Δρόμοι

Ο Ραφαέλ…

… ο Ντονατέλο, ο Βερόκιο, όλοι τους έμαθαν να ζωγραφίζουν παρατηρώντας
πτώματα και σκελετούς. H ακαδημία τεχνών της Φλωρεντίας ήταν η πρώτη που έκανε
υποχρεωτικό το μάθημα της ανατομίας. H ιστορία της ανατομίας και της
αισθητικής του σώματος πάντα πήγαιναν μαζί. Εξερεύνηση του ανθρώπινου σώματος.
Αποκάλυψη του κρυμμένου μέσω των πτωμάτων. H ανατομία προόδευσε ξεπερνώντας
τις απαγορεύσεις της μεταφυσικής, της θρησκείας, της φιλοσοφίας. Επίσης
προόδευσε χάρη στην κλοπή ή το λαθρεμπόριο πτωμάτων, ακόμη και ανθρώπων
καταδικασθέντων σε θάνατο. Ο Ντα Βίντσι έλεγε ο ίδιος πως ήταν ανατομικός
ζωγράφος. Σε όλη του τη ζωή σχεδίαζε μυώνες, νεύρα και σπλάχνα.

Στην εποχή…

… του Ρέμπραντ, τα μαθήματα ανατομίας οργανώνονταν με έναν θεατρικό τρόπο:
μπροστά σε ένα επιλεγμένο κοινό και πάντα χειμώνα, για να αποφεύγονται οι
δυσάρεστες οσμές της αποσύνθεσης, διαρκούσαν πολλές μέρες. Οι σουρεαλιστές
είχαν το δικό τους πτώμα. Μια γυναίκα γυρισμένη με την πλάτη, που είχε
ανατμηθεί από τον σβέρκο μέχρι το ιερό οστούν. Την είχαν ονομάσει «Ανατομικό
άγγελο». Τη χρησιμοποίησε ο Πρεβέρ σε ένα κολλάζ. Και ο Μπρετόν της βρήκε αυτό
το ωραίο όνομα.

Τοποθετημένες…

… στον οδό Σεν-Περ, στο Πανεπιστήμιο του Παρισιού, οι ανατομικές συλλογές
του μουσείου που δημιούργησε ο Ματιέ Ορφιλά το 1847 σήμερα απειλούνται. Το
πανεπιστήμιο θέλει να χρησιμοποιήσει αυτό το χώρο για τους φοιτητές του, οι
ανατόμοι θέλουν να διατηρηθούν τα 6.000 εξαιρετικά εκθέματα. H κοιμωμένη
Αφροδίτη που ένας μηχανισμός πάνω της δείχνει τη λειτουργία της αναπνοής και
που ενέπνευσε τον ζωγράφο Ντεβό. Το εκμαγείο του κρανίου του Φλεσί, του
ανθρώπου που αποπειράθηκε να δολοφονήσει τον Λουδοβίκο-Φίλιππο. Το δεξιό
ημισφαίριο του εγκεφάλου του Γαμβέτα, από πεπιεσμένο χαρτί. Το κρανίο ενός
Ταρτάρου που σκοτώθηκε στη μάχη του Αούστερλιτς. Σκελετοί κάθε ηλικίας. Ο
καθηγητής της ανατομίας Βενσάν Ντελμάς δεν κρύβει την οργή του. «Είναι σαν να
λες πως θέλεις να πετάξεις τα εκθέματα του Λούβρου», λέει στην εφημερίδα «Λε
Μοντ». «Το χειρότερο από όλα είναι πως δεν ζήτησαν καν τη γνώμη των ανατόμων».
Υπάρχουν στις ανατομικές συλλογές μοναδικά κομμάτια, που δείχνουν την εξέλιξη
της επιστήμης. Ανθρώπινα, που φτιάχτηκαν από εγκαταλελειμμένα πτώματα, δώρα
στην επιστήμη. Άραγε θα καταλήξουν σε κιβώτια, μέσα στο ατομικό καταφύγιο που
βρίσκεται στα υπόγεια του πανεπιστημίου;

Τον καθηγητή…

… Γκίντερ φον Χάγκενς τον έχουν πει Φρανκενστάιν, αλλά και Γαλιλαίο της
ανατομίας. Διατηρεί περιοδεύον μουσείο πλαστικοποιημένων πτωμάτων. Στις
επικρίσεις που δέχεται για το προκλητικό έργο του επικαλείται την τελευταία
επιθυμία μιας πενηντάχρονης δωρήτριας: «H αίσθηση της ύπαρξής μου δεν πρέπει
να τελειώσει με τον θάνατό μου», του γράφει. «H σκέψη πως όταν πεθάνω θα
τοποθετηθώ σε ένα μουσείο είναι παρήγορη και συναρπαστική». Κάπως έτσι ίσως να
είχε σκεφτεί και η γυναίκα που ονομάστηκε «Ανατομικός άγγελος». Αλλά δεν θα το
μάθουμε ποτέ, αφού δεν μπήκε κανείς στον κόπο να τη ρωτήσει.