TPITH AΠOΨH Mια μηχανή διαφορετική

H εποχή μας χαρακτηρίζεται συχνά ως «μηχανοποιημένη» με την έννοια της στενής
εξάρτησης του ανθρώπου από τα διάφορα μηχανήματα που με ποικίλους τρόπους,
λιγότερο ή περισσότερο, επηρεάζουν τη ζωή του.

H εξάρτησή μας αυτή από τα πάσης φύσεως μηχανήματα ενώ μας απαλλάσσει από
πολλούς κόπους, εν τούτοις μας αφήνει μια πικρή γεύση περιορισμού της
πρωτοβουλίας, της ελευθερίας και της χρησιμοποίησης των δικών μας δυνάμεων.

Αυτήν την αρνητική διάθεση απέναντι στις μηχανές την έχω συχνά και εγώ, όταν
όμως η εικόνα μιας συγκεκριμένης μηχανής κυριαρχήσει στη συνείδησή μου τότε
όλα αλλάζουν και αισθήματα θετικά με πλημμυρίζουν. Γιατί αυτό το μηχάνημα το
αγαπώ, η ολοσχερής εξάρτησή μου από αυτό που φαίνεται θείο δώρο, ενώ με πιάνει
απελπισία και μόνο στη σκέψη ότι μπορούσα να ζω σε μια εποχή – όχι και τόσο
μακρινή – όπου το μηχάνημα αυτό δεν θα είχε ακόμη εφευρεθεί.

Πρόκειται για το μηχάνημα αιμοκάθαρσης που αναλαμβάνει μέρα παρά μέρα, για
τέσσερις ώρες κάθε φορά, να αντικαταστήσει τα κατεστραμμένα μου νεφρά,
καθαρίζοντάς μου το αίμα από τα δηλητήρια και τις τοξίνες, παρατείνοντας έτσι
τη ζωή μου έως την επόμενη συνεδρία, οπότε και πάλι θα επιτελέσει το ίδιο έργο
και αυτό θα επαναλαμβάνεται συνεχώς για όσο χρόνο ο οργανισμός μου θα αντέχει
τη δοκιμασία της αιμοκάθαρσης.

Όταν βρίσκομαι συνδεδεμένος με αυτό το μηχάνημα της εξελιγμένης τεχνολογίας,
παρακολουθώντας τις ενδείξεις των διαφόρων πινάκων του και ακούγοντας τον
απαλό θόρυβο της λειτουργίας του, νιώθω ότι βρίσκομαι πλάι σ’ έναν αληθινό
φίλο που με φροντίζει, με αναζωογονεί και μου παρατείνει τη ζωή,
αναπληρώνοντας σε τέσσερις ώρες το έργο που θα έκαναν τα νεφρά μου σ’ ένα
σαρανταοκτάωρο.

Πολλές φορές με παραλαμβάνει σε κακή κατάσταση, εξαντλημένο, στα πρόθυρα της
κατάρρευσης, με αυξημένες τιμές ουρίας, κρεατινίνης, καλίου, ασβεστίου και
τόσων άλλων ουσιών. Κι ενώ πηγαίνεις τόσο καταπονημένος, ώστε μια μικρή
καθυστέρηση στη σύνδεση θα μπορούσε να αποβεί μοιραία, μετά το τέλος της
αιμοκάθαρσης επιστρέφεις σχεδόν από τον άλλο κόσμο, ξαναζωντανεμένος και
ευδιάθετος, έτοιμος να ζήσεις και πάλι για άλλο ένα διήμερο μία σχεδόν
φυσιολογική ζωή.

Πρόκειται για ένα συνεχές δράμα-θαύμα που πιστεύω πως καμία άλλη κατηγορία
ατόμων με ειδικές ανάγκες εκτός από τους νεφροπαθείς δεν βιώνει. Γιατί οι
αιμοκαθαιρόμενοι νεφροπαθείς έχουν δυνατότητα ζωής μόνο για δύο, τρεις ημέρες.
Ύστερα από το διάστημα αυτό, αν δεν μπουν στο μηχάνημα αιμοκάθαρσης η ζωή τους
σταματά. Ποια άλλη κατηγορία ανθρώπων φθάνει τόσο συχνά στον προθάλαμο του
θανάτου και την τελευταία στιγμή ένα μηχάνημα τους παρατείνει τη ζωή για ένα
ακόμα διήμερο; Υπάρχουν δραστηριότητες όπως τα extreme sports, οι αγώνες της
Φόρμουλα I, ο αεροπτερισμός κ.ά. στις οποίες η ζωή των αγωνιζομένων εξαρτάται
από ένα στραβοπάτημα, μία λάθος κίνηση. Παρόμοια, η ζωή των νεφροπαθών είναι
μια κίνηση πάνω σε τεντωμένο σκοινί. Μία υπέρβαση και η ζωή μας τελειώνει. Ένα
φρούτο, λίγο νερό, λίγο αλάτι παραπάνω και το τέλος φθάνει.

