H αυταπάτη της σταθερότητας

Όλα σχηματίζουν ένα μοτίβο γεγονότων το οποίο θέτει εν αμφιβόλω το αξίωμα ότι το Κρεμλίνο έχει τα πάντα υπό έλεγχο. Το κύρος του Πούτιν έχει τρωθεί

«Σταθερότητα»: αυτή ήταν η λέξη-κλειδί όσον αφορά την προεδρία του Βλαντίμιρ
Πούτιν. Ο πρόεδρος έφερε τη σταθερότητα, έλεγαν οι οπαδοί του: στην οικονομία,
την εξωτερική πολιτική, την πολιτική ζωή γενικότερα. Μόνο που τις τελευταίες
εβδομάδες, ολοένα και περισσότερο, η σταθερότητα αυτή αποδεικνύεται αυταπάτη.

H διπλή τρομοκρατική επίθεση στα δύο Τουπόλεφ, την περασμένη εβδομάδα· η
βομβιστική επίθεση με παγιδευμένο αυτοκίνητο την Τρίτη στη Μόσχα· οι αιματηρές
επιδρομές ανταρτών στην Τσετσενία και την Ινγκουσετία, στη διάρκεια του
θέρους· η πολιτική αναταραχή λόγω των αλλαγών στις συνταξιοδοτικές παροχές· η
συνεχιζόμενη επίθεση εναντίον της πετρελαϊκής εταιρείας Γιούκος· οι μεγάλες
διακυμάνσεις που αυτή έχει προκαλέσει στις χρηματιστηριακές αγορές και την
εμπιστοσύνη των επενδυτών· η ανανεωμένη διαφυγή κεφαλαίων από τη χώρα· και
τώρα, η νέα κρίση με τους ομήρους, πολλοί από αυτούς μικρά παιδιά, σε σχολείο
της Βόρειας Οσετίας: όλα σχηματίζουν ένα μοτίβο γεγονότων το οποίο θέτει εν
αμφιβόλω το αξίωμα ότι το Κρεμλίνο έχει τα πάντα υπό έλεγχο. Το κύρος του
Πούτιν έχει τρωθεί.

«Το μόνο που δεν είναι η Ρωσία, είναι σταθερή χώρα», λέει ο Βλαντίμιρ Ρίτζκοφ,
ένας από τους λίγους Φιλελεύθερους που έχουν απομείνει στο ρωσικό Κοινοβούλιο.
Για τον Ρίτζκοφ, η «σταθερότητα» του Πούτιν είναι παρόμοια με εκείνη του
Λεονίντ Μπρέζνιεφ, του Σοβιετικού ηγέτη: η αυταπάτη της σταθερότητας. «Επί
Πούτιν, η Ρωσία γίνεται ολοένα και λιγότερο ασφαλής», λέει.

Ο Ρώσος πρόεδρος επανεξελέγη τον περασμένο Μάρτιο πατώντας, σε μεγάλο βαθμό,
επάνω στην πεποίθηση του λαού – μια πεποίθηση την οποία είχε «υποβάλει»
προσεκτικά το Κρεμλίνο – ότι μόνον αυτός μπορούσε να επιβληθεί στην αναρχία
της σημερινής Ρωσίας. Στην πραγματικότητα, το μόνο που επέβαλε ήταν ο έλεγχος
του Κρεμλίνου επί της πολιτικής και, μαζί με αυτήν, της επιχειρηματικής και
καθημερινής ζωής. Ο πόλεμος της Τσετσενίας διανύει ήδη τον έκτο χρόνο
αιματοχυσίας και οι πολλαπλές «νίκες» που έχει κηρύξει ο Πούτιν σε αυτόν
ακούγονται, στο σημερινό πλαίσιο, τραγελαφικές. Μαζί με το κύρος του, όμως,
έχει υποστεί πλήγμα και η δημοτικότητά του.

H πρότασή του να αντικαταστήσει κάποιες κοινωνικές παροχές, όπως οι δωρεάν
μετακινήσεις και ιατροφαρμακευτική περίθαλψη για εκατομμύρια βετεράνους και
συνταξιούχους, με πληρωμές σε μετρητά, πυροδότησε τις μεγαλύτερες δημόσιες
διαδηλώσεις διαμαρτυρίας που έχουν πραγματοποιηθεί επί προεδρίας του. H
παρατεταμένη νομική επίθεση εναντίον της Γιούκος έχει αναστατώσει τους ξένους
επενδυτές και έχει φέρει την εταιρεία στο χείλος του οικονομικού γκρεμού. H
αβεβαιότητα που επικρατεί όσον αφορά το μέλλον της έχει συμβάλει σημαντικά
στην κατακόρυφη άνοδο των παγκόσμιων τιμών του πετρελαίου – και μπορεί
βραχυπρόθεσμα η Ρωσία να ωφελείται από αυτό, η αξιοπιστία της όμως ως
επιχειρηματικού εταίρου έχει κλονιστεί. H εκροή χρημάτων από τη χώρα έχει
αρχίσει να εντείνεται εκ νέου και αναμένεται να αγγίξει φέτος τα εννέα
δισεκατομμύρια δολάρια. Προ δύο εβδομάδων, το υπουργικό συμβούλιο συγκρούστηκε
ανοικτά για τον ρυθμό των ενεργειακών μεταρρυθμίσεων και τις οικονομικές
προβλέψεις της Ρωσίας.

«H χώρα έχει εισέλθει σε μια περίοδο καταστροφών», δήλωσε την περασμένη
εβδομάδα, έπειτα από την πτώση των Τουπόλεφ, η Ιρίνα Χακάμαντα, μία
Φιλελεύθερη πολιτικός που είχε θέσει υποψηφιότητα τον περασμένο Μάρτιο για τη
ρωσική προεδρία. «Τα πάντα καταρρέουν». Το γεγονός ότι ο Πούτιν, ο οποίος
συναγωνίζεται συνήθως σε πάθος τον Τζορτζ Μπους όταν είναι να καταγγείλει την
τρομοκρατία, σχολίασε τις επιθέσεις στα δύο αεροσκάφη με καθυστέρηση επτά
ημερών, ήταν για τους επικριτές του μια ομολογία αδυναμίας. H πολιτική του
εξουσία, ωστόσο, δεν απειλείται αυτή τη στιγμή σοβαρά. Δεν υπάρχουν βιώσιμοι
πολιτικοί αντίπαλοι και το πολιτικό σύστημα εμποδίζει την ανάδυση νέων
αντιπάλων. «Δεν θα υπάρξουν πολιτικές συνέπειες, διότι δεν είναι η πρώτη
παρόμοια καταστροφή», είχε δηλώσει έπειτα από την πτώση των Τουπόλεφ η
Χακάμαντα. Την ίδια εκτίμηση θα διατύπωνε και σήμερα.