Πώς να αποφύγετε την παγίδα του υπερδανεισμού

«Δεν θέλουμε οι τράπεζες να δανείζουν όσους δεν έχουν ανάγκη τα χρήματα».
Πρόκειται για φράση γνωστού τραπεζίτη, η οποία όσο απλή είναι τόσο πιο πιστά
εκφράζει την πραγματικότητα: οι καλοί πελάτες των τραπεζών είναι οι «μικροί»,
που δεν έχουν… λεφτά.

Αυτοί όμως είναι πιο ευάλωτοι στον υπεραδανεισμό, που αποτελεί πλέον θηλιά για
δεκάδες χιλιάδες ελληνικά νοικοκυριά, όπως προκύπτει και από τις συνεχείς
προειδοποιήσεις που απηύθυναν η Τράπεζα της Ελλάδος και οι Διεθνείς Οργανισμοί
(ΔΝΤ).

Εκτιμάται ότι περίπου 7.000 διαταγές πληρωμής έχουν εκδοθεί από την αρχή του
έτους από τράπεζες, για κατόχους πιστωτικών καρτών οι οποίοι δεν μπορούν να
πληρώσουν τις οφειλές τους, συνολικού ύψους 18 εκατ. ευρώ. Επίσης, τραπεζικά
στελέχη υπολογίζουν ότι περισσότερα από 190.000 νοικοκυριά δεν μπορούν να
πληρώσουν εύκολα τη δόση τους και καθυστερούν πάνω από τρεις μήνες για να
ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους, που ξεπερνούν συνολικά το 1,8 δισ. ευρώ
από στεγαστικά, καταναλωτικά και κάρτες (υπόλοιπα).

Μετά την απελευθέρωση της καταναλωτικής πίστης, οι τράπεζες ανέλαβαν αυτές την
ευθύνη να αποφασίζουν πώς και πόσο θα δανείζουν έναν πελάτη. Αυτό τις οδήγησε
να υιοθετήσουν στην πράξη πιο περίπλοκα και αυστηρά κριτήρια χρηματοδότησης,
ώστε να μην αναλαμβάνουν μεγάλο κίνδυνο.

Στο 28% του ΑΕΠ

Στο νέο καθεστώς όμως ο κίνδυνος υπερδανεισμού είναι σημαντικά αυξημένος από
ό,τι παλαιότερα. Ενδεικτική είναι η εκτίναξη μέσα σε έναν χρόνο των χρεών των
νοικοκυριών από δάνεια. Το σύνολο των οφειλών αυτών έχει φθάσει πλέον στο 28%
του ΑΕΠ από 24% που ήταν πριν από περίπου έναν χρόνο. Αποκαλυπτικά είναι
επίσης τα στοιχεία των τραπεζών, σύμφωνα με τα οποία 100.000 δανειολήπτες
έτρεξαν στις τράπεζες κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού ώστε να πάρουν
«διακοποδάνεια» για να ξεπληρώσουν παλαιότερα… δάνεια.

Ο υπολογισμός με πέντε παραδείγματα

Η «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» παρουσιάζει σήμερα έναν απλό τρόπο με τον οποίο μπορεί ένας
ενδιαφερόμενος για στεγαστικό ή καταναλωτικό δάνειο να υπολογίζει κατά
προσέγγιση το ύψος του δανείου που μπορεί να «αντέξει» και το οποίο δικαιούται
να πάρει με βάση τα νέα δεδομένα των τραπεζών. Δύο είναι τα στοιχεία που
παίζουν ρόλο: Ο μισθός του και η αξία της κινητής (κυρίως καταθέσεις, μετοχές,
ομόλογα) και της ακίνητης περιουσίας του.

*Τι δάνειο θα πάρετε για στέγη

Ο υπολογισμός του μέγιστου ποσού χρηματοδότησης στα στεγαστικά δάνεια είναι
σχετικά εύκολος.

1ο βήμα: Πολλαπλασιάστε το καθαρό μηνιαίο εισόδημα (π.χ. 900 ευρώ) με
το 50. Το ποσό που προκύπτει (45.000 ευρώ) είναι το ύψος του δανείου που
εύκολα μπορεί μια τράπεζα να χορηγήσει, με βάση το εισόδημα. Το ποσό αυτό
αποτελεί καλή προσέγγιση του ποσού που θα χορηγήσει τελικά η τράπεζα. Και αυτό
γιατί με δόση 300 ευρώ τον μήνα (το 1/3 του καθαρού μηνιαίου εισοδήματος),
επιτόκιο 5,4% και διάρκεια 20 έτη, το ανώτατο ποσό δανείου είναι 43.972,05
ευρώ. Περίπου το ίδιο ακριβείς είναι και οι μέθοδοι που ακολουθούν για τα
καταναλωτικά δάνεια με ή χωρίς εξασφάλιση.

2ο βήμα: Διαιρέστε το ποσό του δανείου (45.000 ευρώ) με το 0,75 και
βρείτε το ποσό της προσημείωσης του ακινήτου που απαιτείται (60.000 ευρώ). Αν
η αξία του ακινήτου είναι μικρότερη από 60.000 ευρώ (π.χ. 50.000 ευρώ), τότε
το ανώτατο ποσό του δανείου θα είναι γύρω στο 75% της αξίας του ακινήτου
(38.000 ευρώ).

