H χαλάρωση μετά τον αγώνα ανεβάζει την τεστοστερόνη

Τα επίπεδα της τεστοστερόνης στο αίμα είναι συγκεκριμένα και μπορεί να είναι
εκ φύσεως αυξημένα μόνο αν ένας άνθρωπος πάσχει από ορισμένες παθολογικές
καταστάσεις. Ειδάλλως, η αύξησή τους οφείλεται σε εξωγενή λήψη της ορμόνης ή
σε – κάποιες περιπτώσεις – σε απότομη χαλάρωση έπειτα από περίοδο έντονου
στρες. Αυτό τονίζουν ο κ. Δημήτρης Πανίδης, καθηγητής Ενδοκρινολογίας στο
Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και πρόεδρος της Ελληνικής
Ενδοκρινολογικής Εταιρείας, και ο κ. Γιώργος Χρούσος, καθηγητής
Ενδοκρινολογίας στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Τζόρτζταουν στην
Ουάσιγκτον και ειδικός στο στρες, εξηγώντας παράλληλα πως το αν ένας άνθρωπος
παίρνει τεστοστερόνη μπορεί να γίνει αντιληπτό και με απλή μέτρηση δύο άλλων ορμονών.

O ρόλος του στρες. «Αν εξαιρέσουμε ορισμένες ασθένειες, σχεδόν τίποτε
άλλο που να συμβαίνει στον ίδιο τον οργανισμό δεν μπορεί να αυξήσει την
τεστοστερόνη», επισημαίνει ο κ. Χρούσος. «Ούτε καν το στρες, το οποίο στην
πραγματικότητα κάνει ακριβώς το αντίθετο: μειώνει τα επίπεδα της
τεστοστερόνης, επειδή ελαττώνει τα επίπεδα της LH, μιας ορμόνης του εγκεφάλου
που είναι απαραίτητη για να παραχθεί η τεστοστερόνη. Ωστόσο, αν ένας αθλητής
είναι πολύ στρεσαρισμένος πριν από έναν αγώνα η τεστοστερόνη του θα είναι πολύ
χαμηλή και αν τον ελέγξει κανείς 3-4 ώρες ύστερα από αυτόν, όταν θα έχει
χαλαρώσει, ίσως τη βρει ακόμα και διπλάσια απ’ ό,τι λίγες ώρες νωρίτερα.
Τέτοιες μελέτες έχουν γίνει και έχουν δείξει πως σε κάποιες περιπτώσεις η
τεστοστερόνη υπερέβη προσωρινά και τα φυσιολογικά όρια».

Όπως αναφέρει ο κ. Πανίδης, η λήψη της τεστοστερόνης από τους αθλητές γίνεται
κυρίως επειδή δυναμώνει τους μυς, αλλά αυξάνει και την αιμοποίηση (την
παραγωγή ερυθρών αιμοσφαιρίων που έχει ως αποτέλεσμα να οξυγονώνεται καλύτερα
ο οργανισμός) και την οστεϊκή μάζα (δυναμώνει τον σκελετό). Ωστόσο, η εξωγενής
λήψη της, είτε λόγω ασθένειας είτε για άλλους λόγους, μπορεί να γίνει
αντιληπτή. «Όταν ένας άνθρωπος παίρνει τεστοστερόνη, ο οργανισμός μειώνει την
παραγωγή τής LH και μίας άλλης ορμόνης, της FSH», εξηγεί. «Αυτό μπορεί να το
διαπιστώσει κανείς μετρώντας τα επίπεδα και αυτών των ορμονών».

Όσον αφορά τον έλεγχο ντόπινγκ, το αν θα γίνει αντιληπτός ένας αθλητής ή όχι
εξαρτάται από τον χρόνο ημίσειας ζωής του φαρμάκου που πήρε. «Τα σκευάσματα
που λαμβάνονται από το στόμα και τα οποία δεν είναι τόσο ισχυρά όσο τα ενέσιμα
“φεύγουν” μέσα σε 24 ώρες από τον οργανισμό», λέει ο κ. Πανίδης. Αντίθετα, τα
ενέσιμα διαρκούν πολύ περισσότερο, κατά τον κ. Χρούσο. «Υπάρχουν σκευάσματα
που ένας ασθενής μπορεί να παίρνει δύο φορές τον μήνα, άρα στο μεσοδιάστημα
είναι ανιχνεύσιμα στο αίμα του», εξηγεί. Αξίζει να σημειωθεί πως για να
επιδράσει η τεστοστερόνη στους αθλητές ως αναβολικό απαιτούνται τουλάχιστον 8
εβδομάδες προπόνησης και ταυτόχρονης λήψης της, ειδάλλως δεν έχει κανένα
αποτέλεσμα.

Τα φυσιολογικά όρια. H τεστοστερόνη είναι μία στεροειδής ορμόνη, γι’
αυτό και κατατάσσεται στα αναβολικά στεροειδή ως απαγορευμένη ουσία για τους
αθλητές. H παραγωγή της στους άνδρες γίνεται κυρίως από τους όρχεις και στις
γυναίκες κυρίως από τις ωοθήκες, αλλά σε πολύ μικρότερες ποσότητες. Οι
φυσιολογικές τιμές της που αναφέρονται στα εργαστήρια είναι για τους άνδρες
300-1.250 ng/dl (νανογραμμάρια ανά δέκατο του λίτρου) και για τις γυναίκες
20-60 ng/dl. Ο μέσος άνδρας έχει επίπεδα τεστοστερόνης 450-500 ng/dl, αλλά «σε
σπάνιες περιπτώσεις μπορεί να φθάσει το 1.400 ή και 1.500 ng/dl χωρίς να
παίρνει κάποιο συμπλήρωμα », λέει ο κ. Χρούσος. «Αυτό αφορά το 3% ή το πολύ 4%
των ανδρών. Επίπεδα πάνω από 1.500 ng/dl δεν είναι φυσιολογικά, αλλά
οφείλονται σε λήψη τεστοστερόνης ή σε παρουσία παθολογικής κατάστασης».