Δρόμοι

Οι δολοφόνοι…

… του χρόνου. Κάποτε υπήρχε ο «κυκλικός» χρόνος της φύσης και των εποχών.
Ύστερα, ακόμη και αυτός ο χρόνος έγινε τεχνητός, όπως και τόσα άλλα. Αλλιώς
όρισαν την αρχή του οι θρησκείες, αλλιώς η Ιστορία. Κατασκευάζουμε ρολόγια
ολοένα και πιο ακριβή, για να μπορούμε να τον μετρούμε καταλεπτώς. Κάπως έτσι
μετρούμε και την ίδια μας τη ζωή, κόβοντάς την σε όλο και πιο μικρά
διαστήματα. Για να προλάβουμε τι; Τον χρόνο που γίνεται ολοένα και πιο ταχύς.
Ρίχνουμε το βέλος του χρόνου με ολοένα και μεγαλύτερη ταχύτητα προς το μέλλον
και την πρόοδο.

H επιτάχυνση…

… πάει να μηδενίσει τον χρόνο της ζωής. Όλα σήμερα είναι μονάχα παρόν,
τίποτα δεν είναι παρελθόν (η μνήμη παραείναι αργή), τίποτα δεν είναι μέλλον,
σύμφωνα με τον Λέλιο Ντεμικέλις που έγραψε στην εφημερίδα «Στάμπα» μια ελεγεία
για τον χρόνο. Δολοφόνοι του χρόνου, να τι γίναμε όλοι, ποτέ δεν μας φτάνει ο
χρόνος και αυτόν που έχουμε, τον επιταχύνουμε συνέχεια, τον συμπιέζουμε, ώστε
όλα να είναι ταυτόχρονα, όλα «εδώ και τώρα». Πληροφορία, μόδα, ψυχαγωγία,
απόλαυση, ακόμη και η δουλειά, πρέπει να επιταχύνονται όλα. Χωρίς απόθεμα
(μνήμη, παρελθόν), χωρίς φαντασία (μέλλον). Δολοφόνοι του χρόνου γίναμε, όπως
εκείνοι οι παλιοί φουτουριστές άθελά τους. Έγραφε το 1909 ο Μαρινέτι:
«Ισχυριζόμαστε πως το μεγαλείο του κόσμου εμπλουτίζεται από ένα νέο κάλλος: το
κάλλος της ταχύτητας». Άλλωστε, είχαν ήδη προετοιμάσει το έδαφος οι
διαφωτιστές. «Έχουμε αργήσει σε όλα», είχε πει ο Βολταίρος. «Ας ανακτήσουμε
τον χαμένο χρόνο». H μορφή του «Μοτοσυκλετιστή» γίνεται ένα με τη μηχανή του,
στον πίνακα του φουτουριστή Φορτουνάτο Ντεπέρο (φωτ.).

Επιφυλακτικές…

… κάποιες φωνές έλεγαν πως μονάχα τα δαιμονικά πνεύματα – και όχι οι
άνθρωποι – μπορούν και διαφεντεύουν την ταχύτητα, μα ποιος καθόταν να τις
ακούσει; H Βιομηχανική Επανάσταση έγινε το βασίλειο της επιτάχυνσης (και η
Τεχνολογική Επανάσταση ακόμη περισσότερο). Ο Τέιλορ συμπίεσε τον χρόνο πάνω
στη «σειρά παραγωγής» – αλλά και σε ολόκληρη την κοινωνία. Ακόμη και η
δημοκρατία, που παίρνει απαραιτήτως τον χρόνο της – γιατί το πράγμα θέλει
σκέψη – καταβάλλεται από την ταχύτητα. Και ξεχνάμε την προειοδοποίηση του
Πλάτωνα, πως η βιασύνη κάνει κακό στη σκέψη. Όσο γινόμαστε πιο ταχείς, τόσο
πιο πολύ καταναλώνουμε τις πληροφορίες και τόσο λιγότερο σκεφτόμαστε. Ας
πούμε, παραδινόμαστε στις δημοσκοπήσεις για να προλάβουμε το αποτέλεσμα των
εκλογών πριν αυτές γίνουν. Με όλα αυτά, γράφει ο Ντεμικέλις, ίσως σκεφτόμαστε
περίπου όπως σκεφτόταν και ο Χίτλερ, όταν εκμυστηρευόταν πως ήταν προορισμένος
να πετύχει «τα πάντα μέσα στο σύντομο διάστημα μιας ανθρώπινης ζωής».

H σύγχρονη…

… τεχνική μάς κάνει να τρέχουμε ολοένα και πιο γρήγορα. Αλλά σε ποια
κατεύθυνση; Το πράγμα θέλει σκέψη. Μα δεν προλαβαίνουμε.