Παιδιά χωρίς… τους άνδρες!

Γυναίκες που θα αποκτούν παιδιά χωρίς τη «βοήθεια» των ανδρών. Άνδρες χωρίς
σπερματοζωάρια που θα τεκνοποιούν δίνοντας το αίμα τους. Θεραπεία του διαβήτη
και της στυτικής δυσλειτουργίας με μία και μόνη ένεση.

Μοιάζει με σενάριο επιστημονικής φαντασίας, αλλά σύμφωνα με τα πειράματα που πραγματοποίησε ομάδα επιστημόνων, σύντομα θα είναι γεγονός η τεκνοποίηση χωρίς τη «βοήθεια» των ανδρών. Επικεφαλής των μελετών ο κ. Νικόλαος Σοφικίτης, καθηγητής Ουρολογίας στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων

Όλα αυτά θυμίζουν σενάρια επιστημονικής φαντασίας, αλλά τα πρώτα πειράματα σε
ζώα δείχνουν πως μπορεί να γίνουν πραγματικότητα.

Τα πειράματα έκανε ομάδα ερευνητών που εργάζονται στην Ελλάδα και την Ιαπωνία
και τα πρώτα αποτελέσματα είναι ελπιδοφόρα. H πρώτη μελέτη έγινε με κουνέλια.
Οι επιστήμονες πήραν ωάρια από διαφορετικά κουνέλια τοποθετώντας το γενετικό
υλικό (DNA) του ενός στο «κέντρο» (πυρήνα) ενός άλλου. Με τη βοήθεια
ηλεκτρικών κενώσεων (ηλεκτροσόκ) τα δύο DNA ενώθηκαν και έτσι άρχισε η
γονιμοποίηση. Τα έμβρυα που δημιουργήθηκαν τοποθετήθηκαν στη συνέχεια στις
μήτρες άλλων κουνελιών και το 40% αναπτύχθηκε. Μόλις, όμως, έφτασαν στη 15η –
16η ημέρα της κυήσεως (στα κουνέλια η εγκυμοσύνη διαρκεί 31 ημέρες)
αποβλήθηκαν. Οι αποβολές, ωστόσο, δεν πτοούν τους ερευνητές.

Το πρόβλημα

«H νεκροψία που κάναμε στα αποβληθέντα έμβρυα έδειξε πως ήταν πολύ καλά
ανεπτυγμένα σωματικά, αλλά ήταν ελλιπώς ανεπτυγμένος ο πλακούντας και οι άλλες
μεμβράνες που τα περιέβαλλαν», εξήγησε χθες ο κ. Νικόλαος Σοφικίτης, καθηγητής
Ουρολογίας στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων και επικεφαλής των νέων μελετών. «Αφού,
λοιπόν, το πρόβλημα εντοπίζεται στην τροφοδοσία των μεμβρανών, αναζητάμε
τεχνητές βιοχημικές ουσίες που θα ενισχύσουν τις μεμβράνες ώστε να ολοκληρωθεί
με επιτυχία η εγκυμοσύνη. Αυτό, πάντως, που ουσιαστικά αποδεικνύει η μελέτη
μας είναι πως για τη διαμόρφωση του εμβρύου είναι κυρίως υπεύθυνοι οι
γενετικοί παράγοντες που προέρχονται από τη μητέρα, ενώ αντιθέτως οι
αντίστοιχοι του πατέρα παίζουν ρόλο στην επιβίωσή του».

Παγκρεατικά κύτταρα με τη λειτουργία… βιάγκρα

Ελπίδες στους ασθενείς με ινσουλινοεξαρτώμενο διαβήτη που έχουν και
στυτική δυσλειτουργία ότι τα δύο προβλήματα μπορεί να αντιμετωπιστούν με μία
θεραπεία, δίνει η τρίτη μελέτη της ελληνοϊαπωνικής ομάδας επιστημόνων.

Οι ερευνητές έκαναν έγχυση παγκρεατικών κυττάρων (λέγονται νησίδια του
παγκρέατος) στους όρχεις κουνελιών και αρουραίων, διαπιστώνοντας πως όχι μόνο
τα κύτταρα αυτά επέζησαν σε ποσοστό 95%, αλλά άρχισαν να παράγουν ινσουλίνη.
Επιπλέον, «διέγειραν την παραγωγή τεστοστερόνης από τους όρχεις, με
αποτελέσματα παρόμοια με αυτά των προηγμένων φαρμάκων για τη στυτική
δυσλειτουργία, όπως το βιάγκρα, το σιαλίς κ.ά.», κατά τον καθηγητή κ. Νικόλαο
Σοφικίτη.

