Διαστάσεις Mια σειρά υπέροχων συμπτώσεων

Ο AKM, όπως τον φωτογράφισε το 1992 η σύζυγός του Μαρτίν Φρανκ

Λένε πως τη δεκαετία του ’50 οι εφημερίδες ήταν σε καλύτερη φόρμα απ’ ό,τι
σήμερα. Στην πραγματικότητα, ήταν ο κόσμος σε καλύτερη φόρμα. Σήμερα, μας
ζητούν να εκμεταλλευτούμε και το τελευταίο δευτερολεπτο. Πριν από λίγες ημέρες
ταξίδευα με τον Σιδηρόδρομο Υψηλής Ταχύτητας. Απέναντί μου, μια γυναίκα
διάβαζε ένα περιοδικό ψυχολογίας. Την εποχή μου, της είπα, οι άνθρωποι
συζητούσαν στο τρένο και μάθαιναν έτσι την ψυχολογία. Έβαλε τα γέλια.
Συμφωνούσε μαζί μου. Το να μη βιάζομαι, υπήρξε η μοναδική πολυτέλεια της ζωής
μου. Οι βιαστικοί άνθρωποι είναι δυστυχείς. Ο Σιοράν έχει πει ότι ο θάνατος
δεν έχει ζητήσει ποτέ ραντεβού.

Έχω συνεργαστεί, μεταξύ άλλων, με το «Life», επειδή χρειάζονταν ένα φωτογράφο
που να μην είναι Αμερικανός, ώστε να πηγαίνει σε τόπους που τους ήταν
απαγορευμένοι μετά τον πόλεμο: Κούβα, Κίνα… Έχω επίσης συνεργαστεί με το
βρετανικό περιοδικό «Queen», της Τζοσλίν Στήβεν. Θυμάμαι μια ωραία ιστορία:
φεύγω από τη Νέα Υόρκη με τον υπερατλαντικό για να πάω στο Λονδίνο και να
δουλέψω για το «Queen». Στην έξοδο από το λιμάνι, το πλήρωμα ετοιμάζει τις
σωστικές λέμβους, μπαίνω σε μία. Το πλοίο είχε ένα πρόβλημα. Βλέπω μια υπέροχη
γυναίκα δίπλα μου και της λέω: «Κυρία μου, μπορούμε να διαλέξουμε τον άνθρωπο
με τον οποίο θα πνιγούμε;». Με κοίταξε με αηδία και έστρεψε αλλού το πρόσωπό
της.

Την ξαναείδα λίγο αργότερα στο πλοίο, που είχε ξαναφύγει. Βρισκόταν στην
αίθουσα τυχερών παιχνιδιών, καθισμένη μπροστά στη ρουλέτα. Την πλησίασα από
πίσω, δίσταζε να ποντάρει. Της ψιθύρισα τότε ένα νούμερο. Χωρίς να γυρίσει,
έβαλε εκεί τις μάρκες της. Και κέρδισε. Στράφηκε τότε προς το μέρος μου και με
αναγνώρισε. «Με κάνατε να κερδίσω, ελάτε μαζί μου», μου είπε. Μου χάρισε ένα
κασκόλ, που το έχω ακόμα. Πιάσαμε κουβέντα. Της είπα ότι πήγαινα στο Λονδίνο
για να δουλέψω για το περιοδικό «Queen», ότι δεν γνώριζα κανέναν εκτός από το
όνομα του συντάκτη με τον οποίο θα συνεργαζόμουν. Μου είπε ότι ήταν ο πρώην
σύζυγός της. Γίναμε πολύ φίλοι.

Αυτό είναι η φωτογραφία, μια σειρά υπέροχων συμπτώσεων που πρέπει να
εκμεταλλευτείς. Δεν παίζω με τις συμπτώσεις, μου προσφέρονται. Λένε πως είμαι
ψυχρός, απόμακρος: στην πραγματικότητα, είμαι ανοιχτός στις συμπτώσεις. Αν
φοβάμαι τον θάνατο; Τον θάνατο όχι, τον πόνο ναι, το σκέφτομαι συνεχώς. Είναι
φυσικό. Στην Αμερική αισθάνομαι αμήχανα, γιατί δεν μιλούν για τον θάνατο.
Προτιμώ το Μεξικό ή την Ισπανία, όπου υπάρχει μια φυσική συνέχεια ανάμεσα στη
ζωή και τον θάνατο. Σε μια έκθεση του Magnum στο Λονδίνο, κάποιος με ρώτησε αν
γνωρίζω τον AKM. Του απάντησα: «A, έχει πεθάνει εδώ και καιρό, μεγάλο κάθαρμα.
Ρωτήστε τους φωτογράφους, θα σας πουν γιατί».

(Ανρί Καρτιέ-Μπρεσόν ο μέγας, σε ανέκδοτη συνέντευξή του στη Μοντ)