Έκανε πίσω ο Eρντογάν

H εκστρατεία για την ποινικοποίηση της μοιχείας στην Τουρκία φαίνεται πως
εγκαταλείπεται. Μέσα από την περιπέτεια αυτή, όμως, αναδεικνύονται με
ιδιαίτερα χαρακτηριστικό τρόπο οι τριβές στο εσωτερικό του κόμματος της
Δικαιοσύνης και της Ανάπτυξης (AKP) και η δυσκολία που αντιμετωπίζουν τα
ηγετικά στελέχη του στο να διαχειριστούν τη «συντηρητική» ταυτότητα του
κόμματος.

Διαδήλωση γυναικών. Με σύνθημα «Κράτος, κάτω τα χέρια από το σώμα μου», εκατοντάδες γυναίκες διαδήλωσαν χθες κατά της ποινικοποίησης της μοιχείας, μέτρο που τελικά εγκαταλείφθηκε

Όπως όλα έδειχναν χθες το βράδυ, η κυβέρνηση του Ταγίπ Ερντογάν αποφάσισε να
κάνει πίσω στο θέμα της ποινικοποίησης της μοιχείας, χωρίζοντας στα δύο τους
πολιτικούς παρατηρητές: σε αυτούς που εξεπλάγησαν, καθώς θεωρούσαν ότι το
ζήτημα είχε πάρει προσωπικές διαστάσεις για το πολιτικό γόητρο του Ερντογάν,
όπως ο πάντα καλά πληροφορημένος σχολιαστής της εφημερίδας «Ραντικάλ» Μουράτ
Γιετκίν, και σε αυτούς που αντιμετώπισαν με ψυχραιμία την υποχώρηση ως
αναμενόμενη, σχολιάζοντας σκωπτικά ότι ήταν «η μόνη οδός διαφυγής από ένα
ανούσιο αδιέξοδο».

Την τελευταία στιγμή, λίγα λεπτά πριν από την έναρξη των εργασιών της
Εθνοσυνέλευσης που συνεκλήθη εκτάκτως με σκοπό να υιοθετήσει τις ευρωπαϊκές
μεταρρυθμίσεις στον τουρκικό ποινικό κώδικα, το AKP και η αντιπολίτευση του
Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος ανακοίνωσαν ότι συμφώνησαν να στηρίξουν από
κοινού τις μεταρρυθμίσεις, αφήνοντας έτσι σαφώς να εννοηθεί ότι η
ποινικοποίηση της μοιχείας δεν θα τεθεί στην Ολομέλεια.

Το τέλος της έντασης

Το άδοξο αυτό τέλος της έντασης για τη μοιχεία χαρακτηρίζεται στην Άγκυρα ως
«ένας ιδιαίτερα άκομψος τρόπος με τον οποίο το AKP προσπάθησε να διαχειριστεί
το όλο ζήτημα», σε μια καθαρά πολιτική – και όχι ιδεολογική – προσπάθεια να
τονίσει ότι είναι ένα «συντηρητικό» κόμμα. Κύριος αποδέκτης της προσπάθειας
αυτής ήταν οι υπερσυντηρητικοί ψηφοφόροι και στελέχη του κόμματος που
δυσφορούν όλο και περισσότερο για τη νωχελικότητα, όπως λένε, της κυβέρνησης
του Ταγίπ Ερντογάν να ικανοποιήσει παραδοσιακά τους αιτήματα, όπως το
μουσουλμανικό κεφαλομάντιλο και τα ιερατικά σχολεία.

Παράλληλα, όπως εξηγεί στα «NEA» ο καθηγητής Αχμέτ Ινσέλ, η κίνηση για την
ποινικοποίηση της μοιχείας ήταν ένα βήμα στην τακτική του AKP να κινηθεί στην
«αγορά» του συντηρητισμού. Με την άνοδό του στην εξουσία, το AKP κατέβαλε
σημαντικές ιδεολογικές προσπάθειες να εδραιωθεί σε έναν α λα τούρκα
κεντροδεξιό συντηρητικό χώρο, αδυνατώντας ωστόσο να δώσει χειροπιαστό
συντηρητικό ύφος στις κινήσεις του, τόσο στην εξωτερική και εσωτερική πολιτική
όσο και στην οικονομία, που ουσιαστικά είναι νεοφιλελεύθερες.