H μέθοδος αυτή αποτελεί παραλλαγή της πειραματικής θεραπείας για τον διαβήτη,
κατά την οποία η έγχυση των παγκρεατικών κυττάρων γίνεται σε κεντρικό αιμοφόρο
αγγείο του ήπατος. Οι έως τώρα μελέτες σε ανθρώπους με αυτή τη θεραπεία έχουν
δείξει πως τα παγκρεατικά κύτταρα μπορούν να «προσκολληθούν» στο ήπαρ και να
αρχίσουν να παράγουν ινσουλίνη, με αποτέλεσμα οι ασθενείς να μην χρειάζονται
πια τις καθημερινές ενέσεις ινσουλίνης. «Οι δύο μέθοδοι δεν έχουν διαφορά όσον
αφορά την αντιμετώπιση του διαβήτη», τόνισε ο κ. Σοφικίτης. «Και ήδη συζητάμε
να προχωρήσουμε σε μεταμόσχευση των παγκρεατικών κυττάρων στους όρχεις
επιλεγμένων ασθενών».

Και γονιμοποίηση με «δανεικό» πατέρα

Ελπίδες σε άντρες οι οποίοι σήμερα είναι αδύνατον να αποκτήσουν παιδιά
με όποια μέθοδο εξωσωματικής γονιμοποίησης κι αν χρησιμοποιήσουν δίνει
επιστημονική μελέτη σε αρουραίους. Οι άνδρες αυτοί μπορεί να μη διαθέτουν
όρχεις (επειδή λ.χ. τους αφαιρέθηκαν χειρουργικά λόγω καρκίνου) ή να έχουν
εκτεταμένες βλάβες σε αυτούς ή τόσο κακή αιμάτωση, ώστε δεν παράγουν ούτε καν
πρώιμες μορφές σπερματοζωαρίων.

Το πείραμα έγινε ως εξής: οι ερευνητές πήραν από το αίμα των αρουραίων μια
ειδική μορφή κυττάρων (λέγονται αρχέγονα αιμοποιητικά κύτταρα), τα
μεταμόσχευσαν στους όρχεις άλλων αρουραίων οι οποίοι ήταν ανοσοκατασταλμένοι
για να μην τα απορρίψουν και στη συνέχεια χορήγησαν στους αρουραίους δύο
ορμόνες (λέγονται FSH και LH, και φυσιολογικά υπάρχουν στον οργανισμό
θηλαστικών και ανθρώπων) για να αυξηθεί η παραγωγή μιας τρίτης ορμόνης (της
τεστοστερόνης) από τους όρχεις τους. H διαδικασία αυτή είχε ως αποτέλεσμα να
εξελιχθούν τα αρχέγονα αιμοποιητικά κύτταρα σε σπερματοκύτταρα, δηλαδή στην
πρώιμη μορφή των σπερματοζωαρίων.

Συγγενικό πρόσωπο

Πώς θα μπορούσε να γίνει κάτι ανάλογο σε ανθρώπους; «Αν δεχόταν να γίνει
δέκτης ο πατέρας ή ο αδελφός του ασθενούς, ώστε να μειωθεί σημαντικά ο
κίνδυνος απόρριψης», λέει ο κ. Σοφικίτης. «Στην πραγματικότητα, στο
Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, όπου κάνουμε τα πειράματα, έχουμε ήδη έξι άντρες που
ζήτησαν να συμπεριληφθούν στις κλινικές μελέτες όταν αυτές αρχίσουν. Και
μάλιστα, για να μην μπερδευτούν τα σπερματοζωάρια του ασθενούς με αυτά του
πατέρα ή του αδελφού του, έχουμε επινοήσει έναν τρόπο με τον οποίο
“σημαδεύουμε” τα αρχέγονα αιμοποιητικά κύτταρα, ώστε όταν μετατραπούν σε
σπερματοκύτταρα να τα ξεχωρίζουμε. Το “σημάδεμα” γίνεται με μια ουσία που
λέγεται LCT2 και έχει ποσοστό επιτυχίας 45-60%».