρίζει πως ένας τέτοιος νόμος
«είναι δύσκολο να δικαιολογηθεί ιδεολογικά». Αν όμως, προτείνει η
«Λιμπερασιόν», φορολογούνταν οι συναλλαγές κινητών αξιών (μετοχές, κρατικοί
τίτλοι); Ένας φόρος 0,005% στις συναλλαγές αυτές, που ανέρχονται σε 210
δισεκατομμύρια δολάρια ημερησίως, θα απέφερε 10 δισεκατομμύρια δολάρια τον
χρόνο.

ΚΕΡΔΗ ΠΟΛΥΕΘΝΙΚΩΝ: 10 δισ. δολάρια

Άλλα 10 δισεκατομμύρια δολάρια θα μπορούσαν να συγκεντρωθούν από έναν φόρο στα
κέρδη των πολυεθνικών. H Επιτροπή Λαντό υποστηρίζει πως το ενδεχόμενο αυτό
πρέπει να εξεταστεί. Μιλάμε για 64.000 πολυεθνικές εταιρείες και 870.000
θυγατρικές τους. Σύμφωνα με τη Διάσκεψη του ΟΗΕ για το Εμπόριο και την
Ανάπτυξη (Cnuced), στις 100 μεγαλύτερες εξ αυτών αναλογεί σήμερα το 4,3% του
παγκόσμιου Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος, έναντι 3,5% που αναλογούσε το 1990.
Αυτήν τη στιγμή, οι εισπράξεις των 1.000 μεγαλύτερων πολυεθνικών φθάνουν το
1.000 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως. Ένα ισχνό, συμβολικό 1% επί των
εισπράξεων αυτών θα απέδιδε τα 10 δισεκατομμύρια δολάρια.

ΑΕΡΟΜΕΤΑΦΟΡΕΣ: 8 δισ. δολάρια

Οι αεροπορικές μεταφορές, ένας άλλος μείζων ρυπαντής του πλανήτη, θα μπορούσαν
να αποδώσουν άλλα 8 δισεκατομμύρια. H επιβολή ενός γενικού φόρου είναι αδύνατη
σε μια εποχή που ο τομέας πάσχει, αφού θα σήμαινε αύξηση της τιμής των
εισιτηρίων. Γιατί όμως να μην εντοπισθεί ο φόρος στα εισιτήρια της πρώτης
θέσης και της business class; Ένας φόρος 5% θα απέφερε 8 δισεκατομμύρια
δολάρια.

Εκπομπές άνθρακα: 25 δισ. δολάρια

25 δισεκατομμύρια δολάρια θα μπορούσαν να συγκεντρωθούν από τη φορολόγηση
των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, που συμβάλλουν στην υπερθέρμανση του
πλανήτη. Ένας φόρος στον άνθρακα, υπολογισμένος με τρόπο που να αντισταθμίζει
ολόκληρο το οικονομικό κόστος του φαινομένου του θερμοκηπίου (τουλάχιστον 100
δολάρια ανά τόνο άνθρακα), θα αρκούσε για να διπλασιαστεί η δημόσια βοήθεια.
«Ακόμη και με ένα μικρότερο ποσό, της τάξης των 10 δολαρίων ανά τόνο, θα
συγκεντρώνονταν 10 έως 20 δισεκατομμύρια», αναφέρει η Έκθεση Λαντό. Άρα
γίνεται.

Πωλήσεις όπλων: 5 δισ. δολάρια

Τα 5 δισεκατομμύρια που λείπουν από τα 68 που πρέπει να συγκεντρωθούν
μπορούν να προέλθουν από τις πωλήσεις όπλων – μια «πολιτικά ορθή» ιδέα την
οποία υποστηρίζουν πολλές μη κυβερνητικές οργανώσεις και πολιτικοί. Σύμφωνα με
το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, το «νόμιμο» παγκόσμιο εμπόριο όπλων έφθασε το 1999 τα
51,5 δισεκατομμύρια δολάρια. Ο αριθμός αυτός απέχει πολύ από το «πραγματικό»
εμπόριο ή τις στρατιωτικές δαπάνες στον κόσμο, που το 2003 έφθασαν τα 956
δισεκατομμύρια, σύμφωνα με το Διεθνές Ινστιτούτο Έρευνας για την Ειρήνη
(Sipri) της Στοκχόλμης. Αλλά ακόμη και αν μείνουμε στη νόμιμη βιτρίνα του
εμπορίου όπλων, ένα 10% θα απέφερε τα ζητούμενα 5,1 δισεκατομμύρια δολάρια.
Όλα γίνονται. Αρκεί να υπάρχει πολιτική βούληση.