Ένα σοκάκι έσπειρε τη διχόνοια

Χέρια σηκώνονται στον αέρα σχηματίζοντας το σύμβολο των Γκρίζων Λύκων.
«Είμαστε Τούρκοι και θα παραμείνουμε Τούρκοι». «H οδός Γαλλίας είναι ένα
μικρόβιο κατά του τουρκικού πολιτισμού». Οι οργισμένοι Γκρίζοι Λύκοι
διαδήλωναν πίσω από το σχολείο του Γαλατασαράι, στο Πέρα, μπροστά από την
είσοδο της «οδού Γαλλίας», της νέας μόδας που σαρώνει τη νυχτερινή ζωή της
καλοκαιριάτικης Κωνσταντινούπολης.

Το αναπάντεχα γαλλικό ύφος που δόθηκε σε ένα ιδιαίτερα τυπικό σοκάκι του Πέρα αλλά και η ελιτίστικη διαδικασία «εκκαθάρισης» των κατοίκων που ακολουθήθηκε, προκάλεσε μεγάλες αντιδράσεις

Δυο μικρά σοκάκια-πεζόδρομοι με σαράντα ένα ολοκαίνουργια καφε-μπάρ και
εστιατόρια έχουν δώσει μια νέα εικόνα στη μέχρι πρότινος σκοτεινή γειτονιά και
ξαφνικά στο Πέρα άρχισε να κάνει τη μαζική εμφάνισή της η «χρυσή νεολαία» της
Πόλης. «Τέτοιες φάτσες δεν βλέπαμε ούτε με κιάλια εδώ», λέει ένας ηλικιωμένος
μπακάλης λίγο πιο πάνω, που δεν έχει ακόμα αποφασίσει αν «οι φάτσες» αυτές θα
του αποφέρουν παραπάνω χρήματα ή αν τον ενοχλούν.

«Οι πλούσιοι και οι καθωσπρέπει νέοι δεν ερχόντουσαν στο Πέρα. Πήγαιναν στις
καλές γειτονιές, στο Νισάντασι, το Ετιλέρ, τον Βόσπορο. Με την οδό Γαλλίας
κατέβηκαν πια και στο Μπέιογλου. Άλλαξαν οι καιροί», λέει σκωπτικά. Σπίτια
ανακαινισμένα γρήγορα, βαμμένα με διαφορετικά χρώματα, λουλούδια κάτω από κάθε
παράθυρο, γαλλικά ονόματα στις πινακίδες και γκαρσόνια που προσπαθούν να
μιμηθούν τους διάσημους συναδέλφους τους στο Παρίσι.

Το μεγαλύτερο σοκάκι εξακολουθεί επίσημα να ονομάζεται «οδός Αλγερίας», αλλά
οι εμπνευστές της παρισινής αυτής Ντίσνεϊλαντ το βάφτισαν από μόνοι τους «οδό
Γαλλίας» ξεχνώντας προκλητικά τις ιστορικές ευαισθησίες. Το αναπάντεχα γαλλικό
αυτό ύφος που δόθηκε σε ένα ιδιαίτερα τυπικό σοκάκι του Πέρα αλλά και η
ελιτίστικη διαδικασία «εκκαθάρισης» των κατοίκων που ακολουθήθηκε, προκάλεσε
μεγάλες αντιδράσεις και η «οδός Γαλλίας» έχει άσπονδους πολιτικούς εχθρούς.

Οι διανοούμενοι. Εκτός από τους Γκρίζους Λύκους, που εξοργίστηκαν γιατί
«το ξενόφερτο μανιτάρι που ξεπήδησε στην καρδιά της Κωνσταντινούπολης» είναι
αντίθετο στην αμιγώς τουρκική εικόνα που έχουν για την περιοχή, εξοργισμένοι
είναι και οι αριστεροί διανοούμενοι. Ιστορικά για τους Τούρκους αριστερούς η
Αλγερία και ο πόλεμός της ενάντια στην ιμπεριαλιστική Γαλλία έχουν μεγάλη
συμβολική σημασία και η «μετονομασία» του δρόμου σε «οδό Γαλλίας» είναι
προκλητική. Ο κυριότερος όμως λόγος της αντίδρασής τους είναι το γεγονός ότι
χωρίς καμία νομική κάλυψη οι εμπνευστές της γειτονιάς, σε συνεργασία με τη
δημαρχία της Πόλης, απομάκρυναν τους παραδοσιακούς κατοίκους της φτιάχνοντας
«μια ελιτίστικη αποικία», γεμάτη καλοντυμένους πορτιέρηδες που δεν αφήνουν τον
οποιονδήποτε να μπει στον δρόμο, που θεωρητικά τουλάχιστον παραμένει δημόσιος.

