Kανίβαλοι στην «άγρια Δύση»

H ανακάλυψη μιας πρωτόγονης μαγειρικής εστίας και μερικών ανθρώπινων οστών,
ηλικίας περίπου ενάμισι αιώνα, δεν μοιάζει εκ πρώτης όψεως ιδιαίτερα
συναρπαστική. Όταν όμως πλάι στην εστία και τα οστά βρίσκεται θαμμένη και η
αλήθεια γύρω από την πιο μακάβρια ιστορία λιμοκτονίας και κανιβαλισμού των
ΗΠΑ, τότε το ενδιαφέρον ζωηρεύει.

Βρισκόμαστε κοντά στην Λίμνη Ντόνερ, στην οροσειρά Σιέρα Νεβάδα της
Καλιφόρνιας. Οι αρχαιολόγοι πάνε κι έρχονται, ερευνούν κι εκστασιάζονται. Τα
κομμάτια των οστών που βρέθηκαν, λένε, μόλις 30 εκατοστά κάτω από τη γη, μαζί
με σκάγια, κολιέ από χάντρες, ένα μεγάλο κομμάτι κάρβουνο και κομμάτια από
άμαξες, είναι αρκετά μεγάλα ώστε να γίνει εξέταση DNA. Τότε, και μόνο τότε, θα
επιβεβαιωθεί αυτό που όλοι ήδη πιστεύουν: ότι ανήκουν στη θρυλική όσο και
κακότυχη Ομάδα Ντόνερ.

Δύο οικογένειες

Ο χρόνος γυρίζει πίσω στο 1846, τότε που μια ομάδα πρωτοπόρων, μέλη στην
πραγματικότητα δύο οικογενειών, των Ντόνερ και των Ριντς, ξεκίνησαν από το
Σπρίνγκφιλντ του Ιλινόι με σκοπό να φθάσουν και να εποικίσουν την Καλιφόρνια,
την αμερικανική Δύση. Επικεφαλής ήταν ο Τζορτζ Ντόνερ. Καθ’ οδόν, η ομάδα όλο
και μεγάλωνε. Κατάφεραν με πολύ κόπο να διασχίσουν την Γκρέιτ Σολτ Λέικ της
Γιούτα. Στη συνέχεια, όμως, παγιδεύτηκαν από το χιόνι στην οροσειρά Σιέρα
Νεβάδα, κοντά στην Λίμνη Τάχο, σήμερα δημοφιλή χιονοδρομικό προορισμό. H ομάδα
των 87 ανθρώπων κατέληξε σε δύο διαφορετικούς καταυλισμούς – έναν στη Λίμνη
Ντόνερ (τότε γνωστή ως Τράκι) και έναν στο Άλντερ Κρικ, σε μικρότερο υψόμετρο.

Πείνα

Πολλοί πέθαναν από την πείνα σε αυτούς τους δύο καταυλισμούς τον σκληρό
χειμώνα του 1846: αρχικά, έφαγαν τα βόδια τους, έπειτα τους σκύλους τους,
κατόπιν… Στο τέλος, οι απελπισμένοι επιζήσαντες άρχισαν να τρώνε τα
υπολείμματα των νεκρών συγγενών και φίλων τους. Όταν έφτασε επιτέλους η
άνοιξη, 47 μέλη της τσακισμένης ομάδας εντοπίστηκαν από τις ομάδες διάσωσης
και μεταφέρθηκαν στην Καλιφόρνια μέσω αυτού που είναι σήμερα γνωστό ως Πέρασμα
Ντόνερ. Ο τελευταίος επιζήσας, ο Λιούις Κέσεμπεργκ, μεταφέρθηκε τον Απρίλιο
του 1847.

Οι ιστορικοί, ωστόσο, παλεύουν εδώ και πολλά χρόνια να διαχωρίσουν τις
αλήθειες από τους μύθους. Μπορεί οι αναφορές περί κανιβαλισμού να κάνουν
αμέσως όλα τα αυτιά να τεντώνονται, συχνά, ωστόσο, ήταν αντιφατικές. Όσο για
τους επιζήσαντες, αυτοί δίσταζαν να μιλήσουν για όσα είχαν συμβεί. «H γιαγιά
μου αρνιόταν να συζητήσει για αυτά», λέει η Λότσι Πέιτζ, τρισέγγονη του Τζορτζ
Ντόνερ. «Θυμάμαι ιστορίες για ανθρώπους που περνούσαν έξω από το σπίτι της κι
έλεγαν “να, εκεί ζει η κανίβαλος”. Οι εποχές όμως αλλάζουν και οι οικογένειες
νιώθουν πλέον υπερήφανες για τον ρόλο τους στην ιστορία».

«Θα καταλάβουν»

Οι συγγενείς των τυχερών της Ομάδας Ντόνερ – όσων κατάφεραν να επιζήσουν – δεν
(θέλουν να) πιστεύουν πως οι πρόγονοί τους κατέφυγαν στον κανιβαλισμό. Είναι
όμως έτοιμοι να δεχθούν τα πορίσματα των επιστημόνων, με επικεφαλής την Κέλι
Ντίξον από το Πανεπιστήμιο της Μοντάνα και την Τζούλι Σαμπλιτίσκι από το
Πανεπιστήμιο του Όρεγκον. «Ούτως ή άλλως, οι περισσότεροι άνθρωποι θα
καταλάβουν», λέει η Πέιτζ. «Τι μπορεί να κάνει κανείς όταν λιμοκτονεί κι έχει
παιδιά να θρέψει;». H ιστορία της Ομάδας Ντόνερ, άλλωστε, δεν αναδεικνύει μόνο
τη χειρότερη πλευρά της ανθρώπινης φύσης – σκοτάδι και φως πηγαίνουν πάντα
μαζί. «Αν δεν είχαν παλέψει εναντίον όλων αυτοί οι άνθρωποι», καταλήγει η
Πέιτζ, «εγώ δεν θα ήμουν εδώ».

Επιμέλεια: Κίττυ Ξενάκη