*Το ανώτατο ποσό χρηματοδότησης στα καταναλωτικά

Ο υπολογισμός του ανώτατου ποσού χρηματοδότησης για καταναλωτικά χωρίς
εξασφάλιση γίνεται ως εξής:

1ο βήμα: Πολλαπλασιάστε το καθαρό μηνιαίο εισόδημα (π.χ. 900 ευρώ) επί
16.

2ο βήμα: Το ποσό που προκύπτει (14.400 ευρώ) είναι το ανώτατο ποσό
χρηματοδότησης καταναλωτικών δανείων χωρίς εξασφάλιση για μισθωτό των 900 ευρώ
τον μήνα. Συνήθως χορηγούνται σχεδόν τα μισά (περίπου 7.000 – 10.000 ευρώ).

*Με εξασφάλιση

Το ανώτατο ποσό χρηματοδότησης μέσω καταναλωτικών δανείων με εξασφαλίσεις
υπολογίζεται ως εξής:

1ο βήμα: Πολλαπλασιάστε το καθαρό μηνιαίο εισόδημα (π.χ. 900 ευρώ) επί
33.

2ο βήμα: Το ποσό που προκύπτει (29.700 ευρώ) είναι το ανώτατο ποσό
χρηματοδότησης.

3ο βήμα: Για να χορηγηθεί το δάνειο θα πρέπει να προσημειωθεί ακίνητο
αξίας ίση με το 120% των 29.700 ευρώ ή να δοθούν ως εγγύηση ισόποσες (περίπου
30.000 ευρώ) καταθέσεις, ρέπος, ομόλογα κ.λπ. Η αξία του ακινήτου που πρέπει
να προσημειωθεί προκύπτει ως εξής: Πολλαπλασιάζετε το ποσό του δανείου
(29.700) με το 1,2 και προκύπτει 35.640 ευρώ. Αν η αξία του ακινήτου είναι
μικρότερη, το ποσό του δανείου μειώνεται ανάλογα.

Μάχη με χαμηλά επιτόκια για μεταφορά υπολοίπων

Η μεταφορά υπολοίπου καταναλωτικών δανείων και πιστωτικών καρτών από τράπεζα
σε τράπεζα – τουλάχιστον μία φορά τον χρόνο – ρίχνει τη μηνιαία δόση στο μισό
και σε ορισμένες περιπτώσεις στο… 1%.

Ο ανταγωνισμός που έχει ξεσπάσει μεταξύ των τραπεζών έχει δημιουργήσει ειδικά
προγράμματα μεταφοράς υπολοίπων καταναλωτικών δανείων και πιστωτικών καρτών με
ευνοϊκούς όρους, οι οποίοι προβλέπουν έκπτωση στο επιτόκιο μέχρι 50%. Σε
ορισμένες τράπεζες η έκπτωση αυτή ισχύει για τον πρώτο χρόνο, ενώ σε άλλες
μέχρι την αποπληρωμή της οφειλής που μεταφέρεται. Πρόσφατα η Novabank
ανακοίνωσε πρόγραμμα μεταφοράς υπολοίπου πιστωτικών καρτών με 1% μέχρι την
πλήρη αποπληρωμή τού μεταφερόμενου ποσού.

Σημαντική έκπτωση

Τα προγράμματα μεταφοράς υπολοίπου μπορούν να χρησιμοποιηθούν από τους
συνεπείς κατόχους πιστωτικών καρτών και καταναλωτικών δανείων και να ρίξουν το
επιτόκιό τους τουλάχιστον κατά 50%. Συνήθως, η έκπτωση στο επιτόκιο τον πρώτο
χρόνο φτάνει στο 50% του επιτοκίου που ισχύει. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν
μπορούν να κάνουν και άλλη μεταφορά τον επόμενο και να πληρώνουν με τον τρόπο
αυτό συνεχώς φθηνότερο επιτόκιο σε σχέση με ό,τι ισχύει στην αγορά. Η συνέπεια
στην πληρωμή των δόσεων από την πλευρά του δανειολήπτη (τουλάχιστον για έξι
μήνες) αποτελεί βασική προϋπόθεση για να απολαμβάνει τα οφέλη του ανταγωνισμού
μεταξύ των τραπεζών.

Ελκυστικά προγράμματα

Σήμερα, ήδη προσφέρονται πολλά ελκυστικά προγράμματα μεταφοράς υπολοίπων, που
ξεκινούν από οφειλές πιστωτικών καρτών και φτάνουν μέχρι στεγαστικών δανείων.
Για παράδειγμα, η Εθνική Τράπεζα (www. nbg.gr) προσφέρει το προϊόν «Άρση
Βαρών». Το πρόγραμμα αυτό δίνει την ευκαιρία στον καταναλωτή να συγκεντρώσει
τις οφειλές από καταναλωτικά και πιστωτικές κάρτες από άλλες τράπεζες και να
τις μεταφέρει στην Εθνική Τράπεζα με επιτόκιο 0% για έξι μήνες.

Αντίστοιχα προγράμματα μεταφοράς υπολοίπου προσφέρουν σχεδόν όλες οι τράπεζες.
Όμως, υπάρχουν και προγράμματα μεταφοράς υπολοίπου στεγαστικών δανείων. Πέρα
από τα προγράμματα αναχρηματοδότησης, έχουν δημιουργηθεί ειδικά «πακέτα»
υποδοχής στεγαστικών δανείων από άλλες τράπεζες. Για παράδειγμα, η Aspis Bank
(www. aspisbank.gr) δέχεται υπόλοιπα και από στεγαστικά δάνεια από άλλες
τράπεζες με επιτόκιο από 3,65%.