Mόδα προς εξαγωγή η ελληνική κουζίνα

Όλο το καλοκαίρι σχεδόν όλες οι μεγάλες εφημερίδες της Αμερικής δημοσίευαν
άρθρα για την ελληνική κουζίνα, από συνταγές μέχρι συνεντεύξεις και άλλα
πολλά. Άρθρα δημοσιεύθηκαν και σε αγγλικά, αυστραλέζικα και άλλα έντυπα ανά
τον κόσμο.

Ο κόσμος την περίοδο των Ολυμπιακών Αγώνων διάβαζε για τα εστιατόριά μας, το
λάδι μας, τα κρασιά μας, το τζατζίκι, το σουβλάκι, τη σκορδαλιά, τα τοπικά
τυριά, τους μικρούς και μεγάλους παραγωγούς διαφόρων προϊόντων. Ωραία όλα
αυτά. H Ελλάδα ανέβηκε τα διεθνή κοινωνικά σκαλοπάτια, οι Αγώνες πήγαν μια
χαρά, το ίδιο και οι Έλληνες ως οικοδεσπότες των Αγώνων, όπως περιέγραψε ένας
Αμερικανός δημοσιογράφος. Το ερώτημα τώρα είναι εάν όλα αυτά τα θετικά θα
οδηγήσουν κάπου. Δηλαδή, αν οι Αγώνες και η θετική εικόνα που απέκτησε η
Ελλάδα οργάνωντάς τους καλά θα έχουν ως αποτέλεσμα μια αυξημένη ζήτηση για τα
ελληνικά προϊόντα, για το ελληνικό φαγητό στο εξωτερικό.

H απάντηση είναι ναι και όχι. Σε ένα δημοσίευμα στο δημοφιλές (για μας τους
κουζινολόγους) website www.trendwire.com ο δημοσιογράφος Art
Siemering έκανε ένα μικρό γκάλοπ ρωτώντας διάφορους opinion makers εάν
υπάρχουν ελπίδες για μια νέα γενιά ελληνικών φαγητών σε διεθνές επίπεδο.

«Κάτι γίνεται, αλλά με αργή ταχύτητα» απάντησε η γνωστή Αμερικανίδα σεφ
και συγγραφέα Τζόις Γκόλντστιν: «Εστιατόρια όπως το “Κοκκάρι” στο Σαν
Φρανσίσκο και ο “Μύλος” και ο “Μόλυβος” στη Νέα Υόρκη έχουν ήδη ανεβάσει την
εικόνα της ελληνικής εστίασης, αλλά τα καλά εστιατόρια με υψηλή ασιατική
κουζίνα έχουν κλέψει τις καρδιές των δημοσιογράφων του φαγητού εδώ στις ΗΠΑ.
Γράφουν πολύ πιο συχνά για αυτά».

Σίγουρα στον τομέα των εστιατορίων η εικόνα του ελληνικού φαγητού έχει αλλάξει
αρκετά, κυρίως στη Βόρεια Αμερική, αλλά και στην Ευρώπη και την Αυστραλία.
Υπάρχουν όμως αρκετά στοιχεία στην ελληνική κουζίνα τα οποία, στην αντίληψη
των ξένων, δημιουργούν μια εικόνα σχεδόν όμοια με την κουζίνα της Μέση
Ανατολής και της Τουρκίας. «Προβλέπω ότι το επόμενο βήμα θα είναι κάποιο
fusion των παρόμοιων αυτών στοιχείων, ώστε να δημιουργηθεί μια πιο
ολοκληρωμένη μεσογειακή κουζίνα» λέει μια από τις πιο γνωστές συμβούλους
γαστρονομίας της Αμερικής, η Μάρσια Μογκελόνσκι. «Οι σύγχρονοι Έλληνες σεφ το
κάνουν ήδη αυτό» λέει. «Το αποτέλεσμα δεν θα είναι αποκλειστικά ελληνικό».
Άλλοι σοφοί περί τα θέματα της γαστρονομίας λένε ότι το επόμενο τρεντ θα είναι
το τελείως αντίθετο. Θα δούμε δηλαδή εστιατόρια στο εξωτερικό τα οποία
σερβίρουν τοπική, παραδοσιακή ελληνική κουζίνα.

