H πατατοσαλάτα

AN το ΠΑΣΟΚ ήταν στην εξουσία, θα μιλούσε κανείς για «κυβέρνηση δι’
επιτροπών» – αγγλιστί, «γκάβερνμεντ μπάι κομίτι». Το γεγονός ότι είναι στην
αντιπολίτευση μεγαλώνει τις υποψίες.

Στην πολιτική, η σύσταση ειδικής επιτροπής για την αντιμετώπιση ενός
προβλήματος είναι ο κλασικός τρόπος για να βγάλει κανείς ένα θέμα από πάνω
του. Τα πλεονεκτήματα της μεθόδου είναι πολλά.

Πρώτον, υπάρχει το στοιχείο του αντιπερισπασμού. Για κάποιο διάστημα όλοι
ασχολούνται με την ομάδα. Πόσοι και ποιοι τη συνθέτουν; Ποιες οι σχέσεις
μεταξύ τους; Γιατί κάποιοι έμειναν απέξω; Για λίγο, το πρόβλημα ξεχνιέται και
η απαίτηση για λύση του εκτονώνεται, αφού η προσοχή συγκεντρώνεται στα
πρόσωπα.

Δεύτερον, εξασφαλίζεται ένα χρονικό περιθώριο. H ομάδα πρέπει να συνέλθει. Να
αρχίσει να εργάζεται. Να καθορίσει αριθμό συνεδριάσεων. Έτσι, η αντιμετώπιση
του προβλήματος μετατίθεται πολλούς μήνες μπροστά. Επειδή η προσοχή της κοινής
γνώμης δεν μένει για πολύ συγκεντρωμένη στο ίδιο σημείο, η πίεση μπορεί να
ατονήσει. Αν προκύψει κάτι άλλο εντυπωσιακότερο στην επικαιρότητα, το θέμα
μπορεί ακόμη και να ξεχαστεί. Ούτως ή άλλως, όταν φθάσει η ώρα για τη λύση, το
κλίμα δεν θα είναι εξίσου φορτισμένο όσο στην αρχή.

THN περασμένη Τετάρτη ο Γιώργος Παπανδρέου δεν σύστησε μόνο επιτροπές,
αλλά και γραμματείες, συμβούλια και ομάδες. H προηγηθείσα ανάλυση αρμόζει καθ’
υπερβολήν στην κατάσταση του ΠΑΣΟΚ. Ο Παπανδρέου συνέστησε οκτώ όργανα – ή και
περισσότερα, ανάλογα πώς μετράει κανείς – ορισμένα εκ των οποίων συντονίζουν
άλλα σώματα.

Τα όργανα είναι πολυμελή, με κορυφαίο παράδειγμα τη Γραμματεία του Συμβουλίου
Ανασυγκρότησης που υπερβαίνει τα τριάντα άτομα. Είναι δύσκολο να φαντασθεί
κανείς πώς θα διαβουλευθούν τριάντα άτομα. Δέκα λεπτά να μιλήσει ο καθένας, η
συνεδρίαση θα υπερβαίνει τις τρεις ώρες. Και φυσικά, όλα αυτά είναι προσωρινά,
αφού έχουν ορίζοντα λειτουργίας το Συνέδριο του Δεκεμβρίου.

Με κάποιες εξαιρέσεις, οι περισσότεροι μεγαλο-Πασόκοι έχουν βρει μια θέση σε
κάποιο όργανο. H κατάσταση θυμίζει τον στίχο του Γιώργου Σεφέρη από το ποίημα
«Τελευταίος Σταθμός»: «Καθένας κι ένα αξίωμα σαν το πουλί μες στο κλουβί του».
H συμμετοχή εκμαιεύει σε πρώτη φάση τη συναίνεσή τους.

ΔΕΝ χρειάζεται κανείς να είναι θεωρητικός της οργάνωσης για να
καταλάβει ότι αυτό το πολυδαίδαλο σχήμα γραμματειών, επιτροπών και ομάδων δεν
πρόκειται να παραγάγει πολιτική. Από τη σύλληψή του είναι δυσκίνητο και
δυσνόητο. Δεν είναι τυχαίο ότι την Τετάρτη το βράδυ τα ειδησεογραφικά δελτία
των καναλιών αφιέρωσαν ελάχιστο χρόνο στις ανακοινώσεις του Παπανδρέου, τις
οποίες δεν παρουσίασαν λεπτομερειακά.

Οπότε, αναρωτιέται κανείς, ποιο πρόβλημα θέλει να βγάλει από πάνω του ο
Παπανδρέου προσφεύγοντας στη δοκιμασμένη μέθοδο των επιτροπών; H απάντηση
είναι απλή. Το μεγάλο πρόβλημα αυτή τη στιγμή είναι το πού πάει το ΠΑΣΟΚ. Πώς
πρέπει – αν πρέπει – να αναμορφωθεί η φυσιογνωμία του; Ποιοι πρέπει να το
οδηγήσουν μπροστά; Και ποιοι πρέπει – αν πρέπει – να μείνουν πίσω; Πώς
κερδίζονται ξανά οι εκλογές; Παρά τις επαγγελίες για ανασυγκρότηση και
ανανέωση, το κόμμα είναι μια καυτή πατάτα στα χέρια του νέου αρχηγού. Φαίνεται
πως αυτός δεν θέλει να την κρατήσει άλλο.

H ΑΛΗΘΕΙΑ είναι πως, τους πρώτους έξι μήνες της ηγεσίας του, ο
Παπανδρέου πήρε μόνος του τολμηρές πρωτοβουλίες και αποφάσεις. Εκλογή αρχηγού
από τη βάση. Ψηφοδέλτιο Επικρατείας με ανοίγματα δεξιά-αριστερά.
Ευρωψηφοδέλτιο με νέα πρόσωπα.

Οι πρωτοβουλίες αυτές δεν προκάλεσαν μόνο γκρίνια και υπόκωφη κριτική από το
κόμμα. Καμία δεν έφερε πολιτικό αποτέλεσμα. H επιτροπομανία της περασμένης
Τετάρτης εισάγει το ΠΑΣΟΚ σε νέα φάση. Οι ομάδες εργασίας βάζουν τους Πασόκους
στο παιχνίδι και δίνουν ανάσα στον αρχηγό μέχρι τον Δεκέμβριο – ή, όπως λέει
έμπειρο στέλεχος, «μέχρι το φθινόπωρο, όταν θα φανεί ότι οι επιτροπές δεν
κάνουν τίποτε, και οι συμμετέχοντες θα αρχίσουν να γκρινιάζουν». H μπηχτή
είναι ότι οι ομάδες είναι διακοσμητικές. Μέχρι τότε όμως ο Παπανδρέου θα έχει
κερδίσει χρόνο. Διαβουλευόμενος με έναν πιο στενό κύκλο, θα μπορούσε να έχει
ξεκαθαρίσει πώς θέλει να είναι το νέο ΠΑΣΟΚ. Προς το παρόν, επιχειρεί να κάνει
την καυτή πατάτα πατατοσαλάτα!