Πρόσωπα Aτλαντίδα, ο μύθος και οι εθνικισμοί

Στο τελευταίο του βιβλίο, ο Πιέρ Βιντάλ-Νακέ επιτίθεται στον μύθο της
Ατλαντίδας – και στον εθνικισμό.

Πιέρ Βιντάλ-Νακέ. «Το μεγαλείο του ιουδαϊσμού είναι η διασπορά του»

Στα 74 του, ο Πιέρ Βιντάλ-Νακέ μπορεί ακόμη να απαγγείλει από στήθους μεγάλα
αποσπάσματα από τον Σοφοκλή. Μαθητής του μεγάλου ελληνιστή και λόγιου Ζαν-Πιέρ
Βερνάν, με τον οποίο έχει γράψει και πολλά βιβλία, όπως το περίφημο «Μύθος και
Τραγωδία στην Αρχαία Ελλάδα», ο Βιντάλ-Νακέ ετοιμάζεται να κυκλοφορήσει από
τις εκδόσεις Belles Lettres ένα βιβλίο με τίτλο «Ατλαντίδα, ιστορία ενός
μύθου». H θέση του είναι πως από τον Πλάτωνα, ο οποίος δημιούργησε τον μύθο
γύρω στο 355 π.X., ώς τους Ναζί, οι οποίοι μεταμόρφωσαν τον Ιησού σε Άτλαντα
ώστε να τον «απο-εβραιοποιήσουν», ο μύθος αυτός άντεξε επειδή φάνηκε χρήσιμος
σε πολλούς εθνικισμούς. Αυτή την πανούκλα της διανόησης, την οποία ο
Βιντάλ-Νακέ πολεμάει σ’ όλη του τη ζωή, ακόμη κι όταν πρόκειται για το Ισραήλ.
«Θεωρώ τον Αριέλ Σαρόν εγκληματία», λέει ο σπουδαίος αυτός Εβραίος ιστορικός.

Ο Βιντάλ-Νακέ ήταν μόλις 14 χρόνων όταν οι Γερμανοί ήρθαν να συλλάβουν τους
γονείς του, στις 15 Μαΐου του 1944 στη Μασσαλία, για να τους μεταφέρουν στο
Άουσβιτς. Εκείνος βρισκόταν τότε στο σπίτι της γιαγιάς του και αργότερα έμαθε
πως οι Γερμανοί στρατιώτες ξυλοκόπησαν άγρια τον πατέρα του, από καθαρό
σαδισμό. Είναι αυτή η μνήμη που τον έκανε να στρατευθεί κατά των βασανιστηρίων
και κατά των αρνητών του Ολοκαυτώματος, λέει στον Ντιντιέ Λωράν της «Φιγκαρό».
Εντούτοις ουδέποτε εντάχθηκε σε κάποιο συλλογικό κίνημα: οι δημόσιες
παρεμβάσεις του περιορίζονταν αυστηρά στην απαίτηση της αλήθειας. Και αντίθετα
με πολλούς κοντινούς του ανθρώπους, ανάμεσα στους οποίους και ο Βερνάν που
υπήρξε μέλος του Γαλλικού KK, ουδέποτε εντάχθηκε σε πολιτικό κόμμα.

Όλες οι πολιτικές μάχες του, από την καταγγελία των βασανιστηρίων που εφάρμοζε
ο γαλλικός στρατός στην Αλγερία, μέχρι την καταγγελία κειμένων των αρνητών του
Ολοκαυτώματος, αντί να αποτελούν στιγμιαίες παρακάμψεις από το έργο του ως
ιστορικού, εντάσσονται σ’ αυτό ως προς τη μέθοδο και το τελικό ζητούμενο, που
ήταν πάντα η απαίτηση της αλήθειας. «Το καύχημά μου», λέει σήμερα, «είναι ότι
κατήγγειλα ήδη από το 1962 τα βασανιστήρια που υπέστησαν τα μέλη του OAS (η
γαλλική παρακρατική τρομοκρατική οργάνωση στην Αλγερία), όπως και εκείνα που
υπέστησαν οι αγωνιστές του FLN (του Εθνικοαπελευθερωτικού Μετώπου της
Αλγερίας) από τους Γάλλους αλεξιπτωτιστές».

H δεύτερη μεγάλη σταυροφορία του, αυτή εναντίον των αρνητών του Ολοκαυτώματος,
δεν εμπόδισε μερικούς Ισραηλινούς να τον χαρακτηρίσουν επίορκο, επειδή
ανέκαθεν υποστήριζε την ίδρυση ενός παλαιστινιακού κράτους. «Το μεγαλείο του
ιουδαϊσμού είναι η διασπορά του», τονίζει. «Είναι μεγάλη ευτυχία να αισθάνεσαι
πως έχεις αδελφούς σε όλο τον κόσμο, αδελφούς με τους οποίους μοιράζεσαι
κομμάτια της ιστορίας».