Ένα απ’ αυτά, το «Real Greek» στο Λονδίνο, για ορισμένους τουλάχιστον,
είναι καλό παράδειγμα εστιατορίου που σερβίρει μοντέρνο αλλά ρουστίκ και
τοπικό ελληνικό φαγητό. «Πολλά από τα φαγητά που σερβίρονται εκεί δεν τα
βλέπεις πουθενά αλλού στην Αγγλία», λέει ο Μαρκ Ρίγμπι, διαχειριστής μιας
οργάνωσης σεφ στο Λονδίνο. Για άλλους Άγγλους, όμως, η ελληνική κουζίνα
παραμένει στάσιμη. «Δεν βλέπω κανένα τρεντ. Οι Έλληνες είχαν πολλές ευκαιρίες.
Έχουν εξαιρετικές πρώτες ύλες αλλά η μαγειρική δεν είναι το φόρτε τους. Ας την
αφήσουν στους Κυπρίους και στους Τούρκους», λέει ο Άγγλος σύμβουλος τροφίμων
Γκάρεθ Σπένσερ Τζόονς.

Ίσως η πιο επίκαιρη και σωστή παρατήρηση είναι αυτή του Τζέρι Ντόους, γνωστού
συμβούλου τροφίμων στη Νέα Υόρκη. «H Αθήνα πέτυχε ως οικοδέσποινα των
Ολυμπιακών Αγώνων αλλά σε καμία περίπτωση δεν βλέπω το ίδιο ενδιαφέρον για τα
ελληνικά προϊόντα που υπήρχε για τα ισπανικά μετά τους Αγώνες της Βαρκελώνης.
Μόνο εάν γίνει μια πολύ προχωρημένη και μεγάλη καμπάνια για την ελληνική
κουζίνα σε σχέση με τον τουρισμό μπορεί κάτι να πετύχουν. Εάν δεν γίνει αυτό η
Ελλάδα και η κουζίνα της δεν θα είναι παρά μία επιλογή μεταξύ πολλών για τον
ξένο τουρίστα και καταναλωτή».

Ολυμπιακή «πνοή» στα προϊόντα

Οι Ολυμπιακοί Αγώνες σίγουρα έδωσαν καινούργια πνοή ζωής στην εικόνα της
Ελλάδας στο εξωτερικό. «Μένει κάτι θετικό. Έφερε την Ελλάδα στο μυαλό των
καταναλωτή, εκεί που δεν υπήρχε καθόλου», λέει ο κ. Άρης Κεφαλογιάννης, της
εταιρείας τροφίμων Gaea. «Δεν υπάρχει όμως σοβαρή παρουσία των ελληνικών
προϊόντων στα ράφια στο εξωτερικό», πράγμα που κάνει τη δημοσιότητα δώρο
άδωρο. Το ίδιο επισημαίνει και ο κ. Χρήστος Καρράς, συνιδιοκτήτης της
εταιρείας εξαγωγών τροφίμων Στατήρ, «Οι Αγώνες ήταν μια άσκηση προώθησης. Για
να μετατραπεί αυτό σε πωλήσεις, τα ελληνικά προϊόντα πρέπει να υπάρχουν ήδη
στην αγορά του εξωτερικού. H παρουσία μας, όμως, είναι πολύ μικρή και ο
ανταγωνισμός κάτι το ασύλληπτο».

Οι ανταγωνιστές δεν είναι μόνο η Ιταλία και η Ισπανία, αλλά όλα τα έθνη που
εξάγουν τρόφιμα. Μπορεί ένας καταναλωτής στο εξωτερικό να πηγαίνει πότε πότε
σε ελληνικό εστιατόριο, αλλά δεν μαγειρεύει ελληνικά στο σπίτι του. H
ελληνικές γεύσεις, ως επιλογή για το καθημερινό τους γεύμα, δεν έχουν μπει στη
συνείδηση των ξένων στις ανεπτυγμένες χώρες.

