TPITH AΠOΨH Το τραμ του Tρίτση

Το τραμ το… πρώτο ξεκίνησε χθες στην πρωτεύουσα με δικαιολογημένους
πανηγυρισμούς και τις καθιερωμένες σε τέτοιες περιπτώσεις φιέστες. Καλό του
ταξίδι και μακριά από πολιτικούς που το… φοβούνται. H πρωτεύουσα το
χρειάζεται, το περιβάλλον το έχει ανάγκη. Είναι όμως λυπηρό που στη γενική
χαρά των ημερών ξεχάστηκε το όνομα του Αντώνη Τρίτση. Του ανθρώπου που πρώτος
μίλησε για την ανάγκη επανάκαμψης του τραμ, το «έκανε σημαία» του και πάλεψε
γι’ αυτό: Την πρώτη φορά ως υπουργός Χωροταξίας, όταν εκπονούσε και
θεσμοθετούσε το Ρυθμιστικό Σχέδιο Αθήνας, με τις οραματικές παρεμβάσεις όπως η
πεζοδρόμηση της Πανεπιστημίου (με γραμμή τραμ!), που όμως έμεινε «στο ράφι», ή
η ενοποίηση των αρχαιολογικών χώρων που υλοποιείται. Τη δεύτερη φορά ως
δήμαρχος Αθηναίων που άρχισε να «βάζει» πραγματικά το τραμ στις ράγες με τις
πρώτες προμελέτες και μελέτες που διακόπηκαν με τον πρόωρο θάνατό του το 1992.

Ο A. Τρίτσης είχε μιλήσει για ένα ολοκληρωμένο σύστημα μέσων σταθερής τροχιάς
στο Λεκανοπέδιο, που μια συνιστώσα του θα ήταν ένα εκτεταμένο δίκτυο γραμμών
τραμ (περίπου 200 χιλιομέτρων) που θα μπορούσε να κατασκευαστεί ήδη από τη
δεκαετία του ’80. Διότι το τραμ ήταν σχετικά το πιο εύκολο, σύγχρονο,
οικολογικό και φθηνό στην κατασκευή του μέσο μαζικής μεταφοράς, που μπορούσε
να απλωθεί σε ολόκληρο σχεδόν τον οικιστικό ιστό της Αθήνας ενεργώντας
συμπληρωματικά – και όχι ανταγωνιστικά – με το Μετρό, το οποίο σημειωτέον
αντιμετώπιζε μεγαλύτερες τεχνικές δυσκολίες στην κατασκευή του (και που έγινε
αργότερα με πολύ κόπο και σκληρή δουλειά στη δεκαετία του ’90, επί υπουργίας
K. Λαλιώτη).

Από τότε που ο Τρίτσης πρωτομίλησε για τραμ, πάνω από μια ντουζίνα υπουργοί
και υφυπουργοί πέρασαν από το υπουργείο Μεταφορών, μέχρι να φθάσουμε στην
υλοποίηση του έργου, μέσα από αλλαγές χαράξεων και τροποποιήσεις μελετών.
Όμως, παρ’ όλες τις περιπέτειες και τις δυσκολίες, το τραμ ξαναμπήκε στη ζωή
της πρωτεύουσας όπως έγινε – πολύ πιο πριν – με τόσες άλλες πόλεις της Ευρώπης
και των άλλων ηπείρων. Και αξίζει φυσικά κάθε έπαινος σε όλους όσους
εργάστηκαν σκληρά για να αρχίσουν και να ολοκληρώσουν το έργο αυτό.

Να λοιπόν που καμιά φορά τα «όνειρα παίρνουν εκδίκηση»: Είναι ακόμα νωπές στη
μνήμη μας οι συνεντεύξεις του Τρίτση όπου ο ίδιος αντιμετωπιζόταν – από φίλους
και αντιπάλους – ως γραφικός ή ρομαντικός όταν παρουσίαζε τα σχέδιά του για το
τραμ. Για τον λόγο αυτό αποτελεί ειρωνεία της τύχης αλλά και πανηγυρική
ιστορική δικαίωση του A. Τρίτση το γεγονός ότι αρκετοί από εκείνους που τότε
τον θεωρούσαν «τρελό», βρέθηκαν σήμερα – έπειτα από 15-20 – χρόνια να
υποστηρίζουν τις ιδέες του και να υλοποιούν τους οραματισμούς του.

Θα κλείσουμε με μια διαπίστωση και μια πρόταση. Είναι κρίμα που στη διάρκεια
όλης αυτής της περιόδου, κατά την οποία το τραμ μελετάται και κατασκευάζεται,
δεν βρέθηκε κανένας υπεύθυνος ή αρμόδιος να ευαισθητοποιηθεί και να δώσει σε
κάποιο σταθμό, σε κάποιο συρμό έστω, το όνομα του A. Τρίτση παρ’ όλο που έγινε
και σχετική πρόταση – πριν από ενάμιση χρόνο περίπου – από το Νομαρχιακό
Συμβούλιο Κεφαλονιάς προς την τότε πολιτική ηγεσία του υπουργείου Μεταφορών.

Το τραμ λειτουργεί ήδη. Ένα όραμα του Τρίτση πήρε σάρκα και οστά. Έστω και στο
«και πέντε» μπορεί να γίνει κάτι προς την κατεύθυνση της απόδοσης μιας
οφειλόμενης τιμής στον μοναδικό δήμαρχο Αθηναίων που πέθανε «εν ενεργεία». Θα
αποτελούσε, νομίζουμε, πράξη πολιτικής γενναιοφροσύνης αλλά και εκπλήρωσης
ενός χρέους της πολιτείας, αν οι σημερινοί ιθύνοντες θελήσουν να τιμήσουν με
κάποιο τρόπο τον εμπνευστή της επανεισαγωγής και κατασκευής του τραμ στο
κλεινόν άστυ.

O Ηλίας Μπεριάτος είναι Καθηγητής Χωροταξικού Σχεδιασμού Πανεπιστημίου
Θεσσαλίας