Οι άκαρπες προσπάθειες για την αναβάθμιση των ιερατικών σχολείων επέτρεψαν
επικοινωνιακά στην ηγεσία του κόμματος να δώσει την εντύπωση στους
συντηρητικούς του ψηφοφόρους ότι ο Ερντογάν δεν έχει ξεχάσει τα αιτήματά τους,
«αλλά τον εμποδίζει το κατεστημένο». Αυτό όμως δεν μείωσε τη δυσφορία τους.

Έτσι, εν μέσω των τελευταίων μεταρρυθμίσεων για την προσαρμογή της χώρας στα
κριτήρια της Κοπεγχάγης πριν από την έκθεση προόδου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
φαίνεται πως κάποιοι κύκλοι στο AKP εκτίμησαν ότι θα ήταν καλό να «δοθεί και
ένα κόκαλο» στους συντηρητικούς οπαδούς του, που παραπονιούνται ότι η ηγεσία
κάνει τα πάντα για την Ευρώπη, αλλά τίποτα γι’ αυτούς. Και η ποινικοποίηση της
μοιχείας ήταν πράγματι «ένα κόκαλο», καθώς ποτέ δεν είχε διατυπωθεί τέτοιο
αίτημα από τη βάση των ψηφοφόρων, ούτε καν από τους πιο συντηρητικούς
μουσουλμάνους.

Οι εμπνευστές της κίνησης αυτής βρέθηκαν όμως μπροστά σε μια αναπάντεχη
έκπληξη: την άμεση – και υγιή – κινητοποίηση της κοινωνίας των πολιτών, κυρίως
των οργανώσεων για τα δικαιώματα της γυναίκας και του τουρκικού Τύπου.

H απειλή των Ευρωπαίων

H χιονοστιβάδα μεγάλωσε ανεξέλεγκτα για τον Ταγίπ Ερντογάν όταν στη
διαμάχη ενεπλάκησαν με πρωτοφανή δυναμισμό οι ευρωπαϊκοί θεσμοί και
κυβερνήσεις, που κλιμάκωσαν ακόμα περισσότερο την ένταση και απείλησαν την
ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας.

Ελάχιστοι πάντως ήταν αυτοί στην Τουρκία που θεώρησαν ότι πίσω από την αρχική
επιμονή της κυβέρνησης στην ποινικοποίηση της μοιχείας βρίσκονταν οι ισλαμικές
ρίζες του AKP. Το όλο θέμα αντιμετωπίστηκε ως «πισωγύρισμα», αλλά κρατήθηκαν
πολύ προσεκτικές αποστάσεις από το Ισλάμ και την αναβίωση ισλαμικών νόμων.

Οι κινητοποιήσεις

«H ποινικοποίηση της μοιχείας πήγασε από μια καθαρά πραγματιστική προσπάθεια
του AKP να φλερτάρει με τα ισλαμικά πελατειακά του στοιχεία και αυτό δεν είναι
και το τέλος του κόσμου» λέει στα «NEA» η καθηγήτρια του Πανεπιστημίου της
Κωνσταντινούπολης και ενεργό μέλος των γυναικείων οργανώσεων Φατμαγκιούλ
Μπερκτάι. «H δημόσια συζήτηση που προκάλεσε η προσπάθεια ποινικοποίησης της
μοιχείας, η πρωτοφανής κινητοποίηση της κοινωνίας των πολιτών και όχι της
αντιπολίτευσης ή της γραφειοκρατίας και η διαφαινόμενη υποχώρηση της
κυβέρνησης, είναι στοιχεία ιδιαίτερα θετικά για τη δημοκρατία και δείχνουν ότι
υπάρχει μια ωριμότητα στην τουρκική κοινωνία».