Κατά τη διάρκεια των Αγώνων, λίγες ήταν οι εκδηλώσεις γύρω από την ελληνική
γαστρονομία. Επίσημα, οργανώθηκε μια μικρή έκθεση τροφίμων στο Ζάππειο και
κάποιες εκδηλώσεις στο Σαράγλειο. Οι εταιρείες ό,τι έκαναν από μόνες τα
έκαναν. Ορισμένες, όπως ο Στατήρ, οργάνωσαν γευσιγνωσίες στις αγορές τους στο
εξωτερικό. Μέσα στα πλαίσια του Αθήνα 2004, η Gaea έδωσε διάφορα προϊόντα
στους 36.000 επίσημους δημοσιογράφους. «Την μεγαλύτερη ανταπόκριση όμως την
είχαμε από τα Duty Free», λέει ο κ. Κεφαλογιάννης. H εταιρεία Μπουτάρη άρχισε
μια καμπάνια αρκετό καιρό πριν από τους Αγώνες για να προωθήσουν το
μοσχοφίλερο, κυρίως στην Αμερική, και είδαν τις πωλήσεις τους να πάνε από
2.000 κιβώτια τον χρόνο στα 30.000 κιβώτια, κατά την πληροφορία του κ. Στέλιου
Σαμαρά, ο οποίος είναι υπεύθυνος για τις εξαγωγές. Τονίζει κάτι που φαίνεται
να αντιπροσωπεύει και την κοινή γνώμη στον χώρο του φαγητού, ότι από ‘δώ και
πέρα η έμφαση στα τρόφιμα και στα ποτά πρέπει να είναι στα προϊόντα που έχουν
καθαρά ελληνική ταυτότητα.

Ο μόνος τρόπος να προχωρήσουμε, είναι να τονίσουμε αυτά τα προϊόντα που έχουν
κάτι να πουν, όπως τα ΠΟΠ, όπως τα προϊόντα με προστιθεμένη αξία, όπως και τα
προϊόντα με πολύ συγκεκριμένη ταυτότητα. Ένα από αυτά που ξεφεύγει από τα
συνηθισμένα λάδια, ελιές, φέτα κ.τλ. είναι το γιαούρτι. Χωρίς αμφιβολία μία
εταιρεία που θα αποκομίσει αρκετά από τη μεγάλη της παρουσία στους Αγώνες
είναι η ΦΑΓΕ. Το γιαούρτι της είναι ένα προϊόν που θα κερδίσει απ’ όλη αυτήν
τη θετική προβολή της χώρας, για τον απλούστατο λόγο ότι τα όπλα είναι ήδη στη
θέση τους. H ΦΑΓΕ έχει δυνατή παρουσία στην Αμερική και στην Αγγλία, σε αγορές
mainstream. Δυστυχώς, λόγω πίεσης χρόνου, ο υπεύθυνος των Ολυμπιακών
προγραμμάτων για τη ΦΑΓΕ, ο κ. Παύλος Καμίλος, δεν μπόρεσε να μας μιλήσει.

Τουρισμός και γαστρονομία

H προώθηση των ελληνικών τροφίμων μέσω ΟΠΕ είναι μια νέα αρχή, χάρη στη
θετική αύρα που άφησαν πίσω τους οι Ολυμπιακοί Αγώνες. Από το 2005, όπως λέει
η γενική διευθύντρια κ. Αναστασία Γαρυφάλλου, «θα παντρέψουμε τις δράσεις του
τουρισμού με τις δράσεις της γαστρονομίας. Θέλουμε από ‘δώ και πέρα να
συνδυάσουμε την προώθηση των προϊόντων με τον τουρισμό και τον πολιτισμό. Ο
δημοσιογράφος που έρχεται, όπως επίσης και ο τουρίστας, να γευθεί την
κουλτούρα μας».

Τα προγράμματα προώθησης για το 2005 τώρα σχεδιάζονται, όπως εξηγεί η κ.
Γαρυφάλλου, και για να είναι υλοποιήσιμα θα επικεντρωθούν στις πιο σημαντικές
αγορές, όπως οι ΗΠΑ, η Ιαπωνία, η Γερμανία και ο Καναδάς.

Ένα άλλο θέμα, όπως λέει, είναι το πώς θα συνδέσουν τα ελληνικά προϊόντα με
τα δίκτυα διανομής στο εξωτερικό, για να υπάρχουν επιτέλους περισσότερα
ελληνικά προϊόντα στα ράφια. «Έχουμε επιλέξει μεγάλες αγορές, όπου θα
προβάλλουμε την ταυτότητα των προϊόντων, στην προσπάθεια να συνδέσουμε τις
ελληνικές επιχειρήσεις με τα δίκτυα διανομής, δημιουργώντας το κατάλληλο
πλαίσιο σε κάθε αγορά».