Μέχρι σήμερα, η κωνσταντινουπολίτικη «υψηλή κοινωνία» αγόραζε κάποια κτίρια
στην περιοχή χωρίς ωστόσο να αλλάζουν δραματικά το περιβάλλον. Προάγγελος της
«οδού Γαλλίας» ήταν η «στοά Μαρκίζ», πάνω στον κεντρικό πεζόδρομο της
Ιστικλάλ, δίπλα στο ιστορικό καφέ «αρτ ντεκό» των αρχών του 20ού αιώνα, του
καφέ Μαρκίζ, που ξανάνοιξε τις πολυτελείς πόρτες του ύστερα από τριάντα χρόνια
απουσίας. H «στοά Μαρκίζ» είναι γεμάτη πολυτελή καταστήματα πούρων και
κρασιών, ρούχων και εξωτικών προϊόντων, καθώς και μοντέρνα εστιατόρια-μπαρ και
κάθε μέρα φιλοξενεί τους πιο σνομπ Τούρκους της Κωνσταντινούπολης.

H αβάσταχτη ελαφρότητα της τουρκικής υψηλής κοινωνίας

«H “οδός Γαλλίας” έρχεται να διαταράξει τις υπάρχουσες κοινωνικές ισορροπίες.
Το Μπέιογλου είναι το κέντρο της κοινωνικής δημοκρατίας της Πόλης και υπάρχει
μια περίεργη αλλά πραγματική αρμονία ανάμεσα στα ετερόκλητα στοιχεία που
συνθέτουν την κοινωνία του», λέει ο δημοφιλής δημοσιογράφος της «Μιλιέτ» Αχμέτ
Τουλγκάρ, γέννημα θρέμμα του Πέρα. «H ιστορία της οδού Γαλλίας είναι ένας
μικρόκοσμος αυτής της ιδιόρρυθμης άποψης περί εκσυγχρονισμού που κυριαρχεί
στις υψηλές τουρκικές κοινωνικές τάξεις. Ο αυταρχικός επιφανειακός
εκσυγχρονισμός που θεωρεί ότι ο απλός κόσμος, “ο λαός”, ζει μέσα στην άγνοια
και πρέπει να καθοδηγείται από τις ελίτ. Και αν δεν του αρέσει, ας πάει
αλλού». Ο Τουλγάρ θεωρεί ότι η «εισβολή» της υψηλής κοινωνίας στο Πέρα δεν
σέβεται τους κατοίκους ούτε την ιστορία της περιοχής και τονίζει ότι αυτός δεν
είναι ο κατάλληλος τρόπος για την αναβάθμισή της. «Πρέπει οι κάτοικοι να
συμμετέχουν στις διαδικασίες ανακαίνισης και όχι να διώχνονται από τα σπίτα
τους», λέει και θυμίζει ότι κάτι τέτοιο γίνεται στην πράξη στην περιοχή του
πύργου του Γαλατά, μερικές εκατοντάδες μόλις μέτρα μακριά από την «οδό
Γαλλίας».

A λα τούρκα. Ο κοινωνιολόγος του Πανεπιστημίου της Κωνσταντινούπολης
Αϊχάν Ακτάρ εκτιμά ότι η τεχνητή και γρήγορη αυτή αναβάθμιση υποβαθμισμένων
περιοχών στο κέντρο της πόλης παρατηρείται σε όλες τις μεγαλουπόλεις των ΗΠΑ
και της Ευρώπης, όπου η λεγόμενη «υψηλή κοινωνία» οικειοποιείται παλιές
γειτονιές και τις φτιάχνει σύμφωνα με την εικόνα που έχει για την ιστορία της
εκάστοτε πόλης. Ωστόσο, η α λα τούρκα «αναβάθμιση» της «οδού Γαλλίας» αποτελεί
ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της «αβάσταχτης ελαφρότητας» της τουρκικής
«υψηλής κοινωνίας» και των ιδεολογικών και κοινωνικών χασμάτων που
εξακολουθούν να κυριαρχούν στη σημερινή Τουρκία.