Αυτές οι σκέψεις περνούν από τον νου των νεφροπαθών όταν κάνουν το τετράωρο
της αιμοκάθαρσής τους, μέρα παρά μέρα, παρακολουθώντας τα σήματα κινδύνου που
ενδεχομένως θα εκπέμψει το μηχάνημα. Γιατί σε μία συνεδρία αιμοκάθαρσης πολλά
μπορούν να συμβούν. Τότε το μηχάνημα τίθεται σε κατάσταση συναγερμού και
προειδοποιεί για τους πιθανούς κινδύνους. Πρόκειται ευτυχώς, τώρα με την
πρόοδο της τεχνολογίας, για μηχανήματα ηλεκτρονικά, πολύ προηγμένα, που είναι
εφοδιασμένα με πλήθος αυτοματισμών: αυτοελεγκτικό τεστ, συστήματα ασφαλείας
από βλάβη ή λάθος χειρισμό. Έτσι εφησυχάζεις γνωρίζοντας ότι ελέγχονται τα
πάντα, τα φίλτρα, τα διαλύματα, οι γραμμές, οι βελόνες παρακέντησης, οι οροί,
οι αντλίες αίματος και ηπαρίνης, η αεροπαγίδα, η θερμοκρασία, η αγωγιμότητα,
τα όρια αρτηριακής και φλεβικής πίεσης, το βάρος, ο χρόνος αιμοκάθαρσης και
τόσες άλλες παράμετροι. Ένα τέτοιο μηχάνημα σε καθησυχάζει, όταν μάλιστα τις
ενδείξεις του τις παρακολουθούν συνεχώς οι νοσηλεύτριες και οι γιατροί τότε
δεν αποκλείεται να χαλαρώσεις τόσο ώστε να κοιμηθείς λίγη ώρα ενώ
αιμοκαθάρεσαι, ήσυχος γιατί γνωρίζεις ότι το μηχάνημα και το προσωπικό δεν θα
σε προδώσουν. Αρκεί να μη σε προδώσει το ίδιο σου το σώμα με μια ξαφνική
υπόταση, ένα έμφραγμα, ένα εγκεφαλικό, μια πτώση του σακχάρου και… και…
εξαιτίας της μακρόχρονης κόπωσης που υφίσταται λόγω της αιμοκάθαρσης. Γι’ αυτό
και το προσδόκιμο της ζωής των αιμοκαθαιρομένων δεν ξεπερνά σήμερα τα 12-14
χρόνια. Ας μην ξεχνάμε όμως ότι πριν από μερικά χρόνια το προσδόκιμο επιβίωσής
τους ήταν πέντε χρόνια.

Πριν από μερικές δεκαετίες, η αιμοκάθαρση ήταν άγνωστη και οι νεφροπαθείς
πέθαιναν. Σήμερα η ζωή τους παρατείνεται χάρη στα μηχανήματα αιμοκάθαρσης.
Βέβαια, η ιδανική αντιμετώπιση της χρόνιας νεφροπάθειας είναι η μεταμόσχευση.
Όμως οι μεταμοσχεύσεις στη χώρα μας είναι τόσο λίγες αναλογικά με τον αριθμό
αυτών που χρειάζονται νεφρό! Περισσότερη ευαισθησία στο θέμα της δωρεάς
οργάνων θα έκανε μεγάλο καλό. Γι’ αυτό, μέχρι να βρεθεί το σωτήριο μόσχευμα,
το μηχάνημα αιμοκάθαρσης θα παραμείνει οι πιστότερος και πιο αξιόπιστος φίλος
κάθε νεφροπαθούς.

Ο Νίκος Πανταζής είναι διδάκτωρ Ελληνικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο του
Μονπελιέ και γενικός γραμματέας της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Νεφροπαθών.