Διαστάσεις Tρία λάθη σε έναν αιώνα

Όταν ευθύνεσαι για τέτοιες εικόνες χάνεις το δίκιο σου

Κατά τον εμφύλιο πόλεμο ανάμεσα στους Λευκούς και τους Κόκκινους, μετά την
Οκτωβριανή Επανάσταση, ο Καύκασος διχάστηκε: οι δύο μεγαλύτεροι μουσουλμανικοί
πληθυσμοί (Τσετσένοι και Ινγκούσιοι) πίστεψαν τις υποσχέσεις τού Λένιν και
πήγαν με το μέρος των μπολσεβίκων, ενώ οι χριστιανοί Οσέτιοι συντάχθηκαν με
τους Λευκούς. Θεωρητικά, νίκησαν οι πρώτοι. Γρήγορα, όμως, οι μεν Τσετσένοι
κατάλαβαν ότι δεν θα αποκτούσαν ούτε αυτήν τη φορά την ανεξαρτησία, για την
οποία τόσο είχαν αγωνιστεί την τσαρική εποχή, οι δε Ινγκούσιοι διαπίστωσαν ότι
ευνοούμενοι της Μόσχας εξακολουθούσαν να είναι οι εχθροί τους, οι Οσέτιοι.
Επειδή ο Στάλιν ήταν Οσέτιος, όπως υποστήριξαν κάποιοι ιστορικοί; Όχι: επειδή
εφάρμοζε το δόγμα «διαίρει και βασίλευε».

Το αποτέλεσμα αυτής της διπλής προδοσίας, γράφει ο Σέρτζο Ρομάνο στην Κοριέρε
ντέλα σέρα, είναι πως κατά τον B’ Παγκόσμιο Πόλεμο οι μουσουλμάνοι του
Καυκάσου διάλεξαν το αντίθετο στρατόπεδο: πήγαν με τον Χίτλερ. Αλλά δεν τους
«βγήκε» ούτε αυτήν τη φορά. Για να τους εκδικηθεί, ο Στάλιν υιοθέτησε ένα
μέτρο που είχε ήδη εφαρμόσει στην Ουκρανία την εποχή της κολεκτιβοποίησης: οι
«ένοχοι» πληθυσμοί αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους και
εκτοπίστηκαν πέρα από τα Ουράλια, κυρίως στο Καζακστάν. Ελάχιστα πράγματα
έχουν γραφτεί γι’ αυτή την τραγωδία. Όποιος θέλει να πάρει μια ιδέα για το
κλίμα της εποχής μπορεί να ανατρέξει στο βιβλίο του Ρόμπερτ Κόνκουεστ «H
συγκομιδή του πόνου» (Εκδ. Oxford University Press).

H αποσταλινοποίηση θα δώσει κάποιες ελπίδες στους εκτοπισμένους: όταν όμως οι
Ινγκούσιοι θα επιστρέψουν από την εξορία, θα διαπιστώσουν ότι πολλά από τα
σπίτια τους έχουν καταληφθεί από τους Οσέτιους. Έτσι, ο αγώνας θα συνεχιστεί.
Αλλά οι Ινγκούσιοι είναι λίγοι, το πολύ πολύ να κάνουν καμιά διαδήλωση στη
Μόσχα. Οι Τσετσένοι, αντίθετα, παραμένουν μια σημαντική δύναμη και
εξακολουθούν να διεκδικούν την πολυπόθητη ανεξαρτησία τους. Για τρίτη φορά
μέσα σε έναν αιώνα, όμως, ποντάρουν σε λάθος άλογο. H προσφυγή στην τυφλή βία
και η συνεργασία τους με ακραία στοιχεία του Ισλάμ (που σχηματικά αποκαλούμε
«αλ Κάιντα»), τους τοποθετεί και πάλι στο στρατόπεδο των χαμένων. Μπορεί να
έχουν χίλια δίκια. Μπορεί οι Ρώσοι να τους έχουν λειώσει, να τους έχουν
βασανίσει, να έχουν καταλάβει τη γη τους, να βιάζουν τις γυναίκες τους και να
σκοτώνουν τα παιδιά τους. Όμως κανένας πόνος, όσο μεγάλος κι αν είναι, δεν
δικαιολογεί την κατάληψη ενός σχολείου και τη σύλληψη ως ομήρων τόσων αθώων
ανθρώπων.

Σε ένα από τα τελευταία βιβλία του Τζων Λε Καρέ («Το παιχνίδι μας»), ένας
πρώην πράκτορας των βρετανικών μυστικών υπηρεσιών πηγαίνει στη Ρωσία για να
χρηματοδοτήσει μια εξέγερση στην Τσετσενία. Φυσικά θα σκοτωθεί. Οι Τσετσένοι
είναι χαμένοι KAI στη λογοτεχνία.