Έχει «Aγώνα» σήμερα!

Την πρώτη του δημόσια εμφάνιση κάνει ο συνεσταλμένος, γοητευτικός χάλκινος έφηβος της ρωμαϊκής περιόδου, που ίσως και να απεικόνιζε τον Καιρό (δηλ. την ευκαιρία)

Τι κοινό έχει ένας αθλητής μ’ έναν ηθοποιό, έναν ποιητή, έναν ρήτορα, έναν
γλύπτη κι έναν χορευτή; Δίνουν όλοι τον δικό τους αγώνα – από το «στάδιό» του
ο καθένας – για τον ίδιο σκοπό: τη νίκη. Αυτή είναι και η βασική ιδέα της
έκθεσης που κάνει «ποδαρικό» στον ανακαινισμένο υπόλευκο χώρο των περιοδικών
εκθέσεων του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου. Λίγο στριμωγμένη, αλλά
ενδιαφέρουσα, συγκεντρώνει θεούς, ήρωες και θνητούς του στίβου και της τέχνης
και αποδεικνύει πως τίποτα δεν επιτυγχάνεται χωρίς «Αγώνα», όπως είναι και ο
τίτλος της.

Σε αριθμούς: Οι πολλές και διαφορετικές πτυχές του Αγώνα ξετυλίγονται
μέσα από 237 αγγεία, γλυπτά, νομίσματα και επιγραφές που έφτασαν στον χώρο των
περιοδικών εκθέσεων του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου από 19 σημαντικά
μουσεία του εξωτερικού (ανάμεσά τους το Βρετανικό, το Μητροπολιτικό της Νέας
Υόρκης, το Ερμιτάζ, του Λούβρου) και 16 από κάθε γωνιά της Ελλάδας.

Σε παγκόσμια πρώτη: Συνεσταλμένος, με το βλέμμα στο έδαφος, ο
γοητευτικός χάλκινος έφηβος της ρωμαϊκής περιόδου – που ίσως και να απεικόνιζε
τον Καιρό (ευκαιρία) – μοιάζει ακόμη να μην έχει συνέλθει από την περιπέτειά
του. Και να μην έχει ακόμη εξοικειωθεί με τον χώρο, καθώς για πρώτη φορά
υποδέχεται το κοινό μιας έκθεσης, ενώ έχουν περάσει μόλις δύο χρόνια από τότε
που επαναπατρίστηκε – ως προϊόν αρχαιοκαπηλίας – από τη Γερμανία, όπου
κατασχέθηκε, στην Ελλάδα.

Το «πρώτο» βραβείο: Ένα αγγείο ηλικίας 2.725 χρόνων, σαν μικρό
κανατάκι, κατέχει τον τίτλο του παλαιότερου γνωστού βραβείου. Το κατέκτησε ο
νικητής αγώνων σφαίρας και βρέθηκε στο μεγαλύτερο νεκροταφείο της αρχαίας
Αθήνας, τον Κεραμεικό.

Καλλιστεία για αμαζόνες: Πανύψηλες – ξεπερνούν τα 2 μ. – γυμνόστηθες,
μαρμάρινες, αλλά και πληγωμένες, έφτασαν στην Αθήνα από την Καπιτώλιο,
το Βατικανό και τη Ρώμη. Δημιουργοί τους οι σπουδαίοι γλύπτες του 5ου αι.,
Φειδίας, Πολύκλειτος, Κρησίλας και Φράδμων. Σκοπός τους να κερδίσουν στον
διαγωνισμό που κήρυξε η Έφεσος. Ποια ήταν όμως η καλύτερη; Τον ρόλο τής
κριτικής επιτροπής ανέλαβαν οι ίδιοι οι καλλιτέχνες. Και καθένας έκρινε πως η
καλύτερη ήταν η δική του, αλλά η δεύτερη καλύτερη εκείνη του Πολυκλείτου!
Είναι η πρώτη από τις τρεις που βλέπουμε στην έκθεση, αλλά όχι η αυθεντική,
καθώς και οι τρεις είναι ρωμαϊκά αντίγραφα των χάλκινων πρωτοτύπων. Την τρίτη
(με το κράνος στη βάση) θεωρείται πως φιλοτέχνησε ο γλύπτης του Παρθενώνα,
Φειδίας, ενώ για τη μεσαία οι απόψεις διίστανται.

Εν αρχή ήσαν οι Αγώνες: Πάνω στα άρματά τους δύο ηνίοχοι έτοιμοι να
ριχτούν στον αγώνα, αλλά και ένα ζευγάρι πυγμάχων, τη στιγμή που δοκιμάζουν
τις δυνάμεις τους, «ζωντανεύουν» πάνω στο πήλινο κιβώτιο για την ταφή του
νεκρού από την Τεγέα. Τα έντονα χρώματα της σκηνής άντεξαν στον χρόνο από τον
13ο αι. π.X., στο παλαιότερο αντικείμενο της έκθεσης. Και σε ένα από εκείνα
που μαρτυρούν πως στα σύνορα μύθου και Ιστορίας οι αγώνες ήταν συνδεδεμένοι με
τα ταφικά έθιμα.

«Παραστάσεις» σε φόντο μαύρο δίνουν η Μήδεια, η Ανδρομέδα και ο Περσέας
– μερικοί μόνον από τους πρωταγωνιστές τραγωδιών που έφτασαν ώς τις ημέρες
μας, ζωγραφισμένοι στο μαύρο φόντο μεγάλων αγγείων. Στον ρόλο του θεατή, από
το απέναντι ειδικά διαμορφωμένο αμφιθέατρο, οι μαρμάρινες μορφές των τριών
κορυφαίων τραγικών ποιητών, του Αισχύλου, του Σοφοκλή και του Ευριπίδη, να
μαρτυρούν έναν αλλιώτικο αγώνα.

Και η Νίκη έχει τα βάρη της. Και ο ώριμος νικητής – ποιος ξέρει ποιου
Αγώνα – το γνωρίζει καλά, καθώς τρέχει φορτωμένος με τον λέβητα που έχει
κερδίσει, όπως δείχνει το μικρό θραύσμα από ένα πιάτο του 5ου αι. π.X. Οι
περισσότεροι πάντως την απολαμβάνουν, καθώς, όπως δείχνουν γλυπτά και αγγεία,
καμαρώνουν στεφανωμένοι και στολισμένοι με κορδέλες.

Κατάλογος: Καλοσχεδιασμένος, 375 σελίδων με ενδιαφέροντα επιστημονικά
λήμματα και πλούσια έγχρωμη φωτογράφηση των εκθεμάτων.

INFO

Η έκθεση «Αγών» στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο (Πατησίων 44, τηλ.
210-8217.724). Έως 31 Οκτωβρίου. Είσοδος 6 ευρώ, μειωμένο 3 ευρώ.