Πήγε… σχολείο για κέρδη

Πριν από τρεις δεκαετίες, τα παιχνίδια made in Greece φιλοξενούνταν στα ράφια
όλων των μεγάλων ελληνικών καταστημάτων. H συνέχεια είναι γνωστή: κάτω από την
ισχυρή πίεση των φθηνότερων προϊόντων που εισάγονται από τρίτες χώρες,
υποχρεώθηκαν να περιορίσουν την παρουσία τους, τόσο στην ελληνική όσο και στις
ξένες αγορές στις οποίες εξάγονταν. Βέβαια, η φθορά της ελληνικής βιομηχανίας
παιχνιδιών δεν ήταν τυχαία και δεν μπορεί να ερμηνευθεί μόνο από τις αθρόες
εισαγωγές προϊόντων χαμηλού εργατικού κόστους. Τα εξίσου ή και πιο ακριβά
αμερικανικά και ευρωπαϊκά παιχνίδια κατάφεραν να κατακτήσουν τις διεθνείς
αγορές, χάρη κυρίως στον σχεδιασμό των προϊόντων.

Στην Ασία το 71%

Σε αυτούς ακριβώς τους τομείς, δηλαδή στο ντιζάιν των προϊόντων τους αλλά και
στο χαμηλό κόστος παραγωγής δίνουν πλέον τη μάχη του ανταγωνισμού οι μεγάλες
αλυσίδες παιχνιδιών, όπως η Jumbo. Πολλά από τα παιχνίδια που πουλάει στα
καταστήματά της, εκτός από διεθνείς μάρκες (όπως Barbie, Batman, Actionman,
Playmobil και Lego) παράγονται για λογαριασμό της σε τρίτες χώρες, με το δικό
της λογότυπο. Συγκεκριμένα το 71% των παιχνιδιών που πουλάει η Jumbo
κατασκευάζεται στην Ασία, είτε πρόκειται για διεθνείς μάρκες είτε για
παιχνίδια με το brand name της ίδιας της εταιρείας.

Στις χώρες αυτές, άλλωστε, έχουν μεταφέρει το σύνολο σχεδόν της παραγωγικής
τους διαδικασίας οι περισσότερες ευρωπαϊκές και αμερικανικές εταιρείες
παιχνιδιών. Μάλιστα, τα εμπορεύματα της Jumbo εισάγονται απευθείας από εκεί,
χωρίς μεσάζοντες, ενώ επιπλέoν η εταιρεία έχει καταργήσει τη συσκευασία στα
παιχνίδια, κατεβάζοντας θεαματικά τις τιμές. Λόγω, βεβαίως, και του φθηνού
εργατικού κόστους που προσφέρουν χώρες όπως η Κίνα, οι τιμές διατηρούνται σε
ανταγωνιστικά επίπεδα, όχι μόνο στα παιχνίδια αλλά και στα σχολικά και βρεφικά
είδη, τα οποία εμπορεύεται η εταιρεία. Αποτέλεσμα όλων των παραπάνω είναι ότι,
από μόλις ένα κατάστημα που είχε το 1986, έφτασε σήμερα να έχει 34, στα οποία
θα προστεθούν άλλα πέντε μέσα στο 2005.

Χρυσές αγορές

Το πρόβλημα για αλυσίδες σαν την Jumbo είναι ότι οι πωλήσεις παιχνιδιών,
έπειτα από το μπαμ που έκαναν τη δεκαετία του ’90 με τα play station,
παρουσιάζουν τα τελευταία χρόνια σημάδια σταθεροποίησης ή και ελαφράς πτώσης
(-2% πέρυσι), δείγμα ότι η αγορά αυτή έχει φτάσει σε σημείο ωρίμασης. Αντίθετα
με την αγορά παιχνιδιών, που δεν αναπτύσσεται πια, τα σχολικά και τα βρεφικά
είδη αυξάνονται με ρυθμούς πρωτοφανείς που προσεγγίζουν το 15% ετησίως, δείγμα
της ανάγκης του Έλληνα καταναλωτή για επώνυμα είδη σε προσιτές τιμές.

Στα σχολικά

Για την Jumbo, οι συγκεκριμένοι τομείς, στους οποίους έκανε την είσοδό της το
1995, δεν άργησαν να αποδειχθούν χρυσοφόροι. Τα σχολικά αποτελούν πλέον το 10%
του τζίρου της εταιρείας (από 9% το 2002) και τα είδη μπεμπέ το 22% (από 20%),
αντίθετα με τα παιχνίδια που το μερίδιό τους επί του συνόλου των πωλήσεων της
Jumbo έπεσε, από 71% πέρυσι, στο 68%. Βέβαια, ειδικά στα σχολικά είδη, η Jumbo
συγκαταλέγεται μέσα στους νέους παίκτες της αγοράς. Κυρίαρχες παραμένουν οι
παραδοσιακές επιχειρήσεις (υπολογίζεται ότι στην Ελλάδα υπάρχουν γύρω στα
2.000 βιβλιοχαρτοπωλεία), με συγκριτικό πλεονέκτημα την παροχή εξειδικευμένων
υπηρεσιών πάνω στο βιβλίο, δυνατότητα που η Jumbo δεν διαθέτει.

Υπερτερεί, ωστόσο, σε θέματα τιμών, ενώ ρίχνει το βάρος στα επώνυμα σχολικά,
τα οποία πραγματοποιούν – σύμφωνα με τον πρόεδρο της εταιρείας κ. Απόστολο
Βακάκη – το 60% – 70% του συνολικού τζίρου. «Για μια εταιρεία σαν τη δική μας,
ο Σεπτέμβριος χαρακτηρίζεται ως “μικρά Χριστούγεννα”, καθώς αυτόν τον μήνα
πραγματοποιούμε το 10% του ετήσιου τζίρου, έναντι 40% που κάνουμε τα
Χριστούγεννα», σημειώνει ο ίδιος.

Ολυμπιακό «χρυσό»

Για την Jumbo, η οποία είχε την άδεια παραγωγής παιχνιδιών με τον «Φοίβο» και
την «Αθηνά», οι στόχοι ήταν σαφείς: η σύνδεση του ονόματός της με ένα μεγάλο
γεγονός και, φυσικά, η ενίσχυση της πελατειακής της βάσης, όχι μόνο την
περίοδο των Αγώνων αλλά και μετά. Πάντως, με βάση τα μέχρι τώρα στοιχεία, οι
πωλήσεις παιχνιδιών με τις μασκότ του «2004» θα φτάσουν τα 10 εκατ. ευρώ,
έναντι 5 εκατ. ευρώ που προβλέπονταν στο αρχικό business plan.

Δεν άντεξαν οι ελληνικές βιομηχανίες παιχνιδιών

Τη δεκαετία του ’70 οι ελληνικές βιομηχανίες παιχνιδιών ήταν κυρίαρχες στον
χώρο. Τα πράγματα άλλαξαν τη δεκαετία του ’80, όταν τα ελληνικά παιχνίδια
άρχισαν να χάνουν το προβάδισμα που είχαν μέχρι τότε έναντι των εισαγομένων.
Μάλιστα, ο πόλεμος τιμών στον χώρο του παιχνιδιού, με τα εισαγόμενα προϊόντα
να πωλούνται σε τιμές ακόμη και κάτω από το κόστος παραγωγής, δεν ήταν καθόλου
αναίμακτος. Θύματά του, κυρίως μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες
αδύναμες να αντέξουν στον ανταγωνισμό, αναγκάστηκαν τη δεκαετία του ’90, είτε
να αναστείλουν τις δραστηριότητές τους είτε να απορροφηθούν από τις
ισχυρότερες.

Τέτοια ήταν και η περίπτωση της πάλαι ποτέ κραταιάς El Greco, ιδιοκτησίας
Απόστολου Βακάκη, πατέρα του σημερινού βασικού μετόχου της Jumbo, που
εξαγοράστηκε το 1990 από την αμερικανική